Zomerschool voor meisjes

Op het festival draaien veel documentaires die een emancipatiestrijd laten zien. De strijd om volwaardig mee te tellen in de samenleving, als hiv-patiënt, als Arabische vrouw en als Syrische moslima.

De Syrische opstand en de gewelddadige onderdrukking van die opstand door dictator Bashar al-Assaad zorgen voor een andere kijk op 'The light in her eyes', een documentaire die tussen 2007 en 2010 werd gedraaid in Syri¿. De laatste opnames dateren uit november 2010, vlak voor de Arabische lente, maar de bloederige burgeroorlog lijkt nog ver weg in deze film.

Toch zitten de Amerikaanse filmmaaksters Julia Meltzer en Laura Nix wel met hun camera boven op een revolutie. Drie jaar lang volgen ze de religieuze leidster Houda al-Habash die op haar zeventiende de eerste Koranschool voor meisjes oprichtte in de Al Zahra moskee in Damascus. Al meer dan twintig jaar wijdt Houda al-Habash sindsdien haar leven aan het koranonderwijs aan meisjes, aan steeds meer meisjes ook. Ze begon destijds met vijf leerlingen, nu zijn het er duizend. We zien hoe ze de schuchtere leerlingen op haar zomerschool in de moskee verwelkomt, en hoe ze hen even later streng opjut om zoveel mogelijk hoofdstukken van de Koran uit hun hoofd leren.

Houda moet niets hebben van de conservatieve imams in Syriëdie zeggen dat de voortplanting en de zorg voor man, kinderen én huis de enige bestemming is voor een vrouw. Vrouwen moeten studeren, vindt ze. En niet alleen de Koran, ook een vak. "Alle vormen van onderwijs zijn een vorm van aanbidding", zegt al-Habash. Dat de imams iets anders beweren ligt besloten in de cultuur, niet in de islam zelf. Juist daarom is het ook zo van belang dat meisjes de Koran goed kennen.

"Wie de Koran niet goed kent, kan worden misleid", waarschuwt Houda's negentienjarige dochter Enas, die met haar studie theologie in de voetsporen van haar moeder treedt. Samen met haar vriendinnen debatteert dochter Enas over de conservatieve imams in Syrië die te veel kostbare tijd verspillen aan het vraagstuk van de juiste dikte van de sokken van een vrouw. Enas zelf droomt van een onafhankelijke toekomst: een studie in het buitenland, een loopbaan in de politiek. Dankzij het werk van haar moeder ligt die toekomst binnen handbereik.

Het westen doet er verstandig aan haar wantrouwen jegens het islamitische karakter van de Arabische opstanden op te schorten, schreef The Huffington Post naar aanleiding van 'The light in her eyes'. Toch roept de emancipatiestrijd binnen de islam dubbele gevoelens op bij de niet gelovige westerse toeschouwer. De islam groeit in Syrië. 'Blijkbaar lopen mensen stuk op het materialisme', zo verklaart Houda al-Habash de nieuwe aantrekkingskracht van het geloof. Het geloof dat ze nastreeft, is een in vrijheid gekozen geloof. We zien hoe ze een aarzelende tiener uitlegt dat de hoofddoek haar zal beschermen tegen onzuivere blikken, maar ze houdt het meisje ook voor dat het haar eigen keuze moet zijn. Haar dochter vertelt ze dat een vrouw gehoorzaam moet zijn aan haar man, maar ze vindt het ook goed als het meisje een huwelijk liever voor zich uitschuift.

Een westers geklede Syrische journaliste vraagt al-Habash of ze begrijpt dat ongelovige vrouwen zich bedreigd voelen door de herrijzenis van de islam in Syrië. Die angst is niet nodig, meent al-Habash. Het gevaar schuilt in het extremisme dat voortkomt uit onwetendheid, niet in de islam zelf. 'Als gelovige heb ik niet meer rechten dan een ongelovige', aldus al-Habash.

'The light of her eyes' geeft zo een mooi genuanceerd portret van een veranderende geloofsgemeenschap. Jammer is wel dat de rol van de dictatuur geheel onzichtbaar blijft. Al-Assaad wordt niet genoemd. Aan het slot verschijnt alleen de tekst in beeld dat Houda al-Habash in 2011 de helft minder leerlingen had, maar dat ze alles op alles zal zetten om haar school in Damascus open te houden.

'Het gevaar schuilt in het extremisme dat voortkomt uit onwetendheid, niet in de islam zelf'

The light in her eyes
Regie: Julia Meltzer en Laura Nix

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden