Klein verslag

Zolang we zoiets irrationeels als een monarchie hebben, koester ik de Oranjes

Thuisgekomen na het debat over de monarchie, waarover Klein Verslag gisteren handelde, dacht ik: wat zijn er toch verstandige dingen verteld. 

Door schrijfster en historica Dorine Hermans bijvoorbeeld, toen ze het had over het verschijnsel erfopvolging. Natuurlijk staat het buiten de werkelijkheid, zei ze, maar dat doet de hele monarchie. Hoe wijs om een fenomeen dat (nog) geen moeilijkheden oplevert niet nodeloos te problematiseren. Temeer daar de erfopvolging, zoals Hermans al zei, slechts een miniem hoekje van de maatschappij bestrijkt.

Ook dat 'buiten de werkelijkheid staan' bedoelde de auteur positief. "Er moet een sprookje zijn, iets moois. Als dat de koninklijke familie is, prima." Ik kan dat alleen maar onderschrijven. Is het niet de verbeelding die je de grauwheid en tegenslag van alledag doet ontstijgen?

Kunst, muziek, literatuur, een mooie liturgie en, ja, ook de monarchie? De schoonheid van paleizen, het ritueel met de gouden koets op Prinsjesdag, de lakeien in livrei? Ik hoef het niet allemaal zelf te hebben, een paleis, een koets en een lakei in livrei, daar ben ik makkelijk in. Zolang ik maar weet dat het bestaat en dat ik het kan zien. Van dichtbij of van veraf.

Wie de Oranjes op Koningsdag in Dordrecht waarnam, heeft gemerkt hoe geliefd de familie is. Mensen willen haar aanraken, hun genegenheid tonen, cadeautjes geven. En in tijden van rampen en ziekte ervaren getroffenen hoop en troost van de koning. Misschien is dat nog een staartje van het vroegere bijgeloof dat de vorst ons, bij de gratie Gods, met een handoplegging zou kunnen genezen.

Dat geloof is weg, maar treurenden voelen wel iets mystieks wanneer het staatshoofd in hun nood present is. Dat hoorde ik van nabestaanden van het Volendamdrama. Koningin Beatrix was veel meer geweest dan slechts een belangstellende dignitaris. Ze had zich een moeder getoond, die het verdriet om verloren zoons en dochters deelde. Het helpt daarbij dat koningskinderen van generatie op generatie worden opgeleid tot dienstbaarheid, waardoor het troosten als het ware in hun DNA verankerd ligt.

Kijk, en dat heb je met een president nu niet: geen sprookje, geen troost. Slechts een functionaris die om de vier jaar met veel loze beloftes wordt gekozen en daarna weer vertrekt. Geen tijd om een band op te bouwen met het volk, als dat al in de politieke agenda past. Het grappige is dat de discussie over republiek of monarchie het links-rechtsschema allang voorbij is. De vraag is niet meer of erfopvolging past, maar of we het ons kunnen veroorloven om in een steeds verder uiteenvallende en polariserende maatschappij het enige symbool af te schaffen dat ons nog verbindt.

Maakt dat alles van mij een principieel monarchist? Nee, bij de moderne tijd hoort een republiek. Dus als we Nederland opnieuw gingen uitvinden, dan zou de kroon moeten wijken voor een president. Maar ik zou ze wel gaan missen, de paleizen, de gouden koets en de lakeien in livrei.

Daarom: zolang we zoiets irrationeels als een monarchie hebben, constitutioneel afgeperkt en wel, en er geen koning-gorilla opduikt als Willem III, koester ik de Oranjes. Niets zo geruststellend en fijn als een wijze trooster op de troon.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. Deze week vervangt Willem Pekelder hem. Lees meer afleveringen van Klein Verslag op trouw.nl/kleinverslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden