Zolang Rutte maar niet over de koffie van de koning praat

Is het de vrolijke onbevangenheid van politici van VVD-huize of zijn het de gewiekste vragen van de verslaggevers van 'RTL Nieuws'? Feit is dat beide partijen opnieuw zijn betrokken bij een discussie over het Koninklijk Huis en dan vooral over de vraag: wat mag er over gesprekken met de Van Oranjes wel en niet met de buitenwereld worden gecommuniceerd?

RTL bracht de nieuwste kwestie vorige maand aan het rollen. Het berichtte dat het koningshuis wordt gecompenseerd voor de belasting die het over zijn privévermogen betaalt. Hierover zou in 1972 tijdens het tijdperk-Juliana een geheime deal zijn gesloten met het kabinet. Premier Rutte zei op zijn wekelijkse persconferentie niet bekend te zijn met een dergelijke afspraak en de koning en diens moeder evenmin. Een verslaggever van RTL vroeg door: wanneer sprak u de koning en hoe ging dat? "Hij zei: Joh, ik weet nergens van", antwoordde Rutte zonder schroom.

In de vuurlinie

Zeven woorden en een nieuw politiek relletje zag het licht. Door uit de school te klappen over een onderhoud met Willem-Alexander, zet Rutte de koning 'in de vuurlinie', aldus D66-leider Pechtold. Ook andere oppositiepartijen toonden zich vorige week, toen de Kamer de begroting van de koning besprak, verbolgen over Rutte's gebrek aan bescherming. De vorst kan zichzelf immers niet verweren.

De premier toonde zich echter van geen kwaad bewust. Hij refereerde aan een Raad van State-document over de ministeriële verantwoordelijkheid. Dat stelt dat feitelijk onjuiste berichtgeving weersproken moet worden. "Als het beeld blijft hangen dat de koning en de vorige koningin het misschien wel wisten, is dat buitengewoon schadelijk voor de familie."

De zaak lijkt zo gesust, maar toch blijft het wonderlijk dat juist Rutte op dit punt wordt aangevallen. Als iemand zich eerder bewust heeft getoond van de bescherming van het koninklijke woord, is hij het wel. Als partijleider zette hij Arend-Jan Boekestijn in 2009 uit de fractie nadat die voor de camera van - opnieuw - 'RTL Nieuws' uit de school was geklapt over een gesprek met de koningin.

Een plens melk

Dergelijke onhandigheden heten in Den Haag inmiddels een 'Boekestijntje', maar de VVD'er was zeker niet de eerste die zijn neus stootte aan het Geheim van Noordeinde. Toen LPF'er Mat Herben een paar jaar eerder na een formatiegesprek vertelde dat de koningin hem had gevraagd of hij 'een wolkje of een plens' room in zijn koffie wilde, kreeg hij een berisping van het Kabinet van de Koningin.

Veel bonter maakte PvdA'er Henk Vredeling het toen hij in 1985 in de Haagse Post terugblikte op zijn tijd als minister van defensie onder Den Uyl. De eerste sociaal-democraat op die post zette een streep door een militaire parade ter gelegenheid van Juliana's 25-jarig regeerjubileum en kreeg een teleurgestelde vorstin aan de lijn. "Weet je wat er toen gebeurde? Moe begon te huilen." Prins Bernard, die de telefoon overnam, legde zich neer bij het besluit. "Een typische mof", aldus Vredeling. "Befehl ist Befehl."

Oud-premier Dries van Agt praat na zijn politieke leven ook met beduidend minder schroom over zijn contacten met de Oranjes. Verhaalde hij eerder al eens over hofhond N'Zara die zijn theekopje op Soestdijk leegdronk, ook aan de vorige week gepresenteerde Juliana-biografie droeg de CDA'er bij. Hij had Juliana een scheiding gegund en hekelt Bernards gedrag. "Hij kon erg naar tegen haar zijn: 'Ach mens, hou je mond'." Eens zien of Rutte in zijn nadagen ook loslippiger wordt.

Oranjegezinde politici

1. Kees van der Staaij (SGP)

2. Elbert Dijkgraaf (SGP)

3. Roelof Bisschop (SGP)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden