Zonnepanelen? Ja. Maar zoveel? Nee.

Peter Smit met zijn zoons in het gebied waar een groot zonnepanelenveld zou moeten komenBeeld Sjaak Verboom

Plannen voor een grote ‘zonneakker’ vielen slecht in Wirdum. Na burgerprotest trok de Duitse ontwikkelaar Kronos Solar het project terug. Maar het bedrijf wil nog steeds zonnepanelen plaatsen bij het Friese dorp. Nu alsnóg in overleg met bewoners.

De ‘talk of the town’ van Wirdum verspreidt zich via een app-groep. Naam: ‘Actiecomité Zonne-­akker’. Buurtgenoten houden elkaar daarin op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rond een geplande ‘zonneakker’. Een weiland vol zonnepanelen, twee meter hoog op een stalen constructie. Bedoeld om groene stroom op te wekken en bij te dragen aan de gemeentelijke duurzame energiedoelen.

Bewoners, en dan vooral die aan de buitenkant van het dorp, schrokken twee weken geleden wakker, toen de projectaankondiging al in de krant stond. De Duitse ontwikkelaar Kronos Solar stond in de startblokken voor de aanleg van de ‘zonneakker’ van liefst 41 hectare. Met boeren die het land bezitten werd al gesproken. Die konden, betaald voor het landgebruik, plek bieden aan het groene energieproject. Eén boer had al getekend.

Bewoner Peter Smit (47) voelde zich ‘overvallen’. Twintig jaar geleden liet hij zijn huis aan de George Emersonstrjitte in Wirdum bouwen. Het open uitzicht vanuit de woonkamer, weids over de boerenvelden, daar vielen hij en zijn vrouw Martha juist voor. Nu zou hun uitzicht veranderen van groen gras in blauwe zonnepanelen.

“Normaal gesproken zou ik nooit ergens over klagen”, zegt Smit. “Dingen veranderen, dat hoort erbij.” Hij wijst op een groot Van der Valk-hotel, dat aan het einde van de grasvelden aan de horizon verrijst. “Mooi is anders, maar vooruitgang hou je niet tegen.” Hetzelfde geldt voor het sportveld dat is aangelegd op de ooit ongerepte weide. “De hele gemeenschap heeft er baat bij”, zegt Martha Smit. Dat gemeenschapsgevoel krijgen ze niet van een zonneakker.

Gemeente

Maar de gemeente Leeuwarden, waar Wirdum als dorpje met 1240 inwoners onder valt, wil 130 hectare grond in de gemeente gaan vullen met zonnepanelen. In het buitengebied vooral. Zo kan Leeuwarden een ‘zonnestad’ worden. De uitwerking met 41 hectare aan zonnepanelen in de ‘achtertuin’ vond Smit niet acceptabel. Hij vreesde schittering van de panelen. En misschien, speculeerde hij, vormen de zonnepanelen een ‘tunnel’ voor de wind. “De plannenmakers waren de menselijke maat uit het oog verloren.”

Inwoners balden de vuist. Lokale media deden daar kond van. Het gevolg: door de ophef legt Kronos Solar de ontwikkeling van het megaproject stil. In de app-groep gingen felicitaties rond toen dat vorige week bekend werd.

’s Avonds kwamen inwoners samen bij hotel- eetcafé Duhoux om het glas te heffen. Smit: “Het was tijd voor een toost. Maar ook om te praten: hoe krijgen we dit grote zonneplan van tafel?”

Want het is niet zeker dat er nu helemaal geen zonneakker komt. Kronos Solar wil in gesprek met de bewoners, bevestigt een woordvoerder. “Het plan voor het park van 41 hectare hebben we vooralsnog ingetrokken. We willen er samen met de gemeenschap uitkomen. Het is denkbaar dat het project kleiner wordt.” Hij verwijst bovendien naar de gemeente Leeuwarden. “De gemeente heeft groene energiedoelstellingen, en wij willen slechts bijdragen aan de uitvoering daarvan.”

Misschien, denkt Smit eventjes mee, zou het soelaas bieden om de zonnepanelen in te graven in het veld. Dan staan ze niet in het zicht. Zijn oudste broer woont op Ameland, waar een speciaal aangelegd dijkje het directe zicht op de panelen ontneemt. “Kijk, daar hebben ze het plaatselijke grote zonnepark netjes ingepast. Heeft niemand last van. Op sommige locaties kan dat ook prima.”

Zijn echtgenote Martha kan zélfs een mogelijk voordeel noemen van de gewraakte zonneweide. “Op het historische fietspaadje, midden in het veld, zou je wel lekker uit de wind fietsen.” Maar het doel van het actiecomité Wirdum is en blijft: elk mogelijk nieuw groot project van een ontwikkelaar van tafel krijgen. “De aanleg van een zonneakker moet planologisch verantwoord gebeuren”, zegt Smit. “Een kleine strook met zonnepanelen neerleggen, van een paar hectare, zou nog kunnen.”

Wirdum en Leeuwarden zitten voorlopig nog in hun maag met de planontwikkeling voor grootschalige zonne-energie. Het dorp put hoop uit de woorden van wethouder Henk Deinum van Leeuwarden (PvdA), die vanwege het rumoer geen medewerking meer wilde geven aan het oorspronkelijke plan van 41 hectare. Volgens Deinum is het plan te groot. En ook hij zegt: er is onvoldoende overleg geweest met belanghebbenden zoals bewoners. “Een zonneakker moet wel in verhouding staan tot de energiebehoefte van een dorp”, zegt de wethouder. “Dan is een omvang van grofweg 5 hectare beter voorstelbaar.”

Deinum wil nieuwe opties verkennen. “De procedures lopen nog. We moeten nu samen kijken en bespreken wat er nog mogelijk is op de locatie.” De wethouder treedt in overleg met Dorpsbelang Wirdum-Swichum. Deze bewonersorganisatie is ook negatief over het oorspronkeljk voornemen van een grote zonneakker, maar is minder geharnast in zijn verzet dan Actiecomité Zonneakker.

“Wij willen het gesprek aangaan”, zegt voorzitter van Dorpsbelang Johan Kruiger. “Het vorige project was een forse maat te groot. De uitnodiging van de politiek aan ontwikkelaars van zonneparken was te royaal. Dus wij willen wel dat de kaders en randvoorwaarden anders worden, zodat we de kwaliteit van ons landschap behouden.” De komende tijd moet volgens Kruiger blijken wat een schappelijk plan zou kunnen zijn.

Veel panelen

Een wandeling rond het pleintje met de oude ‘Sint Martinustsjerke’, in de dorpskern van Wirdum, toont aan dat zonnepanelen op zich geliefd zijn. Ze liggen er opvallend veel. Op schuine daken van rijtjeshuizen, op schuur­tjes. Is dit een dorp dat zo tegen zonne-energie ageert? Drie jaar geleden, zegt Smit, vond in het dorp nota bene nog een collectieve inkoopactie voor zonnepanelen plaats.

Morgen praten bewoners in dorpshuis De Golle over een ‘energiebewuste toekomst’ van het dorp. De aankondigingsposter van de bijeenkomst, op het prikbord in de plaatselijke supermarkt, toont ook zonnepanelen. Maar dan wel hoog, op het dak van een huis. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden