Zolang de oceaanfles geen plastic soep wordt, is zij een beetje duurzaam

Denken aan de plastic soep is misschien wel de snelste manier om je humeur te bederven. In het noorden van de Stille Oceaan dobbert een onafbreekbaar gebied rommel dat vissen en vogels vergiftigt. Zee(zoog)dieren raken verstrikt in kwijtgeraakte visnetten en sterven een marteldood. Met dank aan Homo viespeukiens.

Afwasmiddelfabrikant Ecover laat zich hier niet door ontmoedigen. De Ocean Plastic fles bestaat voor 10 procent uit plastic dat als afval uit de oceaan is gehaald. De rest van de fles is gemaakt van gerecycled materiaal, alleen de dop is van 'vers' plastic. "Het oceaanplastic is verzameld in verschillende Europese zeeën, delen van de Atlantische Oceaan, de Noordzee en de Middellandse Zee", zegt Astrid Leyssens, marketingmanager van Ecover. "Bij passieve inzameling nemen vissers afval mee dat ze toevallig tegenkomen en opvissen. Bij actieve verzameling gaan vissers tegen vergoeding naar sterk vervuilde delen om daar afval op te vissen."

In het persbericht strooit het Belgische bedrijf met angstaanjagende cijfers. "Volgens huidige schattingen sterven elk jaar één miljoen zeevogels en 100.000 haaien, schildpadden, dolfijnen en walvissen door ingeslikt plastic." En: "In de Noordelijke Stille Oceaan slikken vissen elk jaar niet minder dan 24.000 ton plastic in - evenveel als 480 miljoen plastic tweeliterflessen, of het gewicht van 132 blauwe vinvissen."

Jan Andries van Franeker van Imares, onderzoekscentrum voor marine ecosystemen, ontkracht de eerste bewering. "Het aantal dodelijk getroffen dieren is niet bekend, maar van veel diersoorten weten we wel dat ze plastics eten. Bij sommige soorten wordt bij bijna ieder individu wel plastic in de maag gevonden." De tweede claim klopt wel, zegt hij.

Heather Leslie, senior onderzoeker op het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) aan de VU in Amsterdam, vindt het geen prioriteit om zulke cijfers nauwkeurig te achterhalen. "Als je echt wilt meten hoeveel plastic er in onze diepe oceanen zit, moet je daar misschien wel 30 jaar en vele miljoenen euro's voor uittrekken. De schattingen die circuleren, zijn grof en onzeker. Dode dieren die niet worden gevonden, tellen bijvoorbeeld al niet mee. Ook is het vaak moeilijk om met zekerheid te zeggen wat de doodsoorzaak is geweest van een dier dat dood wordt gevonden met plastic in zijn buik."

Hoewel de plastic soep enorm is, vindt Van Franeker de oceaanfles geen effectieve manier om de soep te helpen oplossen. "Recycling van alle plastics is zeer gecompliceerd, zeker van oceaanplastic dat flink aan degradatie onderhevig is. Zonder zware ingrepen zal de kwaliteit van de fles matig zijn, en daarmee ook weer een stap minder waard voor hergebruik of nogmaals recyclen. Het hervullen van bestaande flessen is verreweg de meest duurzame stap in verpakking."

Leslie is het daarmee eens. "Ecover wil kennelijk iets doen aan het afvalprobleem, en dat is goed. Maar afval uit zee halen is een extreme 'end of pipe'-oplossing. Je kunt niet verder aan het einde van de keten gaan zitten, behalve bij afval in de ruimte. Voor elke duizend initiatieven die aan symptoombestrijding doen, is er vaak maar één die probeert het probleem bij de kern aan te pakken. Ik zie de tweede groep graag groeien."

Leslie en Van Franeker benadrukken dat het niet hun bedoeling is om de oceaanfles af te kraken. Praktisch gezien vraagt Leslie zich alleen wel af hoe ver de Ecover-vissers de zee opvaren en hoe groot de weerstand van hun netten in het water is. Die beïnvloedt namelijk het brandstofverbruik. "Vissersboten verbruiken enorm veel brandstof. In sommige berekeningen wordt uitgegaan van meer dan duizend liter per dag!"

Het brandstofgebruik valt bij het plastic inzamelen nog wel mee, zegt Tom Domen van Ecover. "De vissers die plastic inzamelen als bijvangst, gebruiken geen extra brandstof, en de vissers die naar plastic 'hotspots' zijn gegaan, bleven dichtbij de kust." Hoewel het economisch niet rendabel is om oceaanplastic te gebruiken, is Ecover wel uit de kosten met de verkoopprijs van de fles, zegt hij. Bovendien doet het bedrijf niet alleen maar aan symptoombestrijding. "Er is veel plastic afval in zee, daar moeten we iets aan doen. De oceaanfles is een manier om mensen daar bewust van te maken. Tegelijkertijd hebben we al nieuwe soorten afwasmiddel ontwikkeld die milieuvriendelijker zijn dan een vloeibaar product waar veel verpakkingsmateriaal voor nodig is. Daar gaan steeds meer consumenten in mee."

Sinds vorige week vist Ecover plastic op uit de Amsterdam grachten. Daar worden ook flessen afwasmiddel van gemaakt, die vanaf begin oktober te koop zijn bij Albert Heijn. Net als andere Ecover-flessen zijn deze geschikt om na te vullen, wat kan bij verschillende navulpunten. De grachtenfles kost 4,99 euro.

www.ecover.com

kritische blik op producten en diensten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden