'Zonder het spirituele leger kan Israël niet bestaan'

Begin deze maand protesteerden ultra-orthodoxe Joden in Jeruzalem met een massagebed tegen de wet die bepaalt dat ook zij in dienst moeten.Beeld reuters

Ultra-orthodoxen moeten voor het eerst sinds het bestaan van Israël in militaire dienst. Een omstreden wet die aan een einde maakt aan de uitzonderingspositie van orthodoxe Joden is vandaag in De Knesset aangenomen. Wie weigert, kan twee jaar in de cel belanden. "Joden worden gestraft voor het bestuderen van de Torah. En dat in de Joodse staat", zegt de orthodoxe student Shlomo (25).

In Bait VeGan, een woonwijk in Zuidwest-Jeruzalem, kan het je niet ontgaan dat je de wereld van de ultra-orthodoxe Joden binnentreedt. Hier een huis met een groot aanplakbiljet op het raam, waarop een jongetje een hand voor zijn ogen houdt: "In dit huis verjagen we God niet, in dit huis geen computers". Daar de traditionele muurkranten met woorden van nog levende of al lang overleden rabbijnen.

Bijna allemaal gaan ze over de dienstplicht. "Zoals rabbijn Chazon Ish ons leerde: een wet die het geloof ruïneert, zal falen." En (het is bijna Poerim-feest): "Zoals Mordechai zullen ook wij niet buigen".

Ondergang van Israël
In Bait VeGan is het niet lang zoeken naar tegenstanders van de nieuwe dienstplichtwet. Jochies van nog geen zeven jaar roepen om het hardst dat ze als ze later groot zijn 'natuurlijk niet' in het leger gaan, omdat de rabbijn dat verbiedt en omdat ze de Talmoed willen 'leren'. Een rabbijn, Israel Gans (70), geeft les op een van de vele religieuze scholen (yeshiva's). Hij neemt alle tijd om uit te leggen dat destructie van de 'wereld van de Torah' leidt tot de ondergang van de staat Israël.

Ja, dat bedoelt hij letterlijk. Studie en gebed beschermen het Joodse volk minstens zozeer als soldaten en hun wapens. Ultra-orthodoxen vormen het spirituele leger zonder welk Israël niet kan bestaan.

Voor de rabbijn en vele anderen in Bait VeGan lijdt het geen twijfel dat de wet ook bedoeld is om ultra-orthodoxen hun levenswijze af te nemen. Een jonge vrouw, Michal, die vroeger seculier was maar zich bekeerde tot het geloof, zegt dat het verzet tegen de dienstplicht wordt ingegeven door de haat die men hier voelt jegens hen. "Velen van ons reageren zo agressief omdat de seculieren ons vijandig benaderen. We voelen ons in de hoek gedrukt."

Vrijwillig in dienst
Dat ultra-orthodoxen niet onder de wapenen hoeven - een uitvloeisel van een oude toezegging van de eerste Israëlische premier Ben-Goerion - leidde de afgelopen jaren in Israël tot steeds meer protest. 'Wij wagen ons leven, we werken, we betalen belasting, en zij doen niets dan een beetje studeren', is een veelgehoorde klacht onder dienstplichtigen. 'Uitvreters' worden ultra-orthodoxen ook wel genoemd.

Het heeft hen er niet toegeeflijker op gemaakt. Yeshiva-student Shlomo merkt in zijn omgeving dat de wet precies het tegendeel bereikt van wat die beoogt. "Er zijn de afgelopen jaren best wat mensen van ons vrijwillig in dienst gegaan. Die hebben daar nu een heel slecht gevoel over." Alsof ze meewerkten aan een proces dat hun 'bloedbroeders' nu zoveel schade toebrengt.

Om als Jood bestraft worden voor het bestuderen van de Torah, als crimineel in de gevangenis te worden gezet, en dat in de Joodse staat: "Dat is het pijnlijkste", zegt hij. Maar desnoods dat. Alles beter dan gedwongen worden de studie te verlaten. "Als de rabbijnen ons zeggen dat we de cel moeten verkiezen boven het leger, doen we dat. We gehoorzamen de rabbijn." En, zo wil Shlomo maar zeggen: niet de staat.

Slim, oud of getrouwd? Geen dienstplicht
De wet die een einde maakt aan de vrijstelling van dienstplicht voor ultra-orthodoxen is een typisch compromis waarmee weinigen tevreden zijn. Ultra-orthodoxen niet, en ook de voorvechters van deze wetswijziging niet. De wet gaat pas over een paar jaar in (wie weet is er dan weer een regering met ultra-orthodoxen, die probeert de wet ongedaan te maken), er komt vrijstelling voor 1800 uitmuntende yeshiva-studenten per jaar, en degenen die wel worden opgeroepen, kunnen dat jarenlang uitstellen. Tegen de tijd dat ze zich dan moeten melden zijn de meesten getrouwd, te oud voor het leger en zullen ze waarschijnlijk doorverwezen worden naar 'maatschappelijke dienstplicht', zo luidt de kritiek.

Een orthodoxe man slaat het massagebed gade.Beeld reuters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden