Zoeken naar je ik en een studie

reportage > Jongeren die niet weten wat ze willen, kunnen nu kiezen voor een 'breekjaar': onder begeleiding aan jezelf werken en de juiste studiekeuze maken.

Blatend als schapen schuifelen Frank Schutten, Annelies Ruijter en Leon Kooij met hun ogen dicht door de zaal op zoek naar elkaar. Ze moeten puur afgaan op geluid en zo hun eigen diersoort treffen. Vind de schapen tussen al dat geblaf en gemiauw van andere deelnemers maar eens terug. Voor buitenstaanders misschien een lachwekkende vertoning, voor de mogelijk aankomende 'brekers' een opdracht die gaat om vertrouwen.

Want Frank, Annelies en Leon zijn drie van de negentien jongeren die deze dag in Amsterdam aanwezig zijn bij de open dag van stichting Breekjaar. Dat is een organisatie die jongeren die niet weten wat ze willen, helpt bij de zoektocht naar zichzelf en het maken van de juiste studiekeuze. Dit doen zij tijdens een 'breekjaar': een tussenjaar waarin de deelnemers door middel van opdrachten, een buitenlandreis, proefstuderen en ondernemerschap aan zichzelf werken. Dat alles onder begeleiding van persoonlijke coach-trainers.

Breekjaar werd een jaar geleden opgericht door vijf enthousiastelingen die ieder hun eigen visie op het huidige onderwijssysteem hebben. Oprichtster en coördinator Anke van Donkersgoed: "De leerling wordt als individu weinig bediend. Hij moet zijn examen halen op bestaande kennis die de overheid hem oplegt. Persoonlijke competenties komen niet aan bod." Uit het jaarboek Onderwijs in cijfers 2012 van het CBS blijkt dat vier van de tien studenten in de eerste drie studiejaren stoppen. In het breekjaar staat persoonlijke ontwikkeling centraal, zodat de jongeren daarna, of tijdens het programma, de juiste studiekeuze kunnen maken. "Maar Breekjaar is geen aanval op het huidige onderwijssysteem. Het programma wil een aanvulling zijn op de dingen waar op de middelbare school geen ruimte voor is."

Het was een jaar geleden nog maar de vraag of Breekjaar genoeg aanmeldingen zou krijgen. Tijdens de oprichting besloot onderwijsminister Jet Bussemaker dat de basisbeurs in 2014 moest verdwijnen. Dat idee is uitgesteld, maar het baarde de Breekjaar-oprichters destijds zorgen. "We speculeerden erover of jongeren nog wel voor ons zouden kiezen. Er lag toch extra druk op ze", zegt Van Donkersgoed. Want wie een tussenjaar wilde inlassen, zou onder Bussemakers nieuwe regime vallen en dus - als hij of zij op kamers zou gaan - gemiddeld 15.000 euro basisbeurs mislopen. "In de gesprekken met ons gaven jongeren aan dat een tussenjaar hen inderdaad geld zou kosten, maar dat ze met een verkeerde studiekeuze uiteindelijk nog duurder uit zouden zijn."

Het eerste breekjaar is inmiddels een half jaar bezig. Zevenentwintig jongeren volgen van september tot en met juli een programma in Utrecht. De eerste vijf maanden komen ze iedere maandag bij elkaar. De overige vier dagen werken zij om het tussenjaar te kunnen betalen. Kosten: vijfduizend euro. Na januari zijn ze vier dagen per week op de Breekjaar-campus aanwezig.

Afgelopen zomer stroomden de aanmeldingen dan ook binnen. Met plaats voor zevenentwintig 'brekers' zit het huidige cursusjaar vol. Vanwege de toenemende interesse voor Breekjaar start er vanaf februari een nieuw programma in Amsterdam dat vijf maanden duurt. Doelgroep zijn de jongeren die dit studiejaar gestopt zijn met hun opleiding en na de zomervakantie met iets nieuws willen beginnen. Met ingang van dit jaar is het verplicht dat zij zich voor 1 mei inschrijven voor hun studie. De keuze uitstellen tot de zomer is er dus niet meer bij. Desondanks ziet Van Donkersgoed geen extra toename van het aantal inschrijvingen voor februari, vergeleken met het aantal aanmeldingen dat ze vorig jaar voor het huidige breekjaar had. Dat Breekjaar na een half jaar al een succes is, blijkt ook uit het aantal aanmeldingen dat de organisatie al binnenheeft voor cursussen die na de zomervakantie in Utrecht en Amsterdam beginnen. Tegelijkertijd moet er nog een 'Breekjaar' starten, maar daar is de lokatie nog niet van bekendgemaakt.

Ondertussen hebben Annelies, Frank en Leon hun schapengeblaat ingeruild voor serieuze gesprekken over duivels en engelen. De opdracht van coach Tineke Ridderhof is duidelijk: vertel aan je groepsleden wat het duiveltje op de ene schouder en het engeltje op de andere schouder tegen je zeggen. Annelies (17) uit Heemstede vertelt dat ze graag een horecaopleiding wil volgen, maar dat het duivelstemmetje regelmatig aan haar vraagt of het wel iets voor haar is. Frank (21) uit Wilnis geeft advies: "Als jij blij wordt van ieder kopje koffie dat je op tafel zet, moet je dat doen. Als er te veel is wat je tegenhoudt, dan niet." Leon (22) uit Tuitjenhorn wil beter worden in keuzes maken. Breekjaar kan hem daarbij helpen. Maar heeft hij ook twijfels. "Ik wacht de rest van de open dag nog af voor ik beslis of dit voor mij de oplossing is."

Duivels, engelen en op zoek naar jezelf; Breekjaar lijkt soms zweverig. Toch is het volgens Rutger de Rijk (18) uit Amsterdam meer dan dat. Hij volgt momenteel de cursus in Utrecht en heeft er nu een half jaar op zitten. "Mijn vrienden vragen vaak aan me wat ik voor een zweefkamp doe", lacht hij. "Onzin. Als het me te veel wordt, geef ik dat aan en mag ik iets anders doen. De begeleiders maken het programma voor iedereen passend." Dankzij Breekjaar leerde Rutger veel over zichzelf. "Voor ik hieraan begon was ik lui. Nu ben ik van het aanpakken."

Soms lijkt het of Breekjaar de ideale samenleving voor haar deelnemers creëert: doe wat je wilt doen en alles is mogelijk. "Maar de harde realiteit is buiten, dat realiseren wij ons ook", zegt medeoprichter Patrique Zaman. "De Brekers zitten hier in een bubbel. De kunst is dat ze beide bubbels - die van hier en die van buiten - leren samenvoegen. We bieden daarom geen fulltime programma aan."

Ook Fien Huijsmans (18) uit Amsterdam heeft tot nu toe geen spijt van haar deelname. Naast kennis leverde het haar nieuwe vrienden op. "Je kijkt iedere week uit naar maandag, dan zie je elkaar weer."

Jongeren durven niet lang weg te gaan
In januari 2013 hield Travel Active, Nederlands grootste uitwisselingsorganisatie die jaarlijks voor 3000 jongeren een tussenjaar organiseert, een informatiedag. Precies een dag ervoor maakte minister Jet Bussemaker (onderwijs) bekend dat de basisbeurs in 2014 toch echt moest verdwijnen. Dat nieuws, met als consequentie dat een jaartje backpacken, high school, of vrijwilligerswerk in het buitenland, de student dan zo'n 15.000 euro zou kunnen kosten, zorgde voor flink wat minder inschrijvingen.

"Dit schooljaar is het eigenlijk weer net zo spannend als twaalf maanden geleden", zegt marketingcoördinator Marloes Mejan van Travel Active. Er was een kleine opleving, in juni vorig jaar, toen Bussemaker de plannen uitstelde. Veel jongeren wachten nu af wanneer de knoop, in het kabinet of in de Eerste Kamer, wordt doorgehakt. "Wij hopen dat er snel duidelijkheid komt."

Op 18 januari houdt Travel Active de volgende informatiemarkt, in Hotel Haarhuis in Arnhem. Mejan: "We zien nu dat veel jongeren die gestopt zijn met hun studie er in februari of maart tussenuit willen. Maar bijna niemand durft lang weg te gaan. De grootste vraag is naar vrijwilligerswerk voor een periode van vier tot acht weken. Ghana, Zambia, Nepal en Bali zijn nu populair."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden