Zonder de Heilige Geest kan God zich niet voortbewegen

Waarschijnlijk gaat het Vrij Nederland flink wat abonnees kosten: deze week staat de laatste - gelukkig extra lange -aflevering van het uiterst populaire feuilleton 'Agnes' in het blad.

'Agnes' begon, op 11 augustus 1984, als serie in Het Parool. Daar had auteur Peter van Straaten een zaterdagse column onder de titel 'leuk is anders'. “Arthur is zó gevoelig”, was de eerste zin van een ruim tien jaar durende, wekelijkse soap, die al snel door Vrij Nederland werd overgenomen.

Agnes, een alleenstaande vrouw met een opgroeiende zoon, baande zich moeizaam een weg door het leven. Ze zat veel in het café, waar ze liters witte wijn dronk. Lang had ze een moeilijke verhouding met Arthur, die ze op een gegeven moment beëindigde. Ze belde veel met haar vriendin Bea en had moeilijke momenten met haar zoon Daniël.

Lezers hielden van Agnes. De redactie ontving regelmatig brieven van lezers die bekenden het blad alleen nog maar 'voor Agnes' te kopen. In 1992 ging de Agnes-gekte zelfs zo ver dat er in Amsterdam een heus Agnes-festival met een Agnes-verkiezing plaatsvond.

Auteur Peter van Straten vindt het na al die jaren wel genoeg geweest met Agnes. Inmiddels zijn bij uitgeverij De Harmonie negen Agnes-boeken verschenen: elk boek was een bundeling van tientallen stukken die al in VN hadden gestaan. “Ik vind dat ik haar nu maar eens moet loslaten”, schrijft Van Straaten in zijn naschrift. “Ik kan haar hand niet blijven vasthouden. Dat ze uiteindelijk weer met Arthur in zee is gegaan, kan ik niet helpen, ik heb dat op de een of andere manier onmogelijk kunnen tegenhouden.”

Inderdaad komen in de laatste aflevering de eeuwig kibbelende Agnes en Arthur weer bij elkaar. Agnes' zoon Daniël haalt - met de hakken over de sloot -- zijn eindexamen gymnasium en zorgt ervoor dat beiden met hem uit eten gaan. Als Daniël even later weer weg moet, verklaart Agnes dat ze eigenlijk altijd van Arthur gehouden heeft. “Had dat eerder gezegd”, verzucht Arthur, en innig vestrengeld gaat het paar samen naar huis. “Ze zal ongetwijfeld nog veel meemaken, zorgen en ellende het hoofd moeten bieden, maar ik heb het gevoel dat ze er nu beter tegen opgewassen is dan vroeger”, neemt Peter van Straaten afscheid. De redactie van Vrij Nederland is treurig. “Gelukkig heeft Peter beloofd snel met een nieuw verhaal te komen”, troost de redactie zichzelf en de vaste lezers. Voor het overige gaat Vrij Nederland deze week vooral over politiek: over het AOV, staatssecretaris Anneke Dok-Ven Weele, burgemeester Ed Nijpels, de ministers Jo Ritzen en Hans Dijkstal. De laatste wordt geportretteerd in een fotoserie van Ad van Denderen. De republiek der letteren is geheel gewijd aan de overleden Annie M. G.

De Groene Amsterdammer besteedt deze week veel aandacht aan het verschijnsel 'sleutelroman'. Sleutelromanschrijvers zijn laf en rancuneus, zo schrijft redactrice Xandra Schutte. Dat was tenminste het geval met Geerten Meijsing, die nadat hij de AKO-literatuurprijs had gewonnen een boek schreef met de titel 'de grachtengordel'. Bij Hermans' onder professoren lag het een beetje anders. Hermans was ècht onheus bejegend door de Groningse universiteit. En Voskuil, die in zekere zin ook een sleutelroman schreef (Bij nader inzien), bedoelde helemaal geen sleutelroman te schrijven, de personages leken meer 'per ongeluk' op echte mensen.

Toch vindt de redactie van Groene het onderwerp 'sleutelroman' dermate interessant dat ze er zelfs een prijsvraag aan gewijd heeft. Wie uitvindt wie wie is in de sleutelnovelette 'Daar ga je, musketier!', wint een fles oude jenever. Wie is de dichter Oude Slittering? Of de schrijver van het verhaal Gaston Tarjet?

In het 'groeneprofiel' neemt Erik van Ree de Heilige Geest onder de loep. Van Ree schreef eerder biografieën van God en Jezus, die in boekvorm verschenen bij uitgeverij Jan Mets. De Heilige Geest is een ondergeschoven kindje, zo vindt hij. Zonder de Heilige Geest stelt God niets voor. Dan zou hij noch met de mens kunnen spreken, noch zich op eigen kracht voortbewegen. “Terwijl God de wereld achteroverleunend bestiert, knapt de Heilige Geest het echte werk op.”

Ook in Hervormd Nederland aandacht voor de Heilige Geest. Namelijk in het artikel 'warmte voor wie kil en koud is', een voorpublicatie uit het boek 'oorsprong en einder' van Catharina Halkes. Volgens Halkes is de Heilige Geest de verbinding tussen God en Jezus, zoiets als de telefoonlijn waarmee de mens met hen verbonden is.

HP /de Tijd besteedt zes pagina's aan 'de kruimeltjes van nu', kinderen die onder toezicht van de staat worden gesteld. Dat een kinderrechter veel problemen voorbij ziet komen. Maar dat er ook weleens leuke momenten zijn, vooral als het weer goed gaat met een gezin, bij voorbeeld.

Nog eens zes pagina's gaan over het favoriete Stones-nummer van bekende Nederlanders: dat van Winnie Sorgdragr is Satisfaction, dat van Remco Campert is Under my thumb. Harry Mulisch kan geen enkel nummer noemen. Hij hield vroeger alleen van de Beatles. “Ik dacht bij de Stones: jullie apen alleen maar de Beatles na. Ik kon niet bevroeden dat er nadien nog tienduizenden bandjes zouden komen die elkaar naüapten.”

Gratis bij het blad een bijlage in tabloidformaat met de winnende verhalen van de essayprijs 'wat mensen beweegt'. Tiny Rutten wist dat volgens de jury het best onder woorden te brengen: Wat mensen beweegt is het verlangen om het gevoel van zinloosheid te onderdrukken.

Elsevier neemt het op voor de blanke mannen in Amerika: die voelen zich gediscrimineerd door het fenomeen 'positieve aktie'. “Als het de normaalste zaak van de wereld wordt om homo te zijn, dalen de exclusieve papieren van de straight all-American man navenant.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden