Zoekt ook Belfast nu de uitgang?

open grenzen | De Brexit zorgt voor veel onrust in Noord-Ierland. Protestanten willen bij Groot-Brittannië blijven, katholieken willen de EU niet verlaten. Oude conflicten laaien weer op.

De afgelopen twee decennia speelde de Europese Unie een belangrijke rol voor de vrede in Noord-Ierland. Nu de EU door de Brexit uit beeld dreigt te raken, gaat de conflict-regio een onzekere toekomst tegemoet.

Katholieke Ierse nationalisten zien hun kans schoon om afscheiding van het Verenigd Koninkrijk en eenwording van het Ierse eiland op de agenda te zetten. Net als de Schotten stemde ook een meerderheid van de Noord-Ieren tegen een Brexit. Maar de uitslag gaf ook de verdeeldheid tussen katholieken en protestanten in Noord-Ierland goed weer. Het waren overwegend de Britsgezinde protestanten die de EU willen verlaten. De katholieke bevolking, die zich niet verbonden voelt met het Verenigd Koninkrijk, wil absoluut niet weg uit de EU. Netto stemden de meeste Noord-Ieren voor blijven.

Volgens Martin McGuinness, vicepremier in het Noord-Ierse parlement namens het links-nationalistische Sinn Féin, legt de uitslag een 'democratisch tekort' bloot. Hij vindt dat de anti-Europese Engelse stemmers de Noord-Ieren niet mogen dwingen de EU tegen hun wil te verlaten. Hij eiste een dag na de uitslag een nieuw referendum: over de unificatie van Ierland.

McGuinness krijgt bijval van Claire Hanna van de sociaal-democratische Arbeiderspartij. Volgens Hannah gaat gedwongen uittreding uit de EU in tegen het Goede Vrijdagakkoord. Dit akkoord kwam in 1998 mede door de bemiddeling van de EU tot stand - en maakte een einde aan meer dan dertig jaar geweld. Sindsdien is de EU nauw betrokken geweest bij het conflict en spendeerde meer dan 1 miljard euro aan het bewaren van de vrede.

Toch is het de vraag of er werkelijk een referendum over één Ierland zal komen. In het vredesakkoord van 1998 staat namelijk dat een referendum alleen wordt uitgevoerd wanneer het waarschijnlijk is dat een meerderheid voor hereniging van Ierland zal stemmen. Dit is momenteel twijfelachtig, aangezien protestanten de meerderheid vormen. Unionisten voelen zich echter gesterkt door de onzekerheid die de Brexit met zich meebrengt. Zeker wanneer ook in Schotland wordt gesproken over afscheiding van het Verenigd Koninkrijk.

Voor de Noord-Ieren is de enige landgrens van het Verenigd Koninkrijk - die tussen Noord-Ierland en de republiek Ierland - een heikel punt. Men speculeert volop of er in de toekomst grenscontrole komt. Het zorgde deze week voor een massale run op Ierse paspoorten. Mensen hopen zo verzekerd te zijn van hun recht op vrij verkeer binnen Europa.

De vraag naar de Ierse identiteit was zo groot dat postkantoren in Noord-Ierland zonder aanvraagformulieren kwamen te zitten. Iedereen die op het Ierse eiland is geboren of een ouder of grootouder met de Ierse nationaliteit heeft, komt in aanmerking.

Ook in economisch opzicht zijn de vooruitzichten voor Noord-Ierland slecht. Het land is sterk afhankelijk van hoe goed de economie in de republiek Ierland draait, en vice versa. De Ierse premier Enda Kenny waarschuwde er al maanden voor dat de Brexit desastreuze gevolgen zou hebben voor de Ierse economie. 17 procent van het bruto binnenlandse product bestaat uit export van goederen en diensten naar het Verenigd Koninkrijk. Nu de huidige handelsverdragen en de open grens in het gedrang dreigen te komen, wordt een harde economische klap verwacht. Kenny heeft aangegeven er werk van te maken om alles bij de huidige situatie te houden. De Europese Commissie zegt echter dat toekomstige afspraken met het Verenigd Koninkrijk alleen in samenhang met de 27 lidstaten gemaakt zullen worden.

Aangezien een daadwerkelijk afscheid van de EU nog niet in zicht is, zal er voorlopig weinig veranderen voor de Noord-Ieren. Hereniging met Ierland lijkt niet direct in het vooruitzicht te liggen. Maar de eeuwenoude wens van een herenigd Ierland heeft wel een prominente plek in de politiek gevonden.

Ierse nationaliteit immens populair

Britten hopen met de Ierse nationaliteit in de toekomst verzekerd te zijn van vrij reizen binnen de EU. De vraag naar een Iers paspoort is zo groot dat de Ierse autoriteiten vrezen dat het systeem het niet aankan. De Ierse ambassade in Londen kreeg maandag vierduizend aanvragen, terwijl op een doorsnee dag slechts tweehonderd aanvragen binnenkomen.

Ongeveer een kwart van alle Britten heeft een Ierse achtergrond. Zes miljoen Britten hebben echter een ouder of grootouder met de Ierse nationaliteit, een van de voorwaarden waarmee men in aanmerking kan komen voor een paspoort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden