naschrift

Zonder Atal Bihari Vajpayee (1924-2018): had India wellicht nu met soldaten in Irak gezeten

Oud-premier van India, Atal Bihari Vajpayee (1924-2018) Beeld AP

In 2003 was er sprake van dat India troepen naar Irak zou sturen om de Verenigde Staten te steunen. Atal Bihari Vajpayee, de toenmalige Indiase premier, was geen voorstander. Maar in plaats van zich er keihard tegen uit te spreken, nodigde hij twee communistische oppositieleiders uit voor een kopje koffie. "Wat kan ik doen?", zou hij nonchalant hebben gezegd. "Ik hoor geen protest."

De volgende dag lanceerde de Communistische Partij een landelijk protest, waarop Vajpayee aankondigde dat hij in het licht van de protesten geen troepen zou sturen.

De anekdote is een voorbeeld van het unieke staatsmanschap van de gistermiddag overleden Vajpayee (93). De in 1924 geboren oud-premier, die van 1957 tot 2004 in het parlement zat en in 2005 met pensioen ging, wist zowel vriend als vijand te charmeren en met zijn zachtaardige uitstraling.

Vajpayee begon zijn politieke carrière als achttienjarige student in de Quit India-beweging tegen de Britse overheersers, waarvan ook Mahatma Gandhi en India's eerste premier Jawaharlal Nehru van de seculiere Congrespartij deel uitmaakten. Zijn hart lag vanaf het begin bij de hindoe-nationalistische partij Bharatiya Jana Sangh, waaruit later de Bharatiya Janata Party (BJP) voortkwam.

Toen in 1977 voor het eerst een andere partij dan de Congrespartij aan de macht kwam, de Janata Party, werd Vajpayee India's eerste minister van buitenlandse zaken van een andere partij.

Als premier, in 1996 en tussen 1998 en 2004, wakkerde hij de nationalistische trots aan. Hij maakte India tot kernmacht met proeven in 1998, won de vierde en laatste oorlog met Pakistan (1999) en dankzij zijn steun aan ICT-bedrijven groeide India uit tot een IT-grootmacht.

Atal Bihari Vajpayee Beeld AP

Vajpayee werd als gematigde allemansvriend binnen de hindoe-nationalistische BJP gezien. Toch kon hij niet voorkomen dat onder zijn premierschap in 2002 een van de ergste hindoe-moslimrellen in de recente geschiedenis uitbrak. In de deelstaat Gujarat kwamen zeker tweeduizend moslims om het leven. De rellen worden gezien als een belangrijke reden voor de verkiezingsnederlaag van de BJP in 2004.

Kort daarna ging Vajpayee met pensioen, waarna hij nauwelijks nog in het openbaar werd gezien. Zijn gezondheid ging snel achteruit: in 2009 werd hij getroffen door een beroerte en kreeg hij dementie.

De overheid heeft zeven dagen nationale rouw afgekondigd. Vandaag vindt de uitvaart plaats.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden