Zoek uw ikigai

Heeft u uw ikigai al gevonden? Nee? Moet u toch eens wat mee doen. Ook al leeft u bewust en gezond, dit Japanse inzicht kan echt bijdragen aan een lang en gelukkig leven.

De zoektocht van de Spaanse auteur en muzikant Francesc Miralles en zijn landgenoot Héctor García, werkend aan hun boekje 'Ikigai', voert hen naar het verre Okinawa. Op dat eiland, in het uiterste zuiden van Japan, wonen mensen die behoren tot de langstlevenden op aarde, en ze blijven daarbij gezond en actief.


Schrik niet, ikigai is niet iets waarvoor u in diepe contemplatie verzonken moet zijn, uren in stilte mediterend. Het is dat wat het leven de moeite waard maakt, of nog simpeler: waarvoor u 's ochtends uit bed komt. Dat wat u aan de gang houdt: de kinderen, vrienden, de liefde in het algemeen, uw werk, hobby of die wens om ooit nog eens een boek te schrijven. Maar pas op met 'ooit nog eens'. Het draait juist om plezier hebben in het alledaagse en activiteiten te vinden die niet te hoog gegrepen zijn. Alles met mate.


Zo zien de schrijvers dat veel inwoners van Okinawa een moestuin hebben, waarin ze dagelijks werken. Zelfs de talrijke honderdplussers. Gewoon op een bankje zitten doen ze daar zelden. Wel gaan ze met vrienden en buren dansen, zingen, spelletjes doen en samen koken.


Zo kenmerkt het goede leven op Okinawa zich door een voortdurende, niet veranderende gemoedelijkheid. Iedereen is (of lijkt?) vriendelijk en behulpzaam, positief ingesteld, zelden verdrietig en nooit boos. In deze hemel op aarde gebeurt nooit wat, of liever gezegd: elke dag is hetzelfde. Zoals de New Yorkse band Talking Heads eind jaren zeventig al zong: 'Heaven is a place where nothing, nothing ever happens'.


Maar wil ik die hemel wel? Wat te doen met agressie, lust, verliefdheid of brandende ambitie? Ik word hier behoorlijk opstandig van en moet denken aan de Duitse filmmaker Rainer Werner Fassbinder. Hij maakte in veertien jaar bijna veertig speelfilms, een paar tv-series, schreef enkele toneelstukken en leidde intussen een onstuimig biseksueel liefdesleven. Fassbinder stierf op 37-jarige leeftijd aan een combinatie van alcohol, cocaïne en pillen, achter zijn typemachine werkend aan een nieuw scenario. Zijn motto: 'Schlafen kann ich wenn ich tot bin'.


Nee, dan de mensen op Okinawa. "Zonder haast leef je veel langer", zegt een van hen. En natuurlijk eten ze heel gezond en gevarieerd: weinig zuivel, vlees en geraffineerde meelproducten, veel groenten, fruit, vis en verschillende granen. En ze proppen zich niet vol. Volgens het Japanse principe van hara hachi bu ('buik voor acht tiende vol') eten ze tot ze net genoeg hebben, of eigenlijk net niet. Een beetje honger is goed.


Daarnaast blijven de Okinawanen, ook de ouderen, in beweging. Maar wel in rustige beweging. Geen hardlopen, rugby, zumba of andere westerse gekkigheid. Nee, ze werken in hun moestuin, doen het huishouden, wandelen, en af en toe dansen ze wat. En ze beoefenen een oosterse bewegingsleer, zoals qi gong, tai-chi, of yoga.


Hier mis ik iets. Qi gong, tai-chi en yoga zijn wel oosters, maar niet afkomstig van Okinawa. En juist op dat eiland is een sport ontstaan die de wereld heeft veroverd maar in dit boekje helemaal niet genoemd wordt: karate. Chinese zelfverdediging werd daar honderden jaren geleden door boeren, die geen wapens mochten dragen, gecombineerd met lokale tradities. Zo ontstond een gestileerde vechtsport die pas vorige eeuw zijn weg vond naar de rest van de wereld.


In karate staat matigheid niet centraal. Natuurlijk, volleerde karateka's kennen het evenwicht tussen snelheid en rust, tussen harde en zachte bewegingen. Maar het doel is een aanvaller uit te schakelen met goed gerichte stoten en trappen en daarvoor is zware training nodig. Probeer het eens, u zult veel zweten en de volgende dag spierpijn voelen. Ik kan het iedereen aanraden die agressie positief wil leren gebruiken en beheersen.


Dat geeft een ander beeld van Okinawa dan Miralles en García ons van die lieve, kalme inwoners voorschotelen. Is ikigai daarmee onzin? Natuurlijk niet. De voorschriften waarmee het boekje besluit komen jong en oud van pas: blijf actief, doe rustig aan, eet niet te veel, omring je met goede vrienden, verbeter je conditie, lach, zoek de natuur op, wees dankbaar, leef in het nu en volg je ikigai.


Wijze raad, die ik vast ga opvolgen. Als ik me af en toe ook lekker moe mag maken door te lang doorwerken, hard trainen of te laat uitgaan. En ik moet toch eens het graf van Fassbinder bezoeken in München. Het ziet er mooi uit op foto's: een ovale steen met rondom wilde planten - van een eenvoudige, Japanse schoonheid.


Buitenlandredacteur Gijs Moes houdt zich vooral bezig met het Verre Oosten. Daarnaast leert hij Chinees en hoopt hij dit jaar de blauwe band karate te halen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden