Zou Laurens ten Dam peinzen over de Katharen?

Het kasteel van Carcassonne Beeld Wikimedia Commons / GNU General Public License
Het kasteel van CarcassonneBeeld Wikimedia Commons / GNU General Public License

Ik bedacht me vorig jaar toch eens naar Corsica op vakantie te moeten. Net zoals ik er twee weken terug achterkwam dat het best leuk fietsen is, daar in Yorkshire. En zo'n Rijssel heeft wel een gezellig centrum om eens een weekendje weg te gaan.

Joris Belgers

Het is eigenlijk een grote toeristische reclame, die Tour de France. En vandaag rust het peloton in één van Zuid-Frankrijks grootste toeristische attracties, waar morgen de start van de langste etappe (237,5 kilometer) deze tour plaatsvindt: Carcassonne.

Precies, van dat bordspel. Carcassonne is zeg maar het Muiderslot in het kwadraat, en dan nog eens verdriedubbeld. Het uitgestrekte middeleeuwse kasteelcomplex verkeert nog in prima staat, dankzij de herstelwerkzaamheden in het midden van de negentiende eeuw door architect en kasteelliefhebber Eugene Viollet-le-Duc. Hij bedacht met zijn pogingen Carcassonne te renoveren en te behouden zo'n beetje de term 'cultureel erfgoed'.

Laurens ten Dam
Ik vraag me af of zo'n toeristische attractie die fietsers een zier interesseert. Volgens mij wel. Volgens mij is de wielrenner van nature een sporter van het nieuwsgierige soort. Ze hebben niet voor niets van fietsen hun beroep gemaakt. Het zijn toch een beetje de ontdekkingsreizigers onder de sporters. Vooral zo'n Laurens ten Dam, die als hij niet aan het koersen is met zijn Chevy-busje op de bonnefooi de wijde wereld intrekt.

Dus stel ik me zo voor dat zo'n Ten Dam vandaag op de rustdag na de ochtendtraining tegen zijn ploegleider zegt, Merijn, ik sla die persconferentie even over. Ik ga me dat kasteeltje eens bekijken.

En terecht.

Carcassonne is met vier miljoen bezoekers per jaar één van de grootste toeristische trekpleisters van de Languedoc. Het is inderdaad, zoals de Lonely Planet het omschrijft, een plaatje als in een kinderboek. Het is het kasteel dat je je zou voorstellen wanneer je je een middeleeuws kasteel voorstelt.

Een middeleeuwse sekte
En er kleeft nogal wat geschiedenis aan, sinds de heuvel zo'n honderd jaar voor de geboorte van Christus voor het eerst werd verstevigd. Ondanks de hoge muren werd Carcassonne nogal eens onder de voet gelopen. Na de Romeinen namen de Visigothen bezit van de nederzetting. Vervolgens waren het de Saracenen die in de vroege achtste eeuw over de muren kwamen denderen. Die Arabische bezetting duurde niet lang, het was Pepijn de Korte die vijftig jaar later op zijn beurt de Arabieren weer uit Carcassonne verdreef.

Zo tegen de dertiende eeuw had de fortstad zijn definitieve gestalte gekregen. Carcassonne was toen uitgegroeid tot centrum van een sekte-achtig groepje gelovigen die het niet helemaal eens waren met de dogma's uit Rome.

Paus Innocentius III nam zich aan het begin van zijn pontificaat voor korte metten te maken met deze Katharen. De ketters (juist, daar komt het woord vandaan) geloofden lekker dualistisch in de almacht van Satan op aarde, waarna alleen het spirituele hiernamaals van de Verlosser soelaas kon bieden.

Innocentius poogde het eerst op de diplomatieke manier, maar toen zijn gezant Pierre de Castelnau op bezoek was in de Languedoc en daar burggraaf Raymond van Toulouse VI excommuniceerde wegens diens steun voor de Katharen, werd De Castelnau uit wraak door de Katharen vermoord.

Innocentius deed op zijn beurt de handschoenen uit en riep op tot de Albigenzische kruistochten. Deze vonden plaats tussen 1209 en 1244, vernoemt naar het dorpje Albi, waar veel Katharen zaten. En Carcassonne was al vroeg aan de beurt.

Eerst werd Beziers belegerd, en toen de Katharen weigerden naar buiten te komen, werd iedereen daar afgeslacht. Vervolgens was de grote ommuurde stad aan de beurt, die maar twee weken stand hield. De kruisvaarders hadden de watervoorziening afgesloten, ook puilde Carcassonne uit van vluchtelingen.

Anders dan in Beziers werden de inwoners gespaard, maar ze moesten wel de stad ontruimen. Naakt. Of in hun onderbroek, op dit punt spreken de bronnen elkaar tegen.

Burggraaf Raymond, de lepe wielrenner
Raymond zouden we tegenwoordig als het type lepe wielrenner categoriseren. Na zijn excommunicatie zei hij snel sorry tegen de paus, die zijn excommunicatie toen maar ophief. Maar hij kwam er tijdens de kruistochten achter dat het pauselijke machtsvertoon niet enkel een theologische grondslag had, maar ook gewoon draaide om lappen grond uit zíjn graafschap. Raymond sloot zich weer bij de katharen aan. En werd opnieuw geëxcommuniceerd.

Zou Laurens hierover peinzen, starend over de kantelen van Carcassonne, het carbonnen ros in de hand?

Ik weet het niet. Maar ongetwijfeld dat de camerahelikopter ons morgen prachtplaatjes zal voorschotelen van dit kasteel, badend in de Zuid-Franse zon, terwijl het peloton er kronkelend omheen zwermt. Misschien toch eens leuk om heen te gaan, dat Carcassonne.

In het blog 'De Tour vanaf de bank' doen wielerminnende Trouwredacteuren en -medewerkers die toevallig niet op de sportredactie werken vanaf de bank verslag van de Tour de France.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden