Zonder studenten blijft Zwolle saai

BrainZ aan het Lübeckplein: een van de nieuwe voorzieningen voor studenten, met onder meer een loungegedeelte, twee glazen kassen met stiltewerkplekken en een auditorium. Beeld Herman Engbers
BrainZ aan het Lübeckplein: een van de nieuwe voorzieningen voor studenten, met onder meer een loungegedeelte, twee glazen kassen met stiltewerkplekken en een auditorium.Beeld Herman Engbers

De meeste studenten in Zwolle nemen 's avonds weer de trein naar huis. Zo wordt het nooit wat met de binnenstad. De gemeente wil daar verandering in brengen.

De verwachtingen waren hoog, toen in 2013 op het dak van het neoclassisistische rechtbankgebouw aan de rand van het centrum van Zwolle, een enorm 'zwevend oog' werd geplaatst. Museum de Fundatie zou met deze ellipsvormige constructie én een eigenzinnige programmering honderdduizend bezoekers extra gaan trekken. En die kwamen ook.

Toch moet er méér gebeuren om de 'meest aantrekkelijke binnenstad van Noordoost-Nederland' te worden, staat in 'Zwolle Bruist', het strategisch plan dat het college heeft opgesteld. Dat had overigens beter 'Zwolle moet gaan bruisen' kunnen heten, want de historische binnenstad mag op een zonnige dag een gezellige indruk maken, als de winkels sluiten wordt het doorgaans beklemmend stil aan de voet van de Peperbus, de kerktoren in het centrum.

Het college heeft plannen die het centrum binnen vijf jaar moeten 'opleuken', maar opvallend genoeg is het de wethouder van onderwijs Jan Brink (D66) die met de meest ingenieuze vondst komt: hij wil studenten inzetten bij de revitalisering van het centrum. Daar heeft de hoofdstad van Overijssel er precies 20.483 van, op een inwonertal van 125.000. De meesten zitten op Hogeschool Windesheim, maar er is ook een Hogeschool voor de kunsten en een christelijke Pabo.

Tekst loopt door onder afbeelding.

null Beeld Herman Engbers
Beeld Herman Engbers

Potje breken

Die studenten zouden dus een potje moeten kunnen breken, als het om sfeer gaan. Probleem is echter dat slechts een kwart van hen in Zwolle op kamers woont. Driekwart blijft bij zijn of haar ouders wonen, en komt 's morgens op het station aan, om vervolgens lopend of met de bus naar een van de zes hbo- en mbo-instellingen te gaan. 's Middags gaan ze weer terug, zonder een stap in de binnenstad gezet te hebben.

Dat is volgens wethouder Brink niet alleen jammer omdat studenten sfeermakers zijn. "Ze zorgen óók voor vernieuwing en creativiteit. Bovendien kunnen studenten later onze innovatieve ondernemers en professionals worden, en vormen ze de gezinnen die voor verjonging zorgen." 

Daarom moet Zwolle, zegt Brink, blijven investeren in wat hij noemt 'het verleiden van jongeren' om zijn stad te gaan wonen. "En dan heb ik het niet alleen over de hoogopgeleide studenten." Het is volgens hem juist de mix die Zwolle leefbaar moet maken, en moet houden. "Een stad heeft energie nodig."

Terug naar de vraag waaróm slechts een kwart van de studenten in Zwolle op kamers woont, terwijl dat in andere onderwijssteden driekwart is. Volgens Justin Daens van Bureau Ruis, dat de opdracht heeft gekregen van Zwolle een echte studentenstad te maken, komt dit doordat het onderwijs in Zwolle een echte regiofunctie heeft én de stad een spoorknooppunt is. 

"De vier mbo's en vier hbo's hebben een goede kwaliteit. Daarvoor hoef je niet naar Amsterdam te gaan. En als je dan toch in het oosten naar school gaat, kun je net zo goed gewoon in Raalte blijven wonen, bij je familie en vrienden."

Tekst loopt door onder afbeelding.

null Beeld Herman Engbers
Beeld Herman Engbers

'Huize Pappa en Mamma'

Een andere reden is de invoering van het leenstelstel. Het geld dat nu naar kamerhuur gaat, moet straks worden terugbetaald. "Daarom kiezen veel studenten voor 'Huize Pappa en Mamma'. Een andere argument wil Daens liever niet gebruiken, maar speelt wel een rol. 

Zwolle kent veel christelijke studenten, al spreekt wethouder Brink liever van 'waarden gedreven' jongeren, en die zouden langer thuis blijven wonen en minder voelen voor een wat ruiger leven in een studentenhuis. Hoe het ook zij, Zwolle kan niet bruisen als die studenten niet meedoen.

Maar Brink heeft een plan. Bureau Ruis met Justin Daens is daarin een belangrijke speler. Zijn organisatie bundelt de belangen van de afzonderlijke opleidingen en organiseert bijvoorbeeld introductiedagen voor het totale mbo en hbo, waardoor deze meer massa krijgen dan de aftrap van één opleiding. In augustus staat er op de sportvelden van FC Zwolle een popup-camping met honderden tentjes. 

Daarnaast organiseert Bureau Ruis door het jaar heen tientallen culturele evenementen, van concerten tot lezingen en tentoonstellingen voor studenten, en schakelt daarbij zoveel mogelijk locaties in de binnenstad in. Het culturele leven in Zwolle moet zo meer zijn dan een geïsoleerd bezoek aan de Fundatie en studenten overhalen om vooral níet naar huis te gaan.

"Daar blijf het niet bij", zegt Daens. "Wij zien onszelf ook als vertegenwoordiger van de studentenpopulatie, en praten dus op het gemeentehuis mee als het om beslissingen gaat die jongeren treffen. De samenwerking met beleidsmakers, daar moeten we het in Zwolle van hebben. Het kan hier ook. In kleiner Zwolle is méér mogelijk dan in groot Amsterdam."

Tekst loopt door onder afbeelding. 

null Beeld Herman Engbers
Beeld Herman Engbers

Loungeruimte

Maar wethouder Brink heeft meer noten op zijn zang. Naast die culturele groei, moet er letterlijk meer ruimte voor studenten in het centrum komen. Hij overlegt daarom met de woningcorporaties over de bouw van studentencomplexen langs de singels. De komende vijf jaar moet het aantal kamers fors worden uitgebreid. En dan heeft hij nog het plan voor de 'livings labs', ruimtes waar studenten en professionals elkaar kunnen ontmoeten. 

Zo werd in februari BrainZ geopend, aan het tot dan toe saaie Lübeckplein, tussen station en hogeschool Windesheim. Een loungeruimte, veertig flexibele werkplekken, twee glazen kassen met stiltewerkplekken en een auditorium, moeten in de ogen van Brink studenten wegtrekken van de campus en verbinden met de stad. Misschien ontmoeten ze er startende ondernemers en blijven ze na hun studie behouden voor de stad. Zwolle bruist, van verlangen studenten die blijven plakken.

Zwolle in cijfers

Inwoners: 124.914
Studenten: 20.483
Studenten op kamers: 4803
Kroegen: 59
Museum: 5
Bioscoop1

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden