Zorgsector is dankbare politieke schietschijf

door Wybo Algra en Nicole Lucas

De regelzucht aanpakken, samenwerking en doelmatigheid: daar kan niemand tegen zijn. Maar op deze wijze vier miljard euro in de zorg besparen, dat lukt nooit.

Het huisartsenbezoek zit in de lift en niet een beetje ook. Sinds begin dit jaar – al dan niet toevallig het eerste jaar van de basisverzekering – schoot het aantal consulten met 10 procent omhoog. Waarom? Wie het weet, mag het zeggen.

Het tekent de ondoorgrondelijkheid en weerbarstigheid van de zorgsector. De ene na de andere zorgminister heeft gepoogd de zorgsector in een financieel keurslijf te persen, steeds met tegenvallend resultaat. Wie toch denkt vier miljard euro te kunnen besparen in de sector, heeft een optimistische levensvisie.

Dat vindt het Centraal Planbureau (CPB) kennelijk ook. De geschatte efficiencywinst van vier miljard euro uit het CDA-verkiezingsprogramma wordt door het CPB teruggebracht naar een half miljard. Maar het CDA blijft zeggen: het kan wél.

In de eerste plaats, het CDA wil de komende vier jaar niet vier miljard bezuinigen. Nee, het CPB gaat ervan uit dat de gezondheidszorg in die periode acht miljard duurder wordt. Daar wil het CDA de helft van aftrekken.

De wijze waarop, daar kan geen mens iets op tegen hebben. Minder regels moeten er komen, en meer doelmatigheid. Huisartsen, fysiotherapeuten, diëtisten, ziekenhuizen, ze moeten allemaal meer samenwerken. Goedkopere medicijnen, niet nog meer managementlagen, het is allemaal al eerder gezegd, ettelijke malen. Diverse van deze termen keren ook terug in verkiezingsprogramma’s van andere partijen.

Het grote verschil zit in de enorme hoeveelheid geld die de christendemocraten met dit alles denken te besparen. Het is een beetje duister hoe het CDA bovengenoemde thema’s precies wist te vertalen in harde euro’s. Wel spreekt uit het partijprogramma een ongebreideld vertrouwen in ’de markt’, en in vrije onderhandelingen tussen ziekenhuizen en verzekeraars over inhoud en prijs van behandelingen.

Van dergelijke onderhandelingen is nu nog amper sprake. Het is best mogelijk dat ze straks geld gaan opleveren. Tegelijkertijd zijn verzekeraars er nog helemaal niet happig op die onderhandelingen echt op scherp te zetten. Ze zijn veel te bang klanten weg te jagen als die niet meer overal – en vooral in hun ’eigen’ ziekenhuis – terechtkunnen.

Wat alvast wel duidelijk is: de gevolgen van stelselwijzigingen en marktwerking laten zich moeilijk in maat en getal vastleggen, zeker geen jaren in het vooruit. Dat is niets nieuws. Ook de ’keiharde’ macrobudgetten die de zorgsector voorheen opgelegd kreeg, werden steevast overschreden, waarna de overheid het tekort na wat ritueel gemor bijpaste.

De zorgsector heeft zich de afgelopen jaren ontpopt tot een dankbare schietschijf, met een reeks publicaties over torenhoge directeurensalarissen. En natuurlijk is er bureaucratie, wordt er te weinig samengewerkt en wordt hier en daar gerommeld met declaraties. Dat er geld te besparen valt, staat wel vast, misschien zelfs wel miljarden euro’s.

Alleen, zie het maar eens binnen te halen – zeker als de Tweede Kamer zich ermee gaat bemoeien. Wachtlijsten, tekortschietende zorg en ’pyjamadagen’ liggen politiek nu eenmaal nog een stuk gevoeliger dan rode cijfers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden