'Zodra de marine zich terugtrekt zijn de kapers er weer'

Al een jaar geen Somalische kapingen

Een jaar lang is het Somalische piraten niet meer gelukt om een schip bij Somalië te kapen en succesvol naar de kust te brengen. Dit is te danken aan de grote inzet van de internationale marine. Is de piraat verslagen en kunnen de gevechtsschepen zich weer terugtrekken?

Op 12 mei 2012 werd het laatste schip gekaapt. Een groep piraten overmeesterde een Griekse olietanker en nam hem mee. Pas onlangs werden vaartuig en bemanning teruggeven, nadat 11 miljoen euro losgeld was betaald. Sindsdien is het rustiger op de Indische Oceaan voor de kust van Somalië. Volgens het International Maritime Bureau (IMB) is het aantal aanvallen door piraten gedaald van 237 in 2011, naar 75 in 2012. Er is soms nog een enkele kaping, maar die is niet langer echt succesvol omdat het schip vervolgens op de weg naar de kust wordt onderschept door internationale marineschepen.

Volgens Peter Lehr, onderzoeker naar piraterij in Somalië en verbonden aan het centrum voor onderzoek naar terrorisme in Londen (CSTPV), is het risico voor piraten veel groter geworden. "Bijna elk schip heeft beveiligers en sommige hebben zelfs een elektronisch hek. Als piraten daar doorheen komen, is het bijna onmogelijk om het schip ongemerkt terug te brengen naar de kust."

Cirus Mody van het IMB vindt het echter nog te vroeg om te juichen. "De piraten zijn niet verdwenen", zegt hij. "Het echte probleem ligt op het land." Daar zitten de criminele netwerken waar piraten deel van uitmaken. "De grootste uitdaging voor de nieuwe regering van Somalië is het opsporen van die netwerken", zegt hij. Somalië heeft sinds een jaar een democratisch gekozen bewind dat internationaal erkend is, maar volgens Mody zal het nog lang duren voordat het land de piraterij zelf onder controle heeft. "Het land heeft twintig jaar geen rechtssysteem gehad. Bij de kleinste verandering kan piraterij weer opbloeien."

Twee regio's van het land, Somaliland en Puntland, hebben op dit moment een eigen lokale overheid. Tot 2008 slaagden die er ook niet in om piraterij terug te dringen. Nu is dat anders, zegt Ahmed Abdi, voorzitter van Puntned, een netwerk van Nederlandse Somaliërs uit Puntland. Dankzij de Verenigde Emiraten beschikken ze over tweeduizend man marine-politie. De bevolking krijgt ook meer informatie over piraterij. "Piraterij is minder populair geworden nu de risico's bekend zijn", zegt hij. Grote nieuwe gevangenissen benadrukken: piraterij wordt niet getolereerd.

Ook Abdi erkent dat Somalië de piraterij niet alleen aankan. "Zonder de internationale marine redden we het nog niet", denkt hij. "Maar het is een dure grap". Hij vraagt zich af wanneer de internationale gemeenschap de troepen terugtrekt.

Snel, denkt de Amerikaan Michael P. Scharf, oprichter van High Level Piracy Working Group, een groep experts die zich bezighoudt met het berechten van piraten. "Binnen twaalf maanden is piraterij weer terug", denkt hij. "Het is te duur om de troepen daar nog lang te houden en zodra de internationale marine zich terugtrekt, slaan de piraten weer toe." Privébeveiligers schrikken wel af denkt hij, maar zolang kapingen lucratief zijn, zullen ze plaatsvinden. Daarom moeten verzekeringsmaatschappijen volgens Scharf geen losgeld meer betalen. "Als hun handelsmodel faalt, stoppen ze vanzelf."

Piraterij in Somalië is begin deze eeuw ontstaan uit 'honger', stelt piratendeskundige Peter Lehr. Vissers grepen pas naar wapens toen illegale visserij door Spanje en Frankrijk de zee van vissen had ontdaan.

De eerste piraten vielen de illegale vloten aan en stalen de vis terug. Door de tijd heen is dit, volgens Lehr, echter veranderd. Tegenwoordig verdedigen de piraten hun eigen wateren allang niet meer. "Op dit moment kapen de piraten uit hebzucht", zegt hij.

Zijn visie wordt niet door iedereen gedeeld. Terrorismedeskundige Michael P. Scharf zegt juist dat veel van de Somalische groepen piraten tegenwoordig bestaan uit jongeren die geld moeten verdienen voor hun families.

Van honger naar hebzucht

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden