Zorg voor de mens, landschap en cultuur

Op landgoed Hackfort combineert Natuurmonumenten biologische landbouw en natuur. En mensen van de zorgboerderij krijgen de kans hun talenten te ontplooien.

Speurend is vanaf de parkeerplaats is kasteel Hackfort niet meteen te ontwaren. De statige veste in de buurt van het Gelderse Vorden ligt nog verscholen achter een aantal grote rode beuken. Allereerst stuit je op de eeuwenoude watermolen van het kasteel, waar nog steeds graan wordt vermalen. Daarna volgt het koetshuis. Dat is recent fraai opgeknapt. In het afgelopen voorjaar is er een brasserie geopend met een aangenaam terras en een mooie keuken. Topkok Eric van Veluwen staat er achter het fornuis. Dat betekent maaltijden met biologische producten uit eigen kasteeltuin, aangevuld met streekproducten.

Van Veluwen, die ook op landgoed Rhederoord bij Arnhem de culinaire scepter zwaait, was gevraagd om een plan te schrijven voor het beheer van de Keuken van Hackfort. En passant is besloten dat de kok ook maar op Hackfort de leiding neemt. Het spreekt hem erg aan, vertelde hij, omdat naast het gebruik van biologische en streekproducten ook mensen van de zorgboerderij op het landgoed een kans krijgen er hun talenten aan te spreken. "Zorg voor de mens, landschap en cultuur wordt zo mooi gecombineerd."

Die combinatie van taken tekent Hackfort. Het landgoed van 730 hectare is niet een grote 'aristocratische' tuin. Dat is het nooit geweest. Er zijn weliswaar verscheidene statige eikenlanen te vinden, maar het kleinschalige, agrarische landschap overheerst. Natuur wordt er gecombineerd met landbouw. Natuurmonumenten, de huidige eigenaar, verpacht gronden aan boeren. Krijgt een akker een nieuwe pachter, bijvoorbeeld omdat de oude met pensioen gaat, dan geeft Natuurmonumenten de voorkeur aan een biologische boer. Het land dat in eigen beheer is bij de natuurorganisatie, kenmerkt zich in ieder geval door de biologische aanpak van de akkers. Dat is onderweg goed te zien. Tussen het meer uit elkaar gezaaide graan gedijen korenbloemen, kamille en klaproos. Ook waterranden en bermen laten een rijke bloemenpracht zien. Geen wonder dat vlinders en bijen het er naar hun zin hebben.

Na een smakelijke, maar prijzige lunch in de brasserie doemt na de moestuin het kasteel op. Tekenend voor de plek: met wat koeien op de voorgrond. Eigenlijk is 'Huis' hier de juiste term, want het is in de Achterhoek niet gebruikelijk om het woord kasteel te bezigen. In het pand zijn vier appartementen gevestigd die door Natuurmonumenten worden verhuurd.

Van Hackfort is al sprake in de 14de eeuw. Een oorkonde uit 1324 noemt Willem III van Bronkhorst als verkoper van het goed te Hacvorde aan Jacob van der Weelle. Daarna is er steeds sprake van de heren van Hackfort. De bekendste van hen is Berent, die veldheer was in het leger van Karel hertog van Gelre. In 1586 is Hackfort tijdens de Tachtigjarige Oorlog door de Spanjaarden verwoest. Bij de herbouw is 1598 heeft men waarschijnlijk gebruik gemaakt van nog overgebleven muurresten. In 1788 is Hackfort opnieuw ingrijpend verbouwd en kreeg het zijn huidige vorm. Hackfort is altijd familiebezit geweest totdat het in 1981 werd overgedragen aan Natuurmonumenten.

De bij het kasteel behorende watermolen in de Hackfortse beek wordt al genoemd in een document uit 1424. In deze korenmolen - in 1988 gelijk met het Huis gerestaureerd - wordt nog elke zaterdag gemalen.

Lopend over de weiden en akkers doemen hier en daar Achterhoekse boerderijen op met half rieten, half pannen daken. Veel houtwallen, poeltjes, bosjes en slootjes kruisen je pad. Geen aanblik is gelijk. Ongeveer op de helft van de wandeling komt het dorp Vorden in zicht. Hier kan men bij de overvloedig aanwezige horeca de dorstige keel laven.

Het standbeeld van dichter A.C.W. Staring op een pleintje bij de kerk herinnert aan de culturele kanten van de Achterhoek. Staring was een landjonker die zijn landgoed en kasteel De Wildenborch, ten noordoosten van Vorden, ging beheren na studies in Harderwijk en het Duitse Göttingen. Hij was een romantische dichter, waarvan Nederland er weinig heeft gekend. De natuur inspireerde hem zeer, maar tevens had hij oog voor de sociale omstandigheden in zijn omgeving. Hij liet op De Wildenborch een school bouwen, waar kinderen van boeren en landarbeiders zich konden ontwikkelen. Daarmee zette hij een traditie in die later op Hackfort een vervolg zou krijgen.

Bij het verlaten van Vorden is het even zoeken naar de juiste route. De in de beschrijving aangegeven blauwe borden van Natuurmonumenten blijken, zonder vermelding in de route, weer vervangen door blauwe pijlen die eerder op de wandeling de leidraad vormden. Wij sloegen rechts van het standbeeld van Staring de Raadhuisstraat in en pikten bij een zijstraat aan de rechterhand weer de blauwe pijlen weer op.

Na het kruisen van de Rondweg loop je het zogenoemde kampenlandschap in. Kampen zijn oude akkers, die eeuwenlang zijn bemest met plaggen en schapenmest en daardoor een wat bolle vorm hebben gekregen. Met het oog zijn die bollingen inderdaad te zien. Bijzonder is ook nog het riviertje de Veengoot, dat verscheidene malen moet worden overgestoken.

Landgoed Hackfort is een mooi voorbeeld van duurzame landbouw. Er wordt geproduceerd voor de buurt en de combinatie met natuurbeheer levert een afwisselend landschap op waarin het zeer plezierig is om rond te lopen.

De gelopen route staat vermeld in het pas verschenen boekje '52 Natuurwandelingen door heel Nederland' van uitgever mo'media. De beschrijving is summier. Dat is geen probleem, zij het dat bij het naderen van Vorden de wandelaar er op attent wordt gemaakt dat niet meer de blauwe pijlen, maar de blauwe borden van Natuurmonumenten aan lantaarnpalen moeten worden gevolgd. Dat bij het verlaten van Vorden dat weer moet worden teruggedraaid, wordt helaas niet vermeld.

Een min of meer gelijke route is te downloaden van de site van Natuurmonumenten. Die route begint wel bij het NS-station van Vorden. Bovendien biedt die route nog een alternatief rondje, waardoor de wandeling is uit te breiden naar 15 kilometer.

Bij het beginpunt is er de brasserie Keuken van Hackfort met mooie, maar wel prijzige gerechten. Halverwege in Vorden is een grote variatie aan horecagelegenheden te vinden.

De route uit het boekje begint en eindigt bij de parkeerplaats van Kasteel Hackfort, Baakseweg 8, Vorden. De route van Natuurmonumenten, die ongeveer overeenkomt met die van mo'media, begint bij NS-station Vorden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden