Zorg dat Kees weer Mees wordt

Onderwijs is het stiefkindje op de universiteit. Geen wonder dat er een lerarentekort is, stelt Meindert Flikkema vast.

Basisscholen slaan alarm: binnen enkele jaren zijn er duizenden juffen en meesters te weinig. De salarissen moeten omhoog en het vak moet aantrekkelijker worden volgens de koepelorganisatie van het basisonderwijs, de PO-Raad (Trouw, 17 augustus). Een dag later opnieuw een pleidooi voor meer loon in Trouw, mede omdat het lerarentekort zich vooral in de duurdere Randstad zal manifesteren. Salarissen zijn echter een dissatisfier, ze demotiveren als ze te laag zijn. Ze motiveren niet. Liever heb ik het daarom over het aantrekkelijker maken van het vak, met name voor jongens.

Ik pleit voor een ketenbenadering van het aanstaande lerarentekort. Universiteiten vormen het sluitstuk van de PO-VO-HO-onderwijsketen (primair, voortgezet en hoger onderwijs). Leraren voor het PO en VO dienen daar een gedegen initiële en permanente opleiding te krijgen, evenals leraren voor de universitaire en reguliere pabo's.

undefined

Verwoestend

De aandacht voor onderwijs en het opleiden van leraren schiet echter ernstig tekort op universiteiten, omdat de staf alleen strepen verdient met wetenschappelijke publicaties. Die zijn als het grote geld in de bankensector, daar zet je alles voor opzij. Het verwoest de ziel van de academische gemeenschap en marginaliseert de aandacht voor de universitaire lerarenopleiding. Ik doel hier niet op de opleiding van universitair docenten, maar op de opleiding van leraren die elders in de onderwijsketen actief worden of zijn. Hun opleiding is verdreven naar de periferie van de universiteit. Universiteiten bijten zichzelf steeds harder in de staart. Studenten pikken feilloos op dat onderwijs niet telt. De dappersten laten het daar niet bij zitten, maar kunnen het tij niet keren. In de onderzoekcultuur wordt het kiezen voor een baan als leraar niet gestimuleerd. Pratende hoofden in grote collegezalen runnen een intensieve studentenhouderij. Het is efficiënt, maar niet effectief, geen aanlokkelijk perspectief. De minister riep op tot het terugbrengen van balans tussen onderzoek en onderwijs, bestuurders van universiteiten ook. Daarna bleef het stil. Vermoedelijk is 'doodzwijgen' het collectief gekozen tegengeluid of het gevolg van de maniakale zucht naar de academische top. De noodkreet van de PO-Raad zal vermoedelijk ook weinigen doen bewegen.

Dit kan zo niet langer. Wat te doen? Het wetenschappelijk onderwijs moet drastisch worden vernieuwd. Uitgangspunt daarvan moet zijn dat universiteiten de verantwoordelijkheid nemen voor de hele onderwijsketen. Dat als hun enige kerntaak zien en het onderzoek daarin integreren. Daarnaast moeten alle studenten direct en indirect kennismaken met het vak van leraar. Bijvoorbeeld via stages in het primair of voortgezet onderwijs, als sluitstuk van de bachelor-opleiding. En via eigentijdse Bildung. Die zou naar mijn mening het ontwikkelen van een sterk gevoel voor je professionele bestemming moeten opleveren en voor waarden die betekenisvol zijn voor de moderne samenleving. Ze zou jonge academici ertoe moeten bewegen om een vak te kiezen dat het belang van die waarden belicht of onderstreept, bijvoorbeeld dat van leraar. Deze Bildung zal leraren als Mees Kees, hoofdrolspeler uit de gelijknamige film, voortbrengen. Meester Kees kent en verzorgt zijn leerlingen in plaats van hen te overladen met zijn weten. Hij maakt contact, een voorwaarde voor leren. Het is tijd voor de campagne: 'Kees weer Mees!'. Benoem universiteiten tot campagneleider en geef hen de taak om een stevige permanente opleiding voor PO- en VO-leraren vorm te geven. Mees Kees hoeft niet de hele week voor de klas te staan. Die kan best een dag per week zonder hem. Laat hem iedere woensdag werken aan een parttime master pedagogiek of psychologie. Daarmee boekt hij voortgang. Dat motiveert en revitaliseert.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden