Column

Zouden we anders tegen meesterwerken aankijken als we ze laten vergaan?

Marjolijn van HeemstraBeeld Jörgen Caris

In het Van Abbemuseum is een tekening aan het verdwijnen. ‘The Trial and Judgement of Franz K’ van Pavel Büchler hangt met goedkeuring van de kunstenaar in de zon waar hij langzaam zal vervagen. 

In plaats van bewaren moet het museum loslaten. Het Van Abbe ziet het als oefening in gedragsverandering. Tijdens het verdwijnen van het werk wordt nagedacht over andere gedragsveranderingen die nodig zijn om onze planeet te behouden. Loslaten.

In ‘Roma’, een film van Federico Fellini, zit een scène waarin een archeoloog een groep onderzoekers meeneemt naar een ondergrondse muur waarachter hij een oude catacombe vermoedt. Er wordt met veel geweld een gat geboord waar de groep daarna doorheen klimt om terecht te komen in een tweeduizend jaar oud Romeins huis. Mozaïeken, borstbeelden, muren vol fresco’s. “Alsof ze ons aankijken”, zegt de archeoloog terwijl hij zijn zaklamp over de geportretteerde Romeinen schijnt.

De groep wandelt door de schemerige ruimte, zich vergapend aan de schat die ze hebben opgedoken. En dan plotseling vervagen een voor een de fresco’s, aangetast door het licht en de lucht van buiten die door het gat de kelder in stroomt. Tot wanhoop van de groep blijven de muren leeg achter.

Het is fictie, maar een prachtige scène (als los fragment terug te zien op YouTube). De ene tijdlaag die de andere opheft. De onmogelijkheid het verleden te bewaren. Ik dacht aan de fresco’s toen ik las over de verdwijnende tekening en ook aan de vragen die mij in musea geregeld overvallen. Is dit waar kunst voor gemaakt is? Om met soortgenoten op een kluitje rond te hangen of te staan, ver van de wereld en de zon en het klimaat waarin het echte leven plaatsvindt?

Ik begrijp ook wel dat het ‘Gezicht op Delft’ in de felle zon kapitaalvernietiging zou zijn. Maar zouden we niet anders naar een meesterwerk kijken als we wisten dat de wereld het aan het uitwissen was? Zou het behalve aan waarde verliezen niet ook aan waarde winnen?

Ik weet het niet, zoals ik ook niet weet of fresco’s echt in een minuut kunnen verdwijnen. Op Google vond ik er niets over, wel stuitte ik op een pagina vol citaten van ene meneer Fresco, ooit uitvinder en futurist. Dit vond ik de mooiste: ‘Als alles steeds verandert, hoe kun je dan ooit wijs zijn? Wijzer, ja, maar nooit wijs. Slimmer, ja, maar nooit slim. Je kunt nooit zeggen wat het antwoord is op alle vragen. Er is geen antwoord, er zijn antwoorden gaandeweg.’

Schrijfster en theatermaakster Marjolijn van Heemstra denkt na over geld en wat van waarde is. Lees hier meer van Marjolijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden