Zonder treinen werd de S-Bahn een spooknet

Tegenwoordig maakt dagelijks ruim een miljoen mensen gebruik van het uitgebreide S-Bahnnet (’S’ staat voor ’Stadt’, niet te verwarren met de ’U’ van het ’U-Bahnnet’) in Berlijn. Maar er zijn tijden geweest dat dit Bahnnet volledig tot stilstand kwam en de stations in het westen van Berlijn werden gesloten. In die periode, begin jaren tachtig, liep de Nederlandse fotograaf en beeldend kunstenaar Fons Brasser door Berlijn. Hij raakte volledig in de ban van dit ’spooknet’ (in het Duits Geisterbahn geheten). Brasser bezocht alle 59 gesloten stations, fotografeerde zowel de entrees als de perrons. De foto’s kwamen in een portfolio met een kleine oplage terecht. De eerste map heeft Brasser onlangs aan het Rijksmuseum Twenthe in Enschede geschonken.

De geschiedenis van de S-Bahn kan niet los gezien worden van de geschiedenis van de Duitse hoofdstad. Tot aan de bouw van de Muur in 1961 werd het volledige net van de stadstrein, dus ook het onderdeel in West-Berlijn, vanuit de hoofdstad van de DDR geëxploiteerd. Dat bleef ook nadien zo, maar in West-Berlijn raakte de trein om begrijpelijke redenen uit de gratie. Toen in 1980 onder het West-Duitse treinpersoneel een loonstaking uitbrak, besloot het Oost-Duitse stadsbestuur de lijnen die in West-Berlijn lagen, op te heffen en de stations te sluiten. In West-Berlijn werd dan toch wel de behoefte gevoeld om de S-Bahn in het openbaar vervoersnet op te nemen. De zwaarvervallen stationsgebouwen moesten daarvoor wel gerestaureerd worden. Toen Brasser in de jaren 1983-1986 de gesloten stations bezocht, raakte hij geïnspireerd door de obscure situatie waarin de S-Bahn terecht was gekomen. Zo vormen zijn beelden een prachtig tijdsportret van een dynamische stad waarin het leven slechts in korte momenten tot stilstand lijkt te komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden