Zou het nieuwe kweekvlees wel koosjer zijn?

Appetijtelijk vond ik de hamburgers in petrischaaltjes er niet echt uitzien. Het lekkerst aan kweekvlees lijkt me vooralsnog dat je er het knagende schuldgevoel jegens gedode dieren mee kwijt bent. Geweldig, technologie die me verlost van een slecht geweten.

Of die halleluja-stemming voor iedereen geldt, is nog maar de vraag. Want: is het kweekvlees bijvoorbeeld wel koosjer? Rabbijn Raphael Evers buigt zich in het Nieuw Israëlietisch Weekblad over die kwestie. Allereerst moet het basismateriaal van een koosjer dier zijn, stelt de rabbijn vast. Maar dan: moet kweekvlees nog geslacht worden? Om kort te gaan: nee, denkt Evers. "Geslacht moet er alleen worden als er een levend koosjer dier is. Daar is hier geen sprake van." En: "Embryo's kunnen niet worden geslacht."

Er schiet de rabbijn nog iets anders te binnen wat voor joden verboden is: het afsnijden van vlees van levende dieren. Nodig voor het oogsten van stamcellen. Evers gaat te rade bij een zeer geleerde rabbijn die zich daar eerder over uitgesproken heeft, Mosje Feinstein (1895-1986). Onzichtbare dingen, zegt Feinstein, verbiedt de Thora niet. En stamcellen zijn niet zichtbaar voor het menselijk oog, redeneert Evers.

Voor joodse analfabeten verandert er het meest. Tot nu toe mogen zij geen vlees eten omdat zij alle voorschriften van het slachten en zouten van vlees niet kunnen lezen. Maar bij kweekvlees valt er niets meer te slachten of te zouten. Evers: "Ook de ongeletterde zou in de toekomst kunnen genieten van een lekkere lab-burger."

In de ogen van Middeleeuwers leven wij in Luilekkerland, denkt de jonge schrijver Rutger Bregman. Maar in het paradijs dat we na eeuwen vooruitgang gerealiseerd hebben, zegt hij in Filosofie Magazine, valt niets meer te verbeteren, en zijn er geen idealen meer. "Intellectuelen, of dat nu filosofen of historici zijn, moeten weer nadenken over de vraag hoe het beter kan. ... Wat ik bedoel, is dat je als intellectueel de boer op gaat met je ideeën en ze relevant maakt op politiek niveau, of in het dagelijks leven."

Ook de nieuwe generatie 'heks' reflecteert over de bijdrage die de beroepsgroep levert aan de samenleving. In de glossy Onkruid (dat zich altijd 'autonoom, spiritueel en groen' noemt, maar daar nu ook de woorden 'volmaakt en zuiver' aan toevoegt) vertelt de 32-jarige Lunadea Moonflower uit Zaandijk over haar werk. "Je zou kunnen zeggen dat een heks een soort maatschappelijke functie heeft, net zo als in de Oudheid vaak het geval was."

Op de foto voert de heks een ritueel uit met iets wat lijkt op een ramshoorn. Ze ziet er allesbehalve griezelig uit: regelmatig gezicht, zachte blik, golvend kastanjerood haar. Te leveren diensten van de Zaandijkse bestaan onder meer uit 'huiszuivering, kruidenadvies en handfasting'. Laatstgenoemde verrichting is een huwelijksceremonie naar Keltisch gebruik. "Fijn en dankbaar werk."

Na de 'eerste heksenstapjes', vertelt Lunadea, kwam haar carrière op het spel te staan. Toenmalig vriendje lag dwars. "Uiteindelijk had hij alles wat ermee te maken heeft voor mij verboden: geen hekserij, geen pentagram om mijn nek, geen heksenkringen en geen heksenvrienden." Ze wees hem ten slotte de deur en liet zich wijden tot hogepriesteres.

Intussen heeft Lunadea twee kinderen. Haar werk is prima te combineren met het moederschap. "Af en toe vragen ze: 'Ga je weer heksen mama?' en ze vinden het leuk om met me mee te gaan."

Het klinkt niet al te gecompliceerd. Maar ja, ze kan dan ook heksen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden