Zuid-Afrika mag niet uit het Internationaal Strafhof stappen

Het Internationaal Strafhof in Den Haag. Beeld ANP

Eind vorig jaar leek er een revolutie op handen: binnen een week zegden drie Afrikaanse landen hun samenwerking met het Internationaal Strafhof in Den Haag (ICC) op. Wat is er nog over van de Afrikaanse exodus uit het Internationaal Strafhof in Den Haag (ICC)?

Na Burundi en Zuid-Afrika zei ook Gambia het proces om geen lidstaat meer te zijn in gang te hebben gezet. De hoofdreden: het ICC heeft het alleen op Afrikanen gemunt.

Het Hof vervolgt sinds 2002 verdachten van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden, maar tot nu toe zijn alleen Afrikanen vervolgd en berecht. De ‘Afrikafocus’ heeft het Hof het stempel ‘koloniaal’ opgeleverd.

Terugtrekking Zuid-Afrika geblokkeerd

Maar nu heeft een Zuid-Afrikaanse rechter het plan van de regering om zich terug te trekken uit het ICC geblokkeerd, in een rechtszaak die de oppositie had aangespannen. De rechter in de provincie Gauteng achtte de terugtrekking onwettig, omdat het parlement er niet over is geraadpleegd.

Het Zuid-Afrikaanse vertrek was een gevolg van een rel in 2015 over het bezoek van de Soedanese president Omar Hassan al-Bashir aan Zuid-Afrika. Bashir kon komen en gaan ondanks Zuid-Afrika’s plicht om hem aan te houden voor het ICC, dat hem zoekt wegens volkerenmoord in de regio Darfur.

Minister van Justitie Michael Masutha wees het oordeel van de rechtbank in Gauteng af. Hij zei dat de regering beroep aantekent en alsnog het Verdrag van Rome zal opzeggen. Met dat verdrag werd in 1998 het ICC opgericht. In 2002 ging het ICC feitelijk aan het werk.

Gambia blijft

De Gambiaanse regering beëindigde vorige week officieel het terugtrekkingsproces uit het ICC via een brief aan de Verenigde Naties. De nieuwe president Adama Barrow had tijdens zijn verkiezingscampagne beloofd dat te zullen doen. Zijn voorganger, de inmiddels gevluchte dictator Yahya Jammeh, had het besluit vorig jaar plots genomen. Wellicht vreesde hij zelf vervolging. Alleen Burundi’s uittredingsplannen blijven nu staan.

Toch blijft de dreiging van een massale uittocht in de lucht hangen. In een verklaring van de Afrikaanse Unie (AU) die besproken werd op een AU-top de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba eind vorige maand, stond dat Afrikaanse landen aandringen op forse hervorming bij het strafhof. De AU wil dat het strafhof 'stopt met de dubbele standaard'.

Het hof stelt in een reactie dat de focus op Afrika een gevolg is van de reeks ernstige oorlogsmisdaden en de zwakte van het rechtssysteem in veel landen. Ook zou de overweging om te breken met het ICC door verschillende leiders zijn ingegeven om aan vervolging te ontkomen. Vertrek van meer Afrikaanse lidstaten zou hoe dan ook een aderlating betekenen voor het hof; bijna een derde van de 124 lidstaten is Afrikaans. Wereldmachten als de VS, China, Rusland en India zijn geen lidstaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden