Zorg voor criminelen blijkt zware dobber voor Amsterdam

Top 600-aanpak toch iets minder succesvol Tekort aan begeleid wonen-plekken

Het gaat niet goed met de zorg voor de meest criminele veelplegers in Amsterdam, de zogenoemde top 600.

Burgemeester Van der Laan kwam mei vorig jaar met een nieuwe aanpak om de misdaad halt toe te roepen. De burgemeester besloot de meest criminele Amsterdammers vol op de huid te gaan zitten. Er viel een trend te doorbreken: overvallers werden gewelddadiger en jonger. Zeshonderd (jonge) veelplegers kregen een brief thuis en er werden dossiers opgemaakt, 364 inmiddels.

De aanpak lijkt succesvol. Het aantal overvallen daalde in 2011 bijvoorbeeld met een kwart. Volgens de laatste stand van zaken zitten 164 zware veelplegers vast.

Maar er is een probleem. Niet al te zware criminelen kunnen bij de rechter kiezen: de gevangenis in, of deelnemen aan een op de persoon toegesneden zorgtraject. Dat laatste is vaak nodig: minstens 30 tot 50 procent van deze criminelen is zwakbegaafd.

Voor deze groep zijn volgens de Amsterdamse GGD dringend plekken nodig bij instellingen voor begeleid wonen. De reden: zonder vervangende woonruimte blijven jonge criminelen, 612 inmiddels, tussen hun foute vrienden wonen. "Als dit zo blijft, dan kunnen die jongens ons door de vingers glippen", waarschuwt Wilco Tuinebreijer. Als psychiater bij de Amsterdamse GGD spreekt hij veel met deze criminelen. Hij maakt zich zorgen. Want die plekken zijn schaars.

Om te beginnen is de financiering lastig. Want in de geestelijke gezondheidszorg en de zorg voor verstandelijk gehandicapten zijn er geen zogeheten zorgzwaartepakketten voor de specifieke groep. De betaling van begeleiders is daarom niet rond te krijgen, zegt een woordvoerder van Amsta, een Amsterdamse instellingen voor verstandelijk gehandicapten. De instelling biedt begeleid wonen aan, maar niet voor de top 600. "Zonder extra begeleiding kun je criminelen niet tussen andere mensen zetten. En al kon het wel, dan zijn er wachtlijsten. En criminelen voorrang geven, is hier geen beleid."

HVO Querido, de grootste instelling voor dak- en thuislozen in Amsterdam, doet dat wél, maar maakt zich er intussen zorgen over. "Je ziet de wachtlijsten voor andere mensen groeien", zegt directeur Jaap Fransman. "Als het zo doorgaat lopen we tegen capaciteitsproblemen aan." Volgens hem had de gemeente dit probleem moeten zien aankomen.

Een andere partner van de gemeente, het Leger des Heils, probeert bij corporaties woningen te regelen voor de jongeren. Maar de corporaties staan niet te springen. Begrijpelijk, zegt directeur Henk Dijkstra.

Volgens hem zijn er op termijn 'een paar honderd' plekken nodig. Hij is kwaad dat de paar eigen plekken die hij wél heeft niet worden opgevuld. "Die jongens moeten eerst langs de GGD waar psychiaters dossiers maken. We zijn nu een jaar verder en ik heb nog maar zes of zeven van die gozers gezien."

Amsterdamse wethouder Eric van der Burg (VVD, zorg) erkent de problemen, maar volgens hem is er niet een tekort van honderden, maar zo'n dertig plekken. Volgens de wethouder is er extra geld nodig voor woonruimte. Ook wil hij kijken of instellingen buiten Amsterdam criminelen kunnen opvangen.

HVO-directeur Fransman betwijfelt of dat kan. Hij is ook voorzitter van de RIBW Alliantie, waar alle 23 Nederlandse instellingen voor begeleid wonen onder vallen. "In de praktijk is het idee vaak: eigen volk eerst."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden