Zorgvuldig geregisseerde hype

,,Ik schrijf zin voor zin'', vertelde Donna Tartt bijna tien jaar geleden in een interview in Trouw. Die opmerking betrof haar toentertijd net verschenen romandebuut. Maar bij nader inzien leek het ook alvast een waarschuwing. Tartt deed tien jaar over het afronden van haar tweede boek. Morgen verschijnt 'De kleine vriend', de opvolger van de bestseller 'De verborgen geschiedenis'. Nederland heeft de wereldprimeur.

Een writer's block? Welnee, bezweert men alom. De inmiddels 38-jarige Tartt is gewoon langzaam. Over 'De verborgen geschiedenis' deed ze ook al acht jaar. ,,Als ik een boek per jaar zou kunnen schrijven, zou ik het zo doen. Alleen denk ik dat ik geen fan over zou houden'', liet de auteur zelf weten.

Haar Nederlandse uitgever Robbert Ammerlaan, die de wereldpremière voor de neus van Amerikaanse en Engelse uitgeverijen wist weg te kapen, weet ook zeker dat Tartt geen problemen heeft gehad. ,,Ik heb al in het najaar van 1993 het eerste hoofdstuk van 'De kleine vriend' gelezen. Sindsdien heeft Tartt gestaag doorgewerkt. Ik heb nooit iets van een blokkade gemerkt. Ze heeft zich gewoon niet laten opjagen. Toen ik het uiteindelijke manuscript las, eind vorig jaar, bleek dat eerste hoofdstuk uit 1993 nog praktisch hetzelfde te zijn.''

Nu had Tartt natuurlijk ook niet veel tijd om te schrijven, de eerste jaren na het verschijnen van haar megaseller. De marketingmachine ging destijds al draaien voor haar debuut goed en wel was verschenen. Bijna een half miljoen dollar kreeg ze als voorschot. Na verschijning gingen de remmen helemaal los.

Een foto van de auteur - mysterieus, stijlvol, zelfbewust, met op de achtergrond een stemmig sneeuwlandschap - op de flap van het boek deed de rest. Toen Tartt in het voorjaar van 1993 in Nederland op auteursbezoek kwam ter gelegenheid van de vertaling van haar boek, was heel literatuurminnend Nederland in rep en roer.

Het Boekenbal stond in het teken van Tartt. En ook op een inderhaast georganiseerde Grachtengordelborrel ging iedereen plat. De schrijfster, die nauwelijks anderhalve meter meet, veroverde aller harten. Wat een schoonheid! Wat een eruditie! Wat een charme! Haar bezwerende aanwezigheid deed zelfs iemand lichtelijk verward verzuchten dat 'De verborgen geschiedenis' ,,het mooiste boek was van de afgelopen twee jaar. Alleen te vergelijken met 'La divina commedia' van Dante''.

En, toegegeven, het boek voldeed wonderwel aan de hooggespannen verwachtingen. Erudiet was het inderdaad, en vooral heel spannend. Het verhaal over een excentriek groepje studenten aan een Amerikaanse universiteit, dat samen Grieks studeert en tijdens een Dionysisch ritueel een toevallige passant afslacht, stond als een huis, zo moesten zelfs de grootste sceptici toegeven. Ook de Nederlandse critici gingen massaal overstag. 'Tartt is een hype, maar niet ten onrechte', luidde de conclusie.

Het boek werd in 23 talen vertaald. In de Verenigde Staten gingen meer dan een miljoen exemplaren over de toonbank, in Nederland 770 000. En de mystificatie van Tartt ging onverminderd voort. Zo bleek 'De verborgen geschiedenis' losjes op haar eigen leven gebaseerd te zijn. Ook Tartt studeerde aan een universiteit in Vermont. Grieks, inderdaad. Met een select groepje studenten. Onder hen ook een ander toekomstig succesauteur: Bret Easton Ellis. Hij was het die Tartt introduceerde bij haar latere uitgever.

Na haar aanvankelijke frequente verschijning in het publieke leven, verdween Tartt net zo plots als ze gekomen was. Ze trok zich volledig terug uit de publiciteit. Eigenlijk zou ze een kluizenaar, zelfs een misantroop zijn, zo klonk het al snel. Uit haar mond werden nog slechts oneliners opgetekend als ,,Ik zal nooit trouwen'' en ,,Mijn hond heeft een aantal kennissen van zijn eigen soort -net als ik- maar het is ons beiden volstrekt duidelijk dat er geen gezelschap in de wereld is dat we zoveel waarderen als dat van elkaar''.

Maar nu, met 'De kleine vriend' op komst, is de hype rondom Tartt opnieuw in volle gang. Het mysterie omtrent haar persoonlijk leven wordt krachtig in stand gehouden. Interviewers krijgen uitdrukkelijk de opdracht slechts vragen te stellen over het boek, en zich verre te houden van het privéleven van Tartt. De nieuwsgierige lezer, geïntrigeerd door de femme fatale-ige verschijning op de achterflap, moet het doen met kleine dingen. Zo schijnt het nieuwe boek opnieuw biografische elementen te bevatten. Het verhaal speelt zich af in een klein stadje in Mississippi. Tartt zelf is telg uit een rijk Zuidelijk geslacht, zoals haar platte southern accent nog steeds verraadt.

De verschijning van het nieuwe boek én de ophef erover worden zorgvuldig geregisseerd. Engelstalige fans -die zich op internet veelzeggend genoeg verzamelen rond het 'Donna Tartt-altaar'- voelen zich gepasseerd door de Nederlandse wereldpremière. Enkele liefhebbers zouden de achthonderd bladzijden van het nieuwe boek in het Engels willen vertalen. Dan moeten ze wel snel zijn - een maand na de Nederlandse editie verschijnt de Engelstalige versie al.

Het nieuwe boek, dat ook een echte pageturner schijnt te zijn, verschijnt op 14 september. Dat is bijna exact tien jaar na de eerste verschijning van 'De verborgen geschiedenis' in de Verenigde Staten. Niet helemaal, want de zestiende valt dit jaar op een maandag. En dat is commercieel gezien een onhandige dag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden