Zomerschool / Voor de taal en tegen de verveling

Buiten staan een paar fietsen met onder het zadel, toch nog, een sticker van het asielzoekercentrum - al zou Leiden die stigmatiserende dingen verwijderen. Binnen zit een meisje uit Guinee gebogen over haar werkboek.

Onderstreep het woord dat niet in het rijtje thuishoort, zegt het boek. Sigaret, peuk, asbak, boterham, staat er. Het meisje onderstreept boterham en gaat verder naar het tweede rijtje: brood, boterham, bel, kopje koffie.

Verderop in het leslokaal zit een jongen, die drie weken geleden uit Angola kwam, langdurig in een pocket-woordenboek Nederlands-Portugees te turen. Hij is bezig aan een oefening waarbij je zinnen moet onderstrepen als de inhoud 'niet kan'. Over de zin 'De lerares rookt een boterham' zit hij nu te tobben. Kan dat wel, of kan dat niet? Uiteindelijk zet hij toch maar een streep onder de zin. Onder 'In de klas mag je niet roken' staat geen streep. Onder 'In de koffie-automaat moeten twee kwartjes' ook niet.

Hoeveel vooropleiding zijn veertien cursisten hebben -twaalf jongens, twee meisjes- weet docent Gerard Schrikkema niet. En hoe oud ze precies zijn? Er glijdt de schaduw van een glimlach over zijn gezicht; dat is een politiek zwaar beladen vraag, en het is niet aan hem om een inschatting te maken van de leeftijd van de alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama's) die hij tijdens de zomerschool in de klas heeft. ,,In de papieren die ik krijg staat dat ze leerplichtig zijn. Verder ga ik er niet over.''

Gedurende het schooljaar is Schrikkema docent bij de Lova-school, de opleiding voor asielzoekers van het Da Vinci-college in Leiden. Daar worden leerlingen naar niveau ingedeeld. Nu, tijdens de vakantie, doet Schrikkema de zomerschool. Die is bedoeld voor ama's die net in Nederland zijn en die liefst meteen met taalles moeten beginnen.

Verspreid over heel Nederland zijn er zeventien van zulke zomerscholen, maar Leiden is de enige waar het onderwijs ook tijdens de kerst-, de voorjaars- en de herfstvakantie doorgaat.

In Leiden kun je als ama het hele jaar door met taalles beginnen - maar op de zomerschool zitten ook ama's die al op de gewone school zitten. ,,Zeven weken niks doen is heel lang. Dus de zomerschool is niet alleen voor de taal. Het is ook tegen de verveling,'' zegt Schrikkema. ,,De lessen zijn niet helemaal vergelijkbaar met het gewone asielzoekers-onderwijs. Het is veel meer een mix van 'les' en 'leuk'.

Vorige week hebben ze op woensdag bijvoorbeeld een stadswandeling gemaakt, en De Burcht en de hofjes van Leiden bekeken. En vrijdag hebben ze een tekening zitten maken: ze kregen een stuk tekst die een kamer beschreef en moesten die tekenen. Komende week gaan ze een keer internetten in de bibliotheek.

En nu staat 'boodschappen doen' op het programma - al kun je je afvragen of Leidse ama's dat niet allang kunnen, want die koken zelf. Ze krijgen elke week 75 gulden om van te eten, en ze koken nogal eens samen want dat is gezellig en goedkoper. Maar Schrikkema's boodschappenles is in een moeite ook een lesje Nederlandse cultuur, want we gaan in een supermarkt om de hoek zeer Nederlandse dingen kopen: karnemelk, roggebrood, hagelslag, muisjes.

,,Ga jij eens even vragen'', zegt Schrikkema in de supermarkt tegen een van zijn cursisten, ,,waar de ontbijtkoek ligt''. De jongen loopt naar een vakkenvuller en vraagt: ,,Waar ligt de ontbijtkoek?'' Die heeft wel lol in het klasje, komt overeind en gaat, een beetje prateriger dan normaal (,,Dat zal ik u even laten zien''), voor naar het schap.

Behalve plakken kaas, voor de tosti's, willen de ama's ook een doosje met blokjes La vache qui rit. En kan er, behalve cola, niet ook fanta komen?

Hadden we al boter? vraagt Schrikkema. Kan iemand misschien nog even Bona halen?

Bona - bon appétit, zegt een van de ama's voor zich uit. En dan: ,,Buena appetite en Espagnol. Enjoy in English. Eet smakelijk in het Nederlands.'' Hij grijnst breed.

Die bananen moeten gewogen worden, zegt de caissière. Twee ama's gaan even terug naar de groente-afdeling, wegen de tros en plakken er een bon op. Schrikkema heeft twee cursisten belast met de taak af te rekenen; die kregen allebei een briefje van 25 van hem. De caissière houdt de biljetten onder een apparaat.

,,Waarom doet zij dat?'', vraagt de ama die de boodschappenkar heeft geduwd.

,,Er zijn valse'', zegt de caissière.

Terug in het leslokaal haalt Schrikkema een tosti-apparaat tevoorschijn. Twee jongens maken tosti's. Een andere jongen maakt het doosje kaasjes open en neemt er een volle hand blokjes uit. Twee gaan er op zijn boterham, de rest gaat in zijn binnenzak. Een andere jongen schenkt voor zichzelf twee bekertjes cola en een bekertje fanta in. ,,Dat zijn heel wat bekers limonade, zeg'', zegt Schrikkema tegen hem. ,,Het is wel de bedoeling dat iederéén wat krijgt.'' Maar die zin lijkt nog wat te ingewikkeld voor de jongen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden