Opinie

'Zondag is niet bedoeld als de saaiste dag van de week'

Gereformeerde Kerk in Barneveld.Beeld anp

Het is helemaal niet zo erg dat de Zondagswet is afgeschaft, vindt Tom Mikkers van de Remonstrantse Broederschap. Christenen moeten juist zorgen voor reuring op zondag.

De kogel is door de kerk. De Zondagswet wordt afgeschaft. In de aanloop naar dit besluit werden de stellingen weer betrokken door christelijk Nederland: zie je wel, klonk het uit kerkelijke hoek, seculiere partijen hebben wat tegen kerken en de overheid weert religie uit de publieke ruimte. En ook het tegenkamp stond met weinig verrassende argumenten op de barricaden: waarom zou je één geloof een dergelijk monopolie geven? Eerlijk gezegd treur ik niet over het afschaffen van de Zondagswet. Zorgelijk vind ik wel dat een beetje fantasie en theologische denkkracht in de discussie ontbreken.

Want wie zich een klein beetje verdiept in het fenomeen zondagsrust en wat christenen van oudsher deden, ontdekt als snel dat de eerste christenen op zondag bij elkaar kwamen om de opstanding van Jezus te vieren. Met een maaltijd en leven in de brouwerij. De zondag is eigenlijk een dag van vitaliteit, niet bedoeld als de saaiste dag van de week, laat staan als een veredelde goede vrijdag. In de Romeinenbrief schrijft Paulus ook nog eens dat geen enkele dag een speciale positie mag krijgen.

Om de zon te vereren
Pas in 321 werd de zondag door de Romeinse keizer als rustdag ingevoerd, bedoeld voor christenen en heidenen om 'de zon te vereren'. De keizer wilde met deze gemeenschappelijke dag voor al zijn onderdanen tegenstellingen overwinnen.

De Zondagswet zoals wij die kennen is een westerse uitvinding die door Nederlandse protestanten in de zeventiende eeuw is afgekeken van Engelse puriteinen. Deze vrome fijnslijpers kenden een straffe zondagsrust.

In de negentiende eeuw pas volgde in Nederland een Zondagswet waarin zo'n beetje alles verboden was. Maar omdat die niet te handhaven was - want het leven moet toch een beetje doorgaan - werd deze wet in 1953 vervangen door de huidige variant waarin vooral de kerkgang hoog op de wettelijke troon werd gezet. En ook deze wet gaat nu op de helling. Gelukkig maar, want als ik de wet lees, ga ik bijna een hekel krijgen aan kerken. De wet is vooral een heel ongezellige aflevering van 'Toen was geluk nog heel gewoon'. Het gaat totaal niet over 'inleven in een ander' - toch een christelijke kernwaarde.

Ikke, ikke, ikke
Kerk en christendom zijn het heilig centrum, is de aanname bij deze wet. Nergens in de wet is er een begin van besef dat er mensen zijn met andere godsdiensten of andere gebruiken. Van enig idee van secularisatie is nog geen sprake. Het is 'ikke, ikke, ikke'. De Zondagswet is ook niet bedoeld om de samenleving wat meer 'zen' te maken. Het gaat in deze wet om kerken die elke activiteit die op zondag concurreert met de kerkdienst of heilige mis in de ban doen.

Maar liefde laat zich niet dwingen. De Zondagswet heeft niet voorkomen dat de kerkgang in Nederland spectaculair is gedaald, zoals net weer is bevestigd in het recentste rapport 'God in Nederland'. De kermis of een andere verstorende activiteit hoefde er niet aan te pas te komen. Zoals een vriendin van mij al jaren zegt: "Normaal Nederland maakt op zondagochtend een wip."

De behoefte aan een collectieve rustdag is niet bij alle mensen hetzelfde. Het heeft te maken met je geloof, de plaats waar je woont, je leeftijd, het beroep dat je beoefent. We zullen dus creatiever moeten worden om het idee van 'met z'n allen effe niets doen' vorm te geven. Misschien als christenen op zondag weer zorgen voor wat leven in de brouwerij en de paasgedachte weer recht doen, dat dan het gesprek op gang komt. Mogelijk houdt men dan ook op met de onnodige verdediging van een tijd die nooit meer terug komt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden