'Zonnepanelen vinden we niet mooi'

Sjouke Ritsema, Bart Claessen en IJssebrand Ziel, de drie oprichters van E.A.Z. Wind, voor een van hun molens met houten rotors.Beeld Reyer Boxem

Vanuit een grote schuur veroveren zeven jonge mannen het Groningse platteland met hun zelfgebouwde kleine windmolens voor boerderijen.

Op het eerste gezicht lijkt het alsof ze straks het land gaan bewerken. De mannen dragen groene overalls en laarzen met modderkluiten aan de onderkant. Ze werken in een van de grote schuren van een boerderij in Oost-Groningen. Maar in plaats van aardappels te poten, maken ze hier iets heel anders: windmolens.

Opvallend genoeg bouwen ze de turbines helemaal zelf. "Alle onderdelen zijn door onze handen gegaan", zegt IJssebrand Ziel, een van de drie oprichters van E.A.Z. Wind. In totaal werken er nu zeven vrienden. Ze studeerden werktuigbouwkunde en industrieel ontwerpen aan de universiteit Twente en Saxion Hogeschool.

Samen maakten ze een geheel nieuw ontwerp voor middelgrote molens. "Daardoor is de kostprijs zo'n factor drie lager dan bij de concurrentie. Vaak maken bedrijven bij een middelgrote molen een kleinere versie van een grote turbine. Door alles opnieuw te bedenken en precies op maat te maken, laten wij zien dat het veel goedkoper kan. Het rendement is gelijkwaardig. Kleine molens zijn een onderbelicht deel van de markt. We richten ons met name op boerderijen. Die verbruiken alles wat de windmolen oplevert. Er is dus geen opslagprobleem."

Grotere locatie
Hun aanpak slaat aan. In 2015 verkochten ze zeven molens. Ze werken nu aan de zesentwintig molens die voor 2016 zijn besteld. "We verwachten er 75 te verkopen in 2016 en het jaar daarop 200." Nu nog zitten ze in een schuur van de boerderij van de ouders van een van de oprichters. Maar daar groeien ze al uit. "We zoeken een nieuwe, grotere locatie", zegt Ziel.

Binnen liggen twee lange masten van de molens op een verhoging. Even verderop staan de houten bladen op een tafel. "We doen hier alles. Onder meer het lakken, lassen en onderdelen in elkaar zetten. Het zou makkelijker zijn als we dat op verschillende stations in serie kunnen doen. Dit was een perfecte locatie om te beginnen, maar we groeien eruit."

Op de grond, onder de masten, zitten groene verfspetters. "We kunnen de masten hier niet ronddraaien, daarom moeten we er zelf onder gaan liggen om ze te verven. Ik doe dat nu nog op een skateboard", zegt Ziel lachend.

Het is geen toeval dat de jonge ondernemers actief zijn op het platteland van Groningen. "De regelgeving is hier aangepast, waardoor in veel gemeenten molens met een hoogte van vijftien meter zijn toegestaan. Daar voldoen wij aan."

Duurzaam
Een van de molens staat bij veehouder Jos Vergeer in Overschild. Op het eindeloos lijkende laagland van de noordelijke provincie waait het vrijwel altijd. "Wij vinden een windmolen daarom passen bij onze boerderij. Zonnepanelen vinden we bijvoorbeeld niet mooi", zegt Vergeer. "Het is ideaal dat we elektriciteit verbruiken die we op ons eigen erf opwekken. Het geeft weinig werk en het is duurzaam."

De molen staat er nu zes maanden. "Ik schat dat we de investering tussen acht en tien jaar terug hebben verdiend. Zo'n molen gaat misschien wel twintig jaar mee."

Vergeer en Ziel merken ook dat er in de afgelopen jaren in deze regio anders gedacht wordt over duurzame energie. "We zitten in het aardbevingsgebied, vlakbij Slochteren. Hier ondervinden inwoners letterlijk de gevolgen van het gebruik van fossiele brandstoffen", zegt Ziel. Volgens Vergeer dringt het steeds meer tot de gemeenten en inwoners door, dat de provincie met windmolens klimaatneutraal kan worden. "We hebben het sentiment dus mee", zegt Ziel. "Er is ook veel interesse in zonnepanelen. Wind en zon vullen elkaar hier goed aan. In de zomer schijnt de zon fel en waait het wat minder en in de winter is het precies andersom."

Houten bladen
De molens vallen op in het Groningse landschap. Dat komt onder meer door het gebruik van hout. Daardoor heeft de machine een veel minder industrieel uiterlijk dan veel andere windmolens. Die zijn vaak gemaakt van composieten. Deze vezelversterkte kunststof is zeer stijf en toch ook licht.

"Het is lastiger om houten bladen te maken. Maar hout is uitermate geschikt voor windmolens, omdat het niet snel vermoeid raakt en stevig en licht is. Het lukte ons om houten bladen te maken, doordat we samenwerken met een bedrijf uit Stadskanaal", aldus Ziel. Zij maken normaal trappen, maar ze ontdekten dat je met hun apparatuur ook prima de holle bladen creëert.

Het tekent de avontuurlijke aanpak van de jonge ondernemers. Bovendien benadrukken ze dat er veel kennis in Groningen aanwezig is. "Vrijwel alles wat aan de molen wordt gedaan komt hier uit de buurt. Het hout is bijvoorbeeld afkomstig uit Drenthe. Iemand uit Bedum doet het laswerk. De boeren kopen hier een molen die in de regio gemaakt is. Twee derde van de opbrengst investeren wij in lokale aannemers. Zo houden we het geld hier."

Karakteristieke uitstraling
Ziel wijst naar een net geleverd blad, waar de splinters nog uitsteken. "Zo ruw krijgen we ze geleverd. We schuren ze vervolgens zelf glad. Daarna lijmen en lakken we ze."

Natuurlijk geeft het hout de molens ook een karakteristieke uitstraling. Met name het grote vlak van de windvaan valt daarbij op. "Dat bepaalt de positie van de bladen, zodat ze optimaal wind vangen. Dat werkt precies zoals een windhaan op een kerk. Er komt dus geen intelligente software aan te pas. We maken daarvoor gebruik van eeuwenoude kennis."

Op het land van veehouder Vergeer razen de bladen van een van de molens rond. Naast het hout valt ook het ronde middenstuk, waar de bladen aan vastzitten, op. Daarin zit de techniek. Het is goed zichtbaar hoe verschillende onderdelen ronddraaien.

"Het is net als een hot rod bij auto's of een horloge waar onder de glazen kast de tandwielen zichtbaar zijn. Ook wij laten de techniek zien. Daar zijn we trots op, want het precisiemechanisme was het lastigste onderdeel om te maken."

Als het aan de jonge ondernemers ligt staat de provincie straks vol met hun molens. "In Groningen zijn drieduizend molens in te passen. Dit is niet alleen goed voor het milieu en de portemonnee van de boeren en burgers. Het kan in deze regio honderden arbeidsplaatsen opleveren. We krijgen veel vragen uit andere provincies, maar we maken ze voorlopig alleen in Groningen. De regelgeving is in Friesland bijvoorbeeld weer heel anders. Bovendien hebben we hier nog genoeg werk te verzetten. We zijn nog lang niet klaar."

Vergeer heeft al een nieuwe molen besteld en koopt er waarschijnlijk daarna nog een. "Dan wekken we volledig onze eigen energie op. Dat vind ik prachtig."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden