De Opvoedvraag

Zoon (14) negeert verjaardag, mag moeder dan emotioneel reageren?

Je zoon negeert je verjaardag. Wat doe je dan?Beeld Thinkstock

Een alleenstaandemoeder moet haar puberzoon aanspreken op ongewenst gedrag. Maar wat als zijzelf gekwetst is?

Als je alleen bent is het lastig om een 14-jarige te corrigeren als hij kwesties persoonlijk speelt, schrijft een moeder. Er is geen partner die het voor je opneemt of bemiddelt. "Mijn zoon is grappig, lief en het gaat goed tussen ons. Maar zo'n tweepersoonsgezin is een beetje klef. Dus soms voelt hij de dringende behoefte om afstand te nemen - kan ik ook wel tegen, ik voel dezelfde neiging af en toe."

Een van de gelegenheden die hij aangreep was echter haar verjaardag. Hij besloot die volstrekt te negeren. "Aan de ontbijttafel zei hij niets, at gewoon zijn boterhammetje. Beetje ongemakkelijk, maar ik dacht: laat ik dan maar zeggen dat ik jarig ben, misschien is hij het vergeten. Toen zei hij: 'o, gefeliciteerd'. En dat was het. Even later was-ie de deur uit." Moeder, ontdaan, belde een vriendin. Die vertelde dat hij het onmogelijk vergeten kon zijn: zij had een week ervoor nog gevraagd wat hij zou kopen. Hij ontweek de vraag, want hij was helemaal niet van plan iets te kopen. "Toen was ik nog ontdaner."

Ze heeft het erbij gelaten. "Ik kon wel janken namelijk. En dat wilde ik niet. Mijn boodschap moest niet zijn: kijk hoe ik lijd, maar: zoiets doe je niet! Maar dat is lastig als je de gekwetste partij bent. De uitleg dat het ongekend lomp is om iemands verjaardag te negeren, zou verloren gaan in emotie."

Gevolg is dat ze het nooit hebben uitgepraat. Het is al een jaar geleden en zit haar nog dwars. Dit keer kreeg ze trouwens wel een bos rozen en een doos chocola, voegt ze nog toe.

"Dat moeder in dit geval gekwetst is, moet ze juist laten merken"

Heel terecht dat ze boos én verdrietig was, reageert ontwikkelingspsycholoog Carolien Rieffe. "Je staat altijd klaar voor je kind, rijdt hem overal naartoe. Dat is allemaal niet erg, maar áls het dan een keer jouw dag is, dan moet hij het niet laten afweten! Een verjaardag is heilig, moederdag ook!"

Al te veel zorgen delen met een kind is niet verstandig. Nu is meteen reageren ook niet het beste, erkent ze. "Je wilt niet onbeheerst kwaad worden." Maar beheerst emotioneel mag van haar juist wel. "Je bent geen robot met gecontroleerde gevoelens." Dat moeder een soort bediende is, dat verwachtingspatroon moet een keer veranderen, maar dat gebeurt alleen als moeder dat zelf aangeeft. Rieffe: "Zij moet de jongen aansturen, laten weten wat er van hem verwacht wordt. De zoon mag ook weten wat de consequenties zijn van zijn gedrag." Dat moeder in dit geval gekwetst is, moet ze juist laten merken, zegt Rieffe. "Het is haar taak als opvoeder om haar kind het hele scala aan emoties mee te geven. En er is geen betere plek dan binnenshuis. Daar heerst een veilige sfeer. Als je goed met elkaar omgaat, moet het niet al te moeilijk zijn om op dit voorval terug te komen. En wees altijd oplossingsgericht; hoe doen we het volgende keer beter."

Het is volgens de psycholoog niet relevant of het een bewuste actie was. "Pubers zijn nu eenmaal erg met zichzelf bezig." Bovendien heeft moeder het er niet met hem over gehad. Rieffe: "Misschien was zijn geld wel op, of was hij zijn pinpas kwijt en bang dat zij boos zou worden. Misschien heeft hij onderschat hoe belangrijk het voor haar was."

Maar geef hem ook de kans het goed te maken.

Duidelijk zijn dus. Rieffe is zelf alleenstaande moeder van een elfjarige zoon. "Als het voor mij belangrijk is, ben ik heel expliciet. Ik zeg twee weken van tevoren dat mijn verjaardag eraan komt en dat ik wel iets verwacht. En als hij het dan toch nog vergeet - ik heb er ook zo een - dan laat ik mijn teleurstelling blijken, maar geef hem ook de kans het goed te maken. Dan spreken we gewoon af: volgende week zaterdag gaan we het alsnog samen vieren."

Filosoof-ethicus Corrie Haverkort denkt dat de actie zeker bedoeld was om te raken. "Die vriendin heeft er nog naar gevraagd, dan is dit wel een statement." Maar ze vindt ook dat de zoon het nu heeft goedgemaakt met zijn bloemen en bonbons. "Dan kan ze de misser van vorig jaar wel afvinken. Niet meer rancuneus over doen."

Bij andere persoonlijke kwesties kan het moeder helpen als ze aansluiting zoekt, een groepje vormt. "Als de vader geen rol meer speelt, kan dat ook een vriendin zijn met een zoon in dezelfde leeftijd. Ga met z'n allen aan tafel. In een een-op-eenopvoeding zijn zaken vaak toegespitst op de persoon, maar ook in zo'n groepje kun je alles bespreken. Zakgeld, huiswerk, alcoholgebruik. Hoe denken jullie daarover, hoe pakken jullie dat aan? Je kunt quasi nonchalant onderwerpen inbrengen, zonder dat het persoonlijk wordt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden