Zoenen voor het huwelijk mocht niet van deze voorganger, maar bij nader inzien toch wel

Joshua Harris is geen voorganger meer.  Beeld DOCSology/I Survived I Kissed DatingGoodbye
Joshua Harris is geen voorganger meer.Beeld DOCSology/I Survived I Kissed DatingGoodbye

Twintig jaar geleden schreef Joshua Harris als voorganger een zeer invloedrijk boek waarin hij medechristenen opriep voor het huwelijk niet te zoenen en geen seks te hebben. ‘Zoek geen verkering, maar maak die ene partner het hof die God op je pad zal brengen.’ Daar heeft hij nu spijt van.

Het is een beeld dat miljoenen Amerikanen meteen herkennen: een jong stel staat op het punt elkaar het ja-woord te geven. Dan komt een onbekende vrouw naar voren en legt haar hand in die van de bruidegom. Een tweede komt erbij, legt haar hand in de hare. De ketting die zich vormt, blijft maar groeien. De bruid vraagt paniekerig om een verklaring. “Het zijn meisjes uit mijn verleden”, is zijn gepijnigde antwoord. “Ze betekenen niets voor me nu, maar ik heb elk een deel van mijn hart gegeven.” En als ze tegenwerpt dat zijn hart toch zeker aan haar behoort: “Dat is ook zo – alles wat er van over is.”

Die bruidegom was onchristelijk ­bezig, zo luidde in 1997 de boodschap van het boek dat met deze nachtmerrie begon. ‘I Kissed Dating Goodbye’ werd geschreven door een 21-jarige aspirant-dominee, Joshua Harris, en was in evangelisch Amerika een enorme hit. Er werden 2 miljoen exemplaren van verkocht. In Nederland verscheen het boek als ‘Ongekust en toch geen kikker’.

In praatprogramma’s op christelijke zenders was de jonge auteur met de blonde krullen van harte welkom om zijn rechtlijnige boodschap uit te dragen: maak geen werk van het andere ­geslacht tenzij je serieus aan trouwen denkt. Vermijd niet alleen seks voor het huwelijk, maar ook zoenen, en zelfs met zijn tweeën uitgaan. Dat bespaart je de strijd tegen de verleidingen die dat geeft, en de schuldgevoelens als je die strijd verliest. Zoek dus geen verkering, maar maak die ene partner het hof die God op je pad zal brengen. En maak ondertussen goed gebruik van de periode van single-zijn die hij je geeft.

Kuisheid werd sexy

Inmiddels is Joshua Harris in de veertig. De krullen zijn weg, de zekerheid gesleten. Op zijn website neemt hij afstand van het boek; hij heeft de uitgever gevraagd het niet meer te herdrukken. Zijn weg daarnaartoe is te volgen in de film ‘I Survived I Kissed Dating Goodbye’ van Jessica Van Der Wyngaard. Deze week is die op het International Christian Film Festival in Orlando genomineerd in de categorie ‘beste documentaire’.

De film begint ook met die trouwscène. Je ziet Harris, als was hij de regisseur van zijn eigen boekverfilming, uitleggen wat er door de hoofden van dat bruidspaar gaat. Maar daarna neemt de realiteit het over: wat hebben mensen met dat beeld gedaan? Wat heeft zijn boek aangericht?

Via Skype ontmoet Harris lezers uit de hele wereld die hem, na een oproep op Twitter, vertellen hoe het voor hen uitpakte. Dat maakt hem niet vrolijk. Hij gaat op consult met deskundigen. Een onderzoekster legt uit hoe de kerk jongeren wist te bereiken door het over dat interessante onderwerp, seks, te hebben. Symbolen als de zuiverheidsring hielpen daarbij: “Kuisheid werd sexy gemaakt.”

Er gaat hem een licht op: “Er zijn allerlei categorieën van zonde waarbij we zondigen maar niet onze status veranderen. Als je liegt, zeg je niet dat je geen ‘leugenmaagd’ meer bent of zoiets. Maar als je seks hebt, ben je geen maagd meer. En dat geeft het een ongezonde nadruk. Het heeft veel van ons op een dwaalspoor gebracht.”

Dat gold ook voor de kerk waar hij zelf jarenlang voorganger was. Een gemeentelid van toen, inmiddels zelf voorganger, vertelt hoe jongens en meisjes nauwelijks meer een woord met elkaar durfden te wisselen. En hij velt in alle vriendelijkheid een hard oordeel: “Je ideeën werden opgevat als Bijbelse waarheid. Als je dat doet met dingen die niet in de Bijbel staan, dan word je een Farizeeër. De cultuur om je heen gaat wetten maken om een waarheid te bewaken die niet eens in de Schrift staat. Goedbedoelde wijsheid wordt farizeïsme.”

Na ruim een uur film vol discussie en zelfonderzoek staat Harris op een berg en komt het hoge woord eruit: “Ik heb me gerealiseerd dat het leven niet zo eenvoudig is. Mijn boek heeft mensen geschaad en mensen geholpen. Ik denk dat het uitgangspunt ervan verkeerd was. Als ik je hiermee geschaad heb, dan spijt me dat.”

Voor documentairemaakster Jessica Van Der Wyngaard was ‘I Survived I Kissed Dating Goodbye’ een afrekening met haar eigen jeugd, vertelt ze. “Ik groeide op in de cultuur waar Josh over schreef. Ik las het boek en heb het lang nagevolgd en gehoorzaamd. Iemand kussen deed ik niet. Maar de belofte dat ik zo de man van mijn dromen zou kunnen vinden, dat sprookje uit de evangelische literatuur, het gebeurde maar niet. Ik was daar erg gefrustreerd over, en vrienden met wie ik erover praatte hadden dat ook.”

Dat merkte ze zowel in haar geboorteland Australië als in Canada, waar ze ging studeren aan Regent College in Vancouver. Daar besloot ze om over het boek en zijn uitwerking een documentaire te maken. En toen gebeurde er iets wat ze zonder aarzelen een wonder noemt: in Maryland in de VS besloot Joshua Harris zijn baan als voorganger van de Covenant Life Church op te geven. Hij wilde weer gaan studeren en schreef zich in op Regent College. Van Der Wyngaard greep uiteraard haar kans. “Hij voelde er eerst niet zo veel voor. Maar uiteindelijk zei hij dapper ja.”

Beschadigd

De gesprekken met Van Der Wyngaard en andere studenten aan de christelijke universiteit hadden Harris al aan het twijfelen gebracht. “En hij was samen met zijn vrouw al bezig zijn gedachten over dit onderwerp uit te pluizen, omdat ze zagen wat voor negatieve invloed het had op zijn eigen gemeente. Daarom ging hij daar ook weg: met al die verantwoordelijkheid had hij niet de vrijheid om daar heel open over te zijn.”

Haar eigen kritiek op het boek is gedurende het maken van de documentaire gebleven. “Toen ik achter in de twintig was, besloot ik wel te gaan daten. Ik downloadde allerlei datingapps, maar ik moest eerst oefenen in het een op een praten. Ik moest leren hoe mannen en vrouwen met elkaar omgaan. Tegen de tijd dat ik op Regent kwam, waren mijn ideeën op dit vlak dramatisch veranderd. En terwijl ik de boeken las die Josh ook las, werd dat voor mij theologisch en psychologisch bevestigd.”

Is ze, zoals sommige mensen Harris via Skype voor de voeten wierpen, beschadigd door het navolgen van zijn ideeën? “Dat zou ik niet willen zeggen, dat is wat hard. Maar voor velen geldt dat wel, ook doordat mensen het tot de zoveelste macht gingen navolgen. In de film vertelt een vrouw dat haar werd geleerd dat verliefdheden een soort soa’s voor het brein zijn.”

Dat er over ‘I kissed dating goodbye’ een kritische documentaire is gemaakt, betekent volgens Van Der Wyngaard niet dat het denken over seksualiteit en relaties in de evangelische gemeenschap aan het omslaan is. “Er is wel discussie, maar waar ik bang voor ben, is dat mensen in reactie op die cultuur van zuiverheid doorslaan naar het andere uiterste. Je hebt bijvoorbeeld de Lutherse voorganger Nadia Bolz, die mensen uitnodigt hun zuiverheidsringen op te sturen die ze dan omsmelt tot een beeld van een vagina. Dat is artistiek gezien heel interessant, maar ik denk niet dat het de kerk als geheel helpt om te veranderen. Het gaat ver voorbij wat mensen bereid zijn te accepteren. Mijn film is daarom juist bedoeld als heel zacht duwtje in de goede richting.”

Van Der Wyngaard is nu terug in Australië, met een mastertitel op zak en plannen voor een documentaire over de vijf vrouwen die het evangelie van Mattheüs noemt in de afstamming van Jezus. Met Joshua Harris is ze nog steeds bevriend. Voorganger is hij niet meer. Met zijn marketingbedrijf ‘Clear & Loud’ helpt hij nu klanten met wat zijn website ‘verhalende marketing’ noemt: “Ik ben Joshua Harris en ik weet hoe je een verhaal kunt vertellen om een publiek te bereiken.”

Lees ook:

Vrijheid in 'happy clappy’ geloof is schijn

Het evangelische christendom zou zijn populariteit danken aan de vrijheid die er heerst: je mag zelf je geloof invullen. Dat is een misvatting, zegt onderzoeker Johan Roeland. „Er zijn allerlei inperkingen. Je moet jezelf ondergeschikt maken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden