Zou bij de ingang van de Tweede Kamer ook een dichter kunnen staan?

NUWEIRA YOUSKINE

Wanneer je de tanden van een leeuw ziet, denk dan niet dat hij naar je lacht'. Deze uitspraak komt van Al-Mutanabbi, een beroemde en recalcitrante Iraakse dichter uit lang vervlogen tijden. Eerlijk gezegd is hij ook meteen de enige Iraakse dichter die ik kan noemen, want poëzie is op dit moment bepaald niet het eerste dat in je opkomt wanneer je aan Irak denkt. Daarom juist vond ik een klein initiatief dat onder mijn aandacht werd gebracht zo ontroerend. Een aantal hedendaagse Iraakse dichters gaat tegen de stroom in. Terwijl een aantal kilometer verderop letterlijk koppen rollen, gaan zij tien provincies langs waar nog wél vrijuit gesproken kan worden. Nabij plekken van historische waarde - blijkbaar is nog niet álles kapotgebombardeerd - zoeken ze het publiek op. Daar citeren ze hun poëzie, om mensen even een gevoel van eenheid en hoop te geven. Dat is het enige doel. Enkele maanden terug schreef ik al over de populariteit van de Palestijnse poëziedebatten, en ook Syrische oorlogsgedichten worden momenteel driftig uitgedragen en vertaald. Ergens, gedurende alle decennia van kolonisatie, burgeroorlogen en terreur, is er in de regio een gevoel gebleven voor deze vrijheid van geest, fantasie, bloemrijke taal. Drommen mensen - niet alleen een kunstelite - verliezen zich erin en kunnen lappen tekst citeren.

Daar moest ik aan denken, toen ik van de week in de kille herfstregen fietste.

Stel dat er hier - God verhoede - weer een oorlog zou uitbreken. Zou daar, bij de ingang van de Tweede Kamer, een dichter kunnen staan? Of daar, bij het stadhuis? Ja, er zouden natuurlijk wel dichters kunnen gaan staan. Ze zouden zelfs hun poëzie uit kunnen galmen. Maar de kans is nihil dat een menigte mensen stukken tekst mee zou kunnen declameren. De kans is zelfs groot dat men de politie zou bellen, met de mededeling dat er een of andere zot in het openbaar aan het schreeuwen was. We zijn nu eenmaal een nuchter kaaskoppenlandje.

Die nuchtere kaaskoppigheid heeft alleen wel tot gevolg (of was het de oorzaak?) dat bijna niemand meer hardop kan dromen, of in buitenissige verhalen geloven. Alles wat meer aan het hoofd dan aan het hart probeert te raken, verwart ons, want teksten en ideeën moeten vooral verstandelijk te begrijpen en toetsbaar zijn. Nee, in dit deel van de wereld zou je niet heel ver komen met liederlijke teksten als tegenwicht voor angst en onzekerheid.

Morgen keren de Iraakse dichters terug naar Bagdad. Hun poëzietour heeft dan een week geduurd. Als eerbetoon aan hen ga ik op mijn werk eens rondvragen of mensen iets kunnen met de zin 'wanneer je de tanden van een leeuw ziet, denk dan niet dat hij naar je lacht'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden