Zo ziet Palmyra eruit sinds IS' beeldenstorm

Van de Triomfboog in Palmyra staan nu alleen nog twee zuilen overeind.Beeld afp

Het slechte nieuws: er is inderdaad veel kapot. In de Syrische historische stad Palmyra is in krap een jaar meer erfgoed tegen de vlakte gegaan dan in de honderden jaren daarvoor. Het goede nieuws: de schade lijkt niet zo groot als kenners vreesden.

We zullen archeologen niet horen zeggen dat het allemaal wel meevalt. IS-strijders hebben in Palmyra kunstschatten van onschatbare waarde tot moes geslagen. Maar, zo constateert directeur Maamoun Abdelkarim van de Syrische overheidsdienst voor de oudheden opgewekt in de Los Angeles Times, 'het panoramische aanzicht waarvan toeristen Palmyra kennen, dat bestaat nog'.

De troepen van de Syrische president Assad heroverden Palmyra afgelopen weekend op IS, dat de stad in mei vorig jaar in handen had gekregen.

Archeologen hielden na die verovering vorig jaar hun hart vast. Het 2000 jaar oude Palmyra staat op de Werelderfgoedlijst en gold als een van de mooiste archeologische locaties van het Midden-Oosten. Voor het begin van de Syrische burgeroorlog kwamen jaarlijks duizenden toeristen kijken naar de overblijfselen van wat ooit een welvarend stadsstaatje was.

En inderdaad, IS bracht daar verandering in. Al na een paar weken verspreidde de organisatie foto's van forse verwoestingen. Zo had ze de bekende Triomfboog gereduceerd tot een verzameling zuilen en brokstukken. Niet meer dan vanzelfsprekend, verkondigde IS. De bouwwerken in Palmyra - deels religieus, deels seculier - zouden niets meer zijn dan afgoderij.

(De tekst gaat telkens verder onder de foto's)

Palmyra's Triomfboog voor (boven) en na de komst van IS.Beeld afp

Ook de Tempel van Bel, een van Palmyra's kroonjuwelen, was getuige de IS-foto's definitief geschiedenis geworden.

IS zou in Palmyra een soort culturele genocide kunnen plegen, waarschuwde de Leidse archeoloog Olivier Nieuwenhuijse na IS' verovering in Trouw. "De kunst die er te vinden is, wijkt af van die in andere Syrische en Iraakse plaatsen. Palmyra was ten tijde van het Romeinse Rijk een stadsstaatje, een op zichzelf staande cultuur. Als IS flink huishoudt, kan die cultuur bijna helemaal verloren gaan. Ja, er staan wat beelden in musea buiten Syrië. Maar dat is maar een klein deel."

Zo ver is het dus niet gekomen. De foto's in dit artikel, die zondag zijn gemaakt door persbureau AFP, doen vermoeden dat IS na het verspreiden van de sloopfoto's niet op grote schaal gesloopt heeft.

De Tempel van Bel voor (boven) en na de komst van IS.Beeld afp

Directeur Abdelkarim van de Syrische dienst voor oudheden had bij het zien van foto's van na de herovering tranen in zijn ogen, vertelt hij. "Ik rekende op verwoesting, dat alle kolommen op de grond zouden liggen. Maar godzijdank is de schade dezelfde als die van afgelopen zomer."

Nog een lichtpunt: het theater van de stad lijkt het bezoek van IS zonder al te veel kleerscheuren te hebben overleefd. Maar laten we vooral niet te vroeg juichen, waarschuwt oudheidkundige Maurice Sartre tegenover AFP. "We moeten niet vergeten dat slechts 15 tot 20 procent van Palmyra daadwerkelijk is opgegraven. Er was een enorme hoeveelheid die we nog konden ontdekken." Nader onderzoek moet uitwijzen of dat nog steeds zo is.

Hoogstwaarschijnlijk heeft IS ook flink wat geroofd. Met een beetje pech zijn de schatten die lagen opgeslagen in tempels en andere bouwwerken nu spoorloos. Sartre: "Alle graftombes die we niet hadden opgegraven zijn nu totaal geplunderd en zijn nu voor de wetenschap voorgoed verloren."

Het theater van Palmyra voor de komst van IS...Beeld Wikimedia
... het theater van Palmyra ná de komst van IS.Beeld afp

Blijft de vraag waarom IS niet meer heeft gesloopt. Hadden de strijders het te druk aan het front? Sinds de verovering van Palmyra beleeft de groep aan het front tegenslag na tegenslag. Diens grondgebied is het afgelopen jaar fors gekrompen.

Dat de strijders zich in Palmyra hebben ingehouden, zou wel eens voort kunnen komen uit zelfbescherming, vermoedt Abdelkarim. "Ze zullen wel gesnapt hebben dat ze niet konden doorgaan met het slopen van tempels of het theater. Dat mensen dan in opstand zouden komen."

Palmyra's Kolonnade voor de komst van IS...Beeld Wikimedia
... Palmyra's Kolonnade na de komst van IS.Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden