Zonnekoning Giscard moet nu in debat

BRUSSEL - Het scenario leek zo mooi. Op de Europese top, begin juni in Thessaloniki, willen Giscard d'Estaing en zijn secondanten Jean-Luc Dehaene en Guiliano Amato de vrucht van anderhalf jaar debat en eindeloze monologen aanbieden aan de Europese leiders. Maar Giscard gedraagt zich steeds meer als zonnekoning, die zélf de conventie belichaamt, en zijn lakeien komen in opstand.

De Europese Conventie wil Europa voorbereiden op de toekomst met 25 oude en nieuwe lidstaten. Hun doel is een grondwet, een nieuw verdrag dat zo helder en duidelijk geschreven is dat iedereen het snapt. De eerste teksten liggen inmiddels op tafel.

Vandaag en morgen debatteren de 105 leden van de conventie over zestien ontwerpartikelen. Toen Giscard ze begin deze maand presenteerde, was de kritiek niet van de lucht. De Britse vertegenwoordiger in de conventie Peter Hain vroeg zich af of de Giscard en zijn presidium wel hadden geluisterd. Wat voor hem lag was alles behalve de weerslag van al die maanden nadenken en praten, zei Hain.

Nu voor het eerst echt wordt gedebatteerd over de teksten, moet blijken waar de conventie staat. Immers, verdeeldheid en een zwakke eindtekst, biedt de regeringen straks alle gelegenheid om het werk in beslotenheid verder te zetten. Geen publieke debatten meer, maar geven en nemen in de achterkamertjes van de Europese politiek.

Nederland wil in de tweede helft van 2004 dit luik van de onderhandelingen afronden. Minister van buitenlandse zaken Jaap de Hoop Scheffer vindt het geen bezwaar dat het nieuwe verdrag desnoods in Rome wordt ondertekend, zoals Italië graag wil.

Maar zover is het nog lang niet. Dat het menens is in de conventie, blijkt wel uit het feit dat de leden op de eerste 16 artikelen 1038 amendementen hebben ingediend. Die eerste teksten gaan over de fundamenten van de Unie. Er komen een aantal omstreden thema's aan bod. De verwijzing naar het religieuze erfgoed van Europa bijvoorbeeld. Ook het woord federaal duikt op in het eerste artikel van de grondwet, iets waar de populaire Britse kranten op gespitst zijn.

De paus komt, vermoedelijk in mei, naar het Europees parlement. Want ook in het Vaticaan is de kerkklok gaan luiden nu duidelijk dat is dat een deel van Europa geen verwijzing naar God wenst in de grondwet. En dat sommigen, de Fransen voorop, juist de scheiding van kerk en staat erg benadrukken.

Met belangstelling wordt uitgekeken naar het debat vanmiddag over religie in de toekomstige grondwet. 'Architect' Giscard had een neutrale formulering bedacht, zonder God te vermelden. Geïnspireerd door de Poolse grondwet, stellen Duitse en Poolse conservatieven deze tekst voor: 'De waarden van de Unie bevatten de waarden van hen die in God als een bron van waarheid, gerechtigheid, goedheid en schoonheid geloven, alsook van hen die zulk geloof niet delen, maar langs andere bronnen tot deze universele waarden kwamen.'

Voorzitter Giscard zal de handen vol hebben om uit de brei van meningen en opvattingen de teksten te herschrijven. Voor zover de Fransman bereid is dat te doen. De conventie had zichzelf krap anderhalf jaar gegeven om de klus te klaren, maar dat lijkt bijna onmogelijk. Bovendien dreigt de oorlog in Irak parten te spelen. De discussie over het Europees buitenlands beleid zou opportuun zijn, maar is tegelijk riskant. De conventie schuift die keuze nog even voor zich uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden