Opinie

Zonder ordening kronkelt Johan Inger alle kanten op

Alle dansers van het Nederlands Danstheater moeten het daverende applaus na hun optreden in New York nog in het achterhoofd hebben. Sommigen keerden ook gebruind na het zomerreces in hun eigen Haagse haven terug. Dit jaar viert het gezelschap zijn veertigste verjaardag. Life starts at forty?

Eerst vegen de mannen, zes in getal, met Kylians 'Sarabande' uit 1990 de vloer aan. Ze vallen als boorlingen uit crinolines die als lampenkappen omhoogtrekken. Met oorverdovend gehijg, geroffel en geklap moet de werkelijke erotiek onder die verstijfde barokke broeikasten tot leven gewekt, als verwijzing naar de echte oorsprong van deze stijve hofdans. Elke jongeman krijgt daartoe van meester Kylian zijn korte solo om los te spetteren. Maar waar het in deze hulde aan mannendans toch vooral op aankomt is de synchroniteit van hun mimische gespartel en gestamp. De van oorsprong Spaanse zarabande, door Bach zo strikt aan banden gelegd, moet tot mallotig maniërisme beteugeld worden en dat leidt tot zes grimassende koppen boven lijven als trillende stengels.

Hoe fraai is de vondst om dit de opmaat te laten zijn voor de opkomst van acht 'Falling angels', het ballet dat Kylian een jaar eerder voor en op acht van zijn koninginnen creëerde. Ditmaal lijken zij de draagsters van die barokke baljurken te zijn. Ook deze gevallen engelen, in simpel zwarte badpakken met korte pijpjes tot op de dij, zijn veroordeeld om in het 'labyrinth of entertainment' te verdwalen, zoals dat zo mooi in de begeleidende tekst staat. Verlost van hun historische kostuums kunnen ze het als een hecht team topturnsters tegen vier trommelaars opnemen. De percussionisten roffelen de acht vrouwen met Steve Reichs 'Drummings' rechtstreeks vanuit Ghana het lege, zwarte podium op. Meer nog dan in de sarabande voor mannen komt het in dit ballet op een spatgelijke uitvoering aan. De acht moeten overkomen als een homogeneen draaiende machinerie. Voor de nieuwkomers in deze cast was dat duidelijk nog iets te hoog gegrepen. Maar een feest blijft dit ballet zeker.

Veel meer moeite had ik met de wereldpremière van Johan Inger, de Zweedse NDT-danser die al enige jaren als choreograaf naar voren wordt geschoven en ook bij het Zweedse Cullberg Ballett furore maakt. In zijn 'Among others' wordt zo goed als geen enkel houvast geboden. De vier paren, uitgedost in uitlopende jurken en wijde broeken, deden denken aan kerstbomen en cowboys. Ze kronkelen, zwaaien, slingeren alle kanten op. Gevoel voor vaart en virtuositeit is hen zeker niet te ontzeggen en Inger is beslist vindingrijk in knappe overgangen en bizarre contrasten. Maar waartoe, waarheen leidt al dat ingewikkelde gedoe? Ook in de muziekcollage zit geen herkenbaar motief of ordenend idee.

Ronduit afleidend is het toneelbeeld van Jorma Elo, die vijf steeds kleinere filmschermen als een banier uit een rechtopstaand raster laat wapperen. Op die doeken wordt naar water, vuur, onder water zwemmers, onherkenbare landschappen, apparaten en dribbelende kinderen verwezen. Wat die filmbeelden met al die opgekropte dansenergie te maken hebben? Er wordt fenomenaal bewogen en toch. . . het kon me niet boeien.

Veel ontroerender is het afsluitende 'Stilleven', een twee jaar oude creatie van Paul Lightfoot en Sol Leon op droefgeestige klanken van Vivaldi en Bach. Was de dansvloer zojuist met al die verwijzingen naar de oergegevens van dans schoongeveegd, nu ligt er een berg meel, waarin vijf mannen en drie vrouwen een hilarisch nummertje meelbestuiving ondergaan. Ditmaal steelt vooral Jorma Elo de show, als stoere bink die zich verslikt in alle opgeklopte stof. Alle dwarrelende stofdeeltjes veroorzaken ook een surrealistische sfeer. Het koppel Lightfoot en Leon ondergaat in een cirkel van gouden licht het wonder van stil, nog in aanmaak trappelend leven, aangekondigd en uitgeluid door The Last Post.

Daarmee wordt in dit fraaie eerste seizoensprogramma een kring doorlopen. Tussen de oerschreeuw van dans tot de geboorte van een danserskindje vocht de gekeurslijfde dansmuze zich vrij. Zij liet zich weliswaar eeuwenlang door de balletkunst tot een artifact maken, maar aan het eind van dit millennium is zij weer tot wapperen met haar vleugels bereid verklaard, voor een nieuw world-bizzy seizoen tussen stamper en stuifmeel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden