Zoektocht naar bevestiging voorbij

De Nederlandse sprinttop heeft voor het WK in Seoul een droomscenario: één, twee en drie. Het is geen wensscenario, want in dat geval is er voor coach Peter Müller niets meer te winnen. Gekscherend dreigde hij al met opstappen. In de successen deelt ook Jakko Jan Leeuwangh mee. Zijn wereldrecord op de 1500 meter ervaart hij als iets heel bijzonders.

Johan Woldendorp

Een breekpunt is een groot woord. Maar dat Jakko Jan Leeuwangh vier weken geleden in Calgary de 1500 meter in de gedroomde tijd van 1.45,56 aflegde, was voor hem meer dan het rijden van een wereldrecord. Hij schaatste de hall of fame binnen, hij wordt nu erkend als een hele grote.

,,De gevoelens zijn belangrijker dan de herinnering'', kijkt hij nog eens terug op zijn gouden race op de Olympic Oval. ,,Ik heb de videoband nu een stuk of vijf keer bekeken. Iedere keer denk ik: het was een leuk ritje. Ik heb iets neergezet, niet alleen voor mezelf, maar zeker ook voor de buitenwacht. Ik denk dat die mij nu anders bekijkt dan voorheen. Je moet in de topsport nu eenmaal eerste worden om respect af te dwingen. Als je als tweede finisht met tweehonderdste seconde verschil, tel je niet mee. Word je eerste met dat verschil, dan ben je ineens alles. Ook voor jezelf. Als je een wereldrecord rijdt, ben je op de Olympische Spelen prompt een kanshebber voor goud.''

Leeuwangh zelf had altijd al geroepen dat er van die 1.46,24 van Söndral nog wel een seconde af kon. Zijn trainer Peter Müller had hem meer dan eens ingefluisterd dat zijn werkelijke kracht op de metrische mijl ligt. ,,Ik wist na de 1500 meter in Calgary echt niet of ik een goede of een slechte race had gereden. De goede rijders moesten nog komen. Ik zat voor mijn gevoel nog niet op de top van mijn kunnen. Vorig jaar begon ik twee weken na de NK sprint ook ineens harder te rijden. Dat gaat nu weer gebeuren. Op de WK afstanden in Nagano (volgende week-red) kan ik de slag aan met Söndral, Bos en Postma.''

De mondiale toptijd op de koningsafstand van het schaatsen is voor Leeuwangh een belangrijk ervaringsfeit. Zoals zijn eerste overwinning op de duizend meter in het wereldbekercircuit, najaar 1997 in het Amerikaanse Roseville dat ook was. ,,Een mooie overwinning is ongelooflijk belangrijk voor je zelfvertrouwen. Twijfels bestaan niet meer. Je kunt het gewoon.''

Voor Leeuwangh was het niet vanzelfsprekend dat hij als schaatser de top zou halen. ,,Als junior heb ik voor het sprinten gekozen, omdat ik er als allrounder niet zou komen. Ik kon aardig wat, maar had altijd beteren boven me. In het begin was Gerard van Velde sneller dan ik, daarna werden Jan Bos en Erben Wennemars het. Ik was steeds op zoek naar die bevestiging. Op WK's werd ik achttiende of twintigste, goed genoeg om Nederland een startplaats te helpen, maar niet zo goed dat de mensen er heel veel vertrouwen in hadden dat ik aan de top zou komen. Ik vind dat heel begrijpelijk. Ik kwam pas als jongen van 23 in de kernploeg; als schaatser ben je dan al redelijk op leeftijd.''

Het leek een kort avontuur te worden, toen de schaatsbond door de opkomst van Bos en Wennemars weinig toekomst meer voor de Alkmaarder zag. Müller haalde hem in zijn eerste KNSB-jaar (seizoen 1996-'97) als verstekeling aan boord. Leeuwangh mocht meelopen in de trainingskampen, maar moest zelf de verblijfkosten betalen.

Hij klemde het strohalmpje met beide handen stevig vast. Ook al omdat hij goed met de klapschaats om kon gaan, maakte hij snel progressie. Intussen ontstond er een bloedband met Müller. ,,Dat was natuurlijk niet meteen het geval. Het groeit omdat je met heel veel dingen op dezelfde golflengte zit. Dat geldt voor de manier waarop je over training en trainingsmethoden denkt, maar tevens over zaken buiten het schaatsen. Zonder dat we het altijd met elkaar eens zijn, begrijpt Peter wat ik zeg, en omgekeerd.''

Door de ernstige ziekte van de vader van Leeuwangh werd de relatie tussen de schaatser en de trainer nog hechter. Leeuwangh senior heeft keelkanker. Hij kan niet meer praten, maar communiceert per fax met zijn zoon. Die had lange tijd het schuldgevoel dat hij als schaatser alleen maar onderweg is en daardoor zijn vader niet tot steun kan zijn. Hij staat er echter op dat Jakko Jan gewoon blijft schaatsen. Voor beiden is die droeve situatie een inspiratiebron. Müller voelt zich daarbij nauw betrokken. Het levensgevaar lijkt voorlopig geweken. ,,Het gaat op dit moment aardig. Ik had het idee dat het stabiel was, toen we vertrokken.''

Leeuwangh verwacht dit weekeinde in de gloednieuwe Taeneung-hal in Seoul geen kampioenschap aan zijn vader te kunnen opdragen. ,,Hoewel, met de sprint weet je het nooit. Bij een WK allround weet je van tevoren dat Gianni Romme toch wel wint. Maar voor hetzelfde geld gaat hier een topper op zijn bek. Van ons drieën heeft Jan Bos de meeste kans. Hij heeft de beste papieren. Maar Erben en ik zijn aardig in vorm. Ik zie geen reden waarom het niet mogelijk is om met zijn drieën op het podium te komen. Het is ons droomscenario. Ik heb er wel eens met Peter over gehad. Hij zei: als dat gebeurt, heb ik niets meer te winnen. Dan stop ik. Dus misschien is dat niet zo verstandig.''

Aan de schaatsen zal het niet liggen. Leeuwangh heeft een apparaatje ontwikkeld, waarmee hij de buizen zo kan richten dat ze de stabiliteit van de rijder optimaal maken. Er ontstond zelfs een levendige handel in. Leeuwangh stapt door het leven als expert, al ziet hij het meer als noodzakelijk kwaad dan als een mooie hobby.

Materiaal is de ultieme stressfactor van de meeste hardrijders. Ritsma deed dit seizoen weinig anders dan aan zijn schaatsen sleutelen. Leeuwangh noemt dat onverstandig. ,,Ik ken de achtergronden niet, maar ik weet wel dat je op een gegeven moment de schaatsen moet laten staan zoals ze staan. Je moet het lichaam de tijd gunnen zich er bij aan te passen. In de zomer mag je best gaan klooien, in de winter moet je je er ver van houden. Je moet oppassen dat er niet te veel energie mee verloren gaat. Afgelopen najaar was ik in Inzell van zeven tot elf 's avonds bezig met schaatsen van anderen. Dat doe ik niet meer. Het geklooi met materiaal heeft vaak met onzekerheid te maken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden