Zorgen over koolstofbel zijn ook een zaak van de politiek

analyse | Bedrijven gaan zichzelf geen 'opwarmingsbelasting opleggen', dat moet de overheid regelen

Het is af te doen als commentaar van een oude man die na zijn pensioen plots het licht ziet. De voormalige topman van Shell Mark Moody-Stuart, 74, stelde deze week dat het 'rationeel' is investeringen in fossiele brandstoffen terug te trekken. Het is een verstandig antwoord van beleggers op het 'schrijnende' gebrek aan daadkracht in de sector met betrekking tot klimaatverandering.

Iemand die tientallen jaren, tot 2005, bij een oliebedrijf werkte? Ja, dat wekt wantrouwen. Maar het zou te makkelijk zijn Moody-Stuart meteen af te serveren als een bekeerde pensionado.

De geoloog blikt, tijdens een diner in Londen voor bedrijven die hun CO2-uitstoot willen verminderen, ontnuchterend in het verleden. Achttien jaar geleden hebben de grote oliebedrijven, zoals Shell en BP, erkend dat het klimaatprobleem bestaat. En wat is er sindsdien gebeurd? "Opmerkelijk weinig", oordeelt Moody-Stuart.

Pensioendeelnemers die dit ook vinden, zullen zich gesteund voelen door de ex-olieman. Zes op de tien Nederlanders willen dat hun fonds geld terugtrekt uit olie, kolen en gas vanwege de CO2-uitstoot, komt uit een opinie-onderzoek dat deze krant liet doen. Nederlandse pensioenfondsen voelen daar vooralsnog weinig voor. Zij zien fossiele brandstoffen nog lange tijd de dienst uitmaken.

In het buitenland is men daar minder zeker van. Het Noorse parlement keurde gisteren goed dat het Noorse staatsfonds, een van de grootste ter wereld, 8 miljard dollar terugtrekt uit kolenbedrijven. Andere fondsen en beleggers, zoals Scandinavische pensioenfondsen, Amerikaanse universiteiten en de Church of England, gaan ook hun belangen in fossiele brandstoffen terugbrengen.

Deze golf van desinvesteringen is niet louter ingegeven door een warm hart voor de planeet. Het is ook welbegrepen eigenbelang. Afgelopen jaren hebben financiële specialisten het klimaatprobleem ontdekt. Als de wereld met maximaal 2 graden mag opwarmen, zal zo'n 80 procent van de bewezen reserves aan olie, kolen en gas in de grond moeten blijven. De waarde van bedrijven in deze sector kan daardoor als een zeepbel uiteenspatten.

Dat doet het rendement van beleggers, en daarmee uiteindelijk ook het pensioen van een gewone burger, pijn. Een deel van de financiële sector neemt dit probleem serieus, het staat inmiddels op de agenda van banken, ratingbureaus en assetmanagers. Alleen, de fossiele sector neemt het nog niet zo ernstig, betoogt Moody-Stuart.

Goed, de grote oliebedrijven vroegen deze week gezamenlijk om een koolstofbelasting. Maar ook daar veert de ex-topman niet van op. "Niet nieuw. Dat zeggen ze al vijftien jaar."

De vraag is veel meer wat ze gaan doen om dat gedaan te krijgen. Dat zal meer moeten zijn dan het plaatsen van een brief in de Financial Times. De sector zou de eigen, enorme lobbykracht richting overheden in kunnen zetten om zo'n 'belasting op opwarming' erdoor te krijgen.

De sector heeft in ieder geval een onverdachte medestander: het Internationiaal Monetair Fonds (IMF). Dat voegde twee weken terug een nieuwe financiële dimensie toe aan het klimaatprobleem. Het fonds rekende uit wat de fossiele sector eigenlijk kost. Niet alleen aan directe subsidies, maar vooral aan niet-betaalde belasting die de 'externe effecten', ofwel de schade van het verstoken, zou moeten compenseren. Dan gaat het om het gigantische bedrag van 5000 miljard euro, 6 procent van het bruto binnenlands product van de hele aardbol.

Dat is niet bepaald efficiënt, om het zacht te zeggen. Die impliciete steun afbouwen is daarom niet alleen goed voor het klimaat, maar ook voor de economische groei, betoogt het IMF. Welbegrepen eigenbelang dus.

Alleen: overheden zullen dit moeten regelen, bedrijven gaan niet zichzelf een belasting opleggen. Pensioendeelnemers die zich zorgen maken over fossiele brandstoffen en de koolstofbel doen er daarom goed aan niet alleen bij hun eigen fonds aan te kloppen, maar ook bij de politiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden