'Zonder WTO heerst er chaos in de wereld'

interview Veto India brengt organisatie niet in gevaar, zegt Azevedo

Gaat de Wereldhandelsorganisatie (WTO) kopje-onder als het niet lukt om het Bali-akkoord geratificeerd te krijgen? "Dat hoor ik mensen wel zeggen, maar dat zal niet gebeuren. De WTO zal er altijd zijn. Zonder de WTO heerst er chaos in de wereld."

Roberto Azevedo, directeur-generaal van de WTO, blikte gisteren tijdens een tussenstop in Turkije op weg naar Rwanda vooruit op hoe het nu verder moet met hét wereldplatform voor handelskwesties. En op het bezoek aan Nederland van maandag. "Ik kom niet met een bepaalde agenda, ik kom vooral om naar mensen te luisteren."

Bedoelt hij om te horen hoe premier Rutte, minister Timmermans van buitenlandse zaken of minister Ploumen voor buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking denken dat het Bali-akkoord kan worden gered? "Ook. Mijn bezoek is al lang geleden gepland trouwens, voordat we voor de huidige situatie stonden. Maar alternatieve wegen om eruit te komen, zullen nu zeker deel uitmaken van de gesprekken."

Eind juli, toen India het eerste grote akkoord dat de WTO in zijn negentienjarige bestaan wist uit te onderhandelen op losse schroeven zette door als enige van de 160 lidstaten zijn handtekening te weigeren, deed Azevedo een dringend beroep op de wereldgemeenschap. "Ik nodig u allen uit om [de zomervakantie] te gebruiken om goed na te denken over wat de vervolgstappen kunnen zijn. Ik vraag u met klem lang en diep na te denken over de gevolgen van deze terugslag."

Krijgt hij de indruk dat landen zijn verzoek ter harte hebben genomen? Zijn er ideeën? Azevedo houdt zich op de vlakte: "Er zijn wel ideeën, maar het is lastig om te zeggen of die nieuw genoeg zijn. We hebben tenslotte al heel wat uitgeprobeerd voor de zomer. Half september roep ik de WTO-ambassadeurs bijeen in Genève en bespreken we hoe nu verder. Begin oktober moet er wel duidelijkheid zijn."

Het deelakkoord dat het eind juli niet redde, had de regels en procedures om goederen de grens over te krijgen moeten versoepelen en standaardiseren. Volgens de Internationale Kamer van Koophandel had het de wereld een kleine 750 miljard aan kosten bespaard.

India is - net als andere opkomende landen - niet onder de indruk en vindt het een stokpaardje van het Westen. Het land heeft aangegeven niet van standpunt te zullen veranderen. Het wil eerst zien dat zijn belangen ten aanzien van voedselzekerheid gewaarborgd zijn, voor het tekent voor handelsfacilitatie.

Azevedo: "We zullen zien. Heronderhandelen kan niet. Een oplossing moet alle verschillende zienswijzes verenigen." Dus een akkoord zonder India kan niet? "Een akkoord kan niet zonder welk lid dan ook. Er moet consensus zijn."

Maar als die er nou niet komt, hoe moet het dan verder met de WTO? "De WTO is zoveel meer dan de onderhandelingstak", zegt Azevedo. "Onze tak die handelsconflicten beslecht, heeft het drukker dan ooit. De WTO ziet er bovendien op toe dat heel basale principes gehandhaafd worden, zoals gelijkheid en non-discriminatie. Wij staan niet met de rug naar de wereld, we vernieuwen en ontwikkelen ons voortdurend. En onderhandelen is nu eenmaal niet eenvoudig. Maar wij moeten steeds manieren vinden om het te laten werken."

Aan u de taak om lidstaten daartoe aan te zetten? "Nee, die moeten dat zelf uitdokteren. Ik luister."

Hoe de Wereldhandelsorganisatie verder moet, blijft dus spannend tot oktober, beaamt Azevedo.

Via Doha naar Bali

De Wereldhandelsorganisatie is opgericht in 1995, als opvolger van de General Agreement on Tariffs and Trade (GATT). Ze telt op dit moment 160 lidstaten. In 2001 begonnen de WTO-leden onderhandelingen in de zogeheten Doha-ronde, die moesten leiden tot een alomvattend, door iedereen gesteund handelsakkoord. Dat streven is in december 2013 losgelaten. Het toen uitonderhandelde Bali-akkoord regelt maar een deel van de handelskwesties, vooral die die makkelijk te regelen zijn. De eis van unanimiteit staat nog wel. En daar dreigt het Bali-akkoord, wegens India's onthouding, nu op te sneuvelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden