Diplomatie

Zondebok China is nog lang niet van Trump af

Beeld Getty Images

Met de verkiezingen in aantocht, voert president Trump de oorlogsretoriek tegen China verder op. Nu de schade van de uitbraak verder oploopt, groeit de roep onder zijn aanhang om verhaal te halen in Peking.

Voor Donald Trump is het wel zo ongeveer duidelijk hoe het nieuwe coronavirus onder de mensen kwam. Hij heeft, zei hij donderdag, ‘heel betrouwbare’ inlichtingen gezien dat het ontsnapte uit een virologisch laboratorium in Wuhan. Maar wat dat voor inlichtingen zijn, ‘mag ik niet zeggen’.

Die uitspraak zal bij zijn inlichtingendiensten niet goed zijn gevallen. Eerder die dag hadden die juist een verklaring uitgegeven waarin die conclusie nadrukkelijk niet getrokken werd. Ontsnapt uit een lab is een van de mogelijkheden, per ongeluk overgesprongen van dier op mens is een andere, ze kunnen nog niet te zeggen wat er werkelijk is gebeurd.

Maar Trump heeft een sterke voorkeur. Zijn medewerkers, zo wisten Amerikaanse media te melden, vragen bij de inlichtingendiensten vooral om ondersteunende feiten voor de laboratoriumtheorie. Minister van buitenlandse zaken Mike Pompeo bijvoorbeeld, die deze week klaagde dat de VS nog geen kans hebben gekregen om zelf onderzoek te doen bij een van de twee virologische onderzoekscentra in Wuhan. Volgens hem had de Chinese communistische partij zelf ook serieus rekening gehouden met de mogelijkheid dat het virus daarvandaan kwam. 

Chinese virologen in een laboratorium in Wuhan.Beeld AFP

Die honger naar informatie die een bepaalde conclusie ondersteunt, is gevaarlijk, schreef voormalig CIA-directeur Michael Morell met twee oud-collega’s in het tijdschrift Foreign Policy. Dat leidt tot verkeerde beslissingen, zoals de Amerikaanse inval in Irak in 2003, vanwege massavernietigingswapens die dat land niet bleek te hebben.

Informatie die China als schuldige aanwijst, kan Trump echter goed gebruiken. Zijn regering krijgt veel kritiek op de trage en chaotische aanpak van de pandemie toen die de VS bereikte. Terwijl Trump in het begin China prees om de doeltreffende aanpak van de uitbraak in Wuhan, is hij het land daarna steeds meer de schuld gaan geven. Het coronavirus noemde hij een tijdlang ‘het Chinese virus’. En naarmate de schade van de uitbraak in de VS oploopt, groeit onder de Republikeinen in het Congres de roep om bij China verhaal te halen.

Schadeclaims tegen China

Over de manieren waarop dat zou kunnen, is in het Witte Huis al gebrainstormd. Een van de ideeën is China de wettelijke bescherming te ontnemen die landen normaal gesproken hebben tegen schadeclaims bij de Amerikaanse rechter. Er is al een advocatenkantoor dat zo’n rechtszaak heeft aangespannen. Volgens een van Trumps adviseurs zouden nabestaanden of de VS zelf tien miljoen dollar per dode moeten eisen - dat zou bij het huidige dodencijfer al neerkomen op ruim een half biljoen dollar.

Een andere besproken mogelijkheid is de Amerikaanse schuldpapieren die China bezit waardeloos te verklaren. Maar het is onwaarschijnlijk dat de VS die weg zullen bewandelen. Mogelijk is het illegaal - volgens de Grondwet moeten de VS hun financiële verplichtingen altijd nakomen. En als het gebeurt, zullen beleggers de Amerikaanse staat als een onbetrouwbare partij gaan beschouwen en het land alleen nog tegen veel hogere rente dan nu geld willen lenen. 

Ondertussen kan hardop nadenken over dat soort maatregelen Trump in eigen land helpen. Zijn politieke handelsmerk is het vooropstellen van het directe Amerikaanse belang en het dwarsbomen van buitenlanders die dat volgens hem schaden, of het nu asielzoekers en immigranten zijn of landen die van de VS zouden profiteren. Nu het ernaar uitziet dat de coronacrisis nog maanden gaat duren, is de kans groot dat bij de presidentsverkiezingen in november heel veel kiezers ontevreden naar de stemlokalen komen. Trump heeft ze dan liever boos op China dan op hem.

Lees ook:

Australië wil onderzoek naar oorsprong coronavirus, Trump wijst naar laboratorium Wuhan

In weerwil van zware Chinese druk pleit Australië voor een internationaal onderzoek naar de oorsprong en verspreiding van het virus en de rol van de WHO.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden