Zoekt Rome ruzie? Kom maar op, zegt de EU

Pierre Moscovici, Europees commissaris verantwoordelijk voor Economische en financiële zaken Beeld EPA

Voor het eerst keurt Brussel een nationale begroting in haar geheel af. Ook een primeur: Italië heeft lak aan de regels.

Gepast of niet, het woord ‘oorlog’ valt. In het begrotingsconflict tussen Brussel en Rome duiken niet alleen de bekende journalistieke clichés op dat ‘de messen worden geslepen’. Nu is het een EU-kopstuk zelf, voorzitter Antonio Tajani van het Europees Parlement, dat zich van het O-woord bedient. “Deze regering riskeert niet zozeer een oorlog met Brussel, maar met onze burgers”, tweet de Italiaan over het populistische bestuur van zijn eigen land. “Sinds de verkiezingsdag is al 300 miljard euro verbrand.”

Even later maakt de uit Letland afkomstige vicevoorzitter Dombrovskis van de Europese Commissie ‘met veel spijt’ bekend dat de Italiaanse begroting voor volgend jaar een dikke onvoldoende krijgt. Rome moet binnen drie weken een nieuwe sturen.

Voor het eerst sinds de Europese Commissie in 2013 die bevoegdheid heeft, keurt ze een nationale begroting als geheel af. De afgelopen jaren kregen tal van landen (waaronder Italië, jaar in, jaar uit) de opdracht om onderdelen uit te leggen of aan te passen, maar een hele begroting in de prullenbak? Dat zal in Rome gelden als een oorlogsverklaring, om in die terminologie te blijven.

Het is ook een primeur dat Rome zo openlijk te kennen geeft lak te hebben aan regels die zijn afgesproken door alle eurolanden, Italië incluis. Bij voorgaande begrotingswrijvingen tussen Brussel en onder meer Rome, Parijs en Madrid was er altijd wel een ‘constructieve dialoog’ – soms alleen voor de bühne, maar zelfs die schijn houdt Italië nu niet langer op.

De regering, die sinds juni bestaat uit Lega (rechts-populistisch) en de Vijfsterrenbeweging (anti-establishment), is de beschietingen begonnen met een begroting die bewust de afspraken schendt. Ondanks een staatsschuld van ruim 130 procent van het nationaal inkomen (alleen die van Griekenland is hoger) groeien de overheidsuitgaven in die begroting flink. De Italiaanse regering beoogt zo de sukkelende economie aan te jagen. Het begrotingstekort beloopt volgend jaar geen 0,8 procent, zoals de vorige regering nog beloofde, maar 2,4 procent.

Zorgen

Is dat erg? Het tekort is immers nog steeds ruim onder het toegestane maximum van 3 procent. Ja, dat is erg, vindt de Europese Commissie desondanks, juist vanwege het enorme, nooit eerder vertoonde verschil met eerdere toezeggingen. Die zijn bovendien nog in juli, toen de nieuwe regering er al zat, formeel bekrachtigd door de EU-ministers van financiën, inclusief de Italiaanse.

De afkeuring door Brussel was weliswaar verwacht, maar Eurocommissaris Dombrovskis en zijn Franse collega Moscovici geven Italië er ongekend hard van langs tijdens hun persconferentie in Straatsburg. “Als vertrouwen wordt aangetast, worden alle lidstaten beschadigd”, zegt de Let. “Wat ons vooral zorgen baart, zijn de gevolgen voor de burgers”, aldus de Fransman.

Ze verweren zich fel tegen de beeldvorming die de Italiaanse bewindslieden zo graag cultiveren, namelijk dat zij als dappere democraten opkomen voor de bevolking en in één moeite door dat stelletje ongekozen boekhouders in Brussel een lesje leren.

Op de Europese top van vorige week bleek al dat dit verhaal zijn beste tijd heeft gehad, want alle regeringsleiders uit de eurozone, allemaal met een democratisch mandaat, wezen Italië op de verplichtingen van het eurolidmaatschap.

Boodschap

“Staatsschuld is de vijand van het volk”, zegt Moscovici in Straatsburg, in een variant op wat de Amerikaanse president Trump zo graag over de pers zegt. En Dombrovskis wijst erop dat de Italiaanse overheid net zo veel geld uitgeeft aan schuldverplichtingen (rente en aflossingen) als aan onderwijs, geld dat moet worden opgebracht door de belastingbetalers. “Welke boodschap geef je aan de jongere generatie als je die opzadelt met zo’n schuldenlast?”

De grootste spanning zit ‘m de komende tijd niet eens zozeer in die strijd tussen Brussel en Rome. De vraag is vooral hoe de financiële markten zich gedragen. Als Italië daar straks niet meer terecht kan voor het financieren van zijn uitgavenpatroon, zal dat meer gevolgen hebben dan welk Brussels wapen ook.

Lees ook:

EU-top zet Italië in de hoek, Rutte is ‘zeer bezorgd’

Premier Rutte is erg verontrust over de nieuwste bestedingsplannen van Italië. Ook andere regeringsleiders zijn kritisch over de uitgaven. 

De Italiaanse begroting is een klap in het gezicht van andere eurolanden

Het commentaar van Trouw: De Europese Commissie staat voor een dilemma. Zoals het er nu uitziet zal een afkeurende reactie door de Italiaanse regering niet worden uitgelegd als een aansporing met een betere begroting te komen, maar slechts als nieuwe munitie om het anti-Europagevoel te voeden. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden