Zuid-Afrika kampt met sterke economische krimp

De problemen in Zuid-Afrika stapelen zich op. De economie krimpt. Directeuren van staatsbedrijven vertrekken. 

De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa zal zich de start van zijn eerste volle regeringstermijn anders hebben voorgesteld. Nog geen week nadat hij zijn nieuwe regeringsploeg presenteerde, kwam naar buiten dat de Zuid-Afrikaanse economie in het eerste kwartaal van dit jaar met 3,2 procent slonk. Dat is de sterkste krimp in tien jaar.

Daar komt nog bij dat de directeur van staatsluchtvaartmaatschappij South African Airways (SAA), Vuyani Jarana, begin deze week aankondigde in augustus op te stappen. Jarana schreef in zijn ontslagbrief dat een gebrek aan overheidsinvesteringen en de reusachtige overheidsbureaucratie zijn taak om SAA uit het slop te trekken onmogelijk maakten.

Tien dagen eerder ging directeur Phakamani Hadebe bij staatsenergiebedrijf Eskom hem al voor. Hij vertrekt in juli. Hadebe gaf gezondheidsredenen als verklaring op, maar lijkt vooral gefrustreerd dat het hem niet lukt veranderingen bij Eskom door te voeren. De twee staatsbedrijven versleten de afgelopen tien jaar samen nu al twintig directeuren.

Schuldenlast

Beide managers, eerder succesvol in het bedrijfsleven, waren aangesteld om bestuurlijke stabiliteit te creëren en de verlieslijdende staatsbedrijven te reorganiseren. President Ramaphosa belooft al anderhalf jaar economisch herstel en het is cruciaal dat de schulden van staatsbedrijven als Eskom en SAA onder controle komen. Alleen Eskom is al goed voor een schuldenlast van bijna 27 miljard euro. Dat staat gelijk aan circa 9 procent van Zuid-Afrika’s bruto nationaal product (bnp). 

De economische krimp kan later dit jaar leiden tot een afwaardering van Zuid-Afrika’s buitenlandse schulden door kredietbeoordelaar Moody’s. In dat geval verdwijnt Zuid-Afrika uit de Citigroups World Government Bond Index. Veel grote beleggingsfondsen mogen dan niet meer in Zuid-Afrikaanse staatsobligaties investeren. Dat zal lenen voor de Zuid-Afrikaanse overheid duurder maken. En de wisselkoers van de munt kan als gevolg verslechteren, waardoor import duurder wordt en de inflatie stijgt.

‘Niet te repareren chaos’

SAA en Eskom zitten deels in de problemen door de grootschalige corruptienetwerken die rond de staatsbedrijven werden opgebouwd ten tijde van Ramaphosa’s voorganger Jacob Zuma. Maar ook de bedrijfsvoering zelf is een probleem. De Wereldbank stelde in een rapport uit 2016 bijvoorbeeld dat Eskom met 48.000 werknemers veel te veel mensen in dienst heeft. De vakbonden en links-populistische fracties binnen het ANC verzetten zich echter tegen geplande ontslagen.

Anticorruptieorganisatie Outa (Organisation undoing tax abuse) bepleit voor SAA een gedeeltelijke privatisering. Het hoofd van Outa, Heinrich Volmink, stelt dat het vertrek van Jarana een symptoom is van ‘een niet te repareren chaos’.

Hij bepleit een compleet nieuwe aanpak om de problemen bij het dure inefficiënte staatsbedrijf aan te pakken. Volmink benadrukte: “We kunnen het ons simpelweg financieel niet veroorloven SAA volledig in staatshanden te laten”.

Lees ook: 

South African Airways is op sterven na dood

South African Airways heeft politiek Zuid-Afrika in een financiële houdgreep. SAA draait al jaren reusachtige verliezen.

Inwoners Zuid-Afrika betalen hoge prijs voor corruptie bij energiebedrijf

Elektriciteit wordt in Zuid-Afrika fors duurder. Corrupte leiders stopten het stroombedrijf vol met schulden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden