Zo wordt het kruis van zijn kracht beroofd

Hoofdredacteur J. Greven heeft in Trouw van zaterdag 4 juli zijn commentaar gegeven op de beroering die in de kerken ontstaan is naar aanleiding van de verschijning van het laatste van boek van prof. dr. C. J. den Heyer over de verzoening. Hij schrijft onder andere dat prof. Den Heyer in zijn boek heeft opgeschreven wat iedere theologiestudent (die de laatste dertig jaar niet heeft zitten slapen tijdens de colleges dogmatiek en nieuwe testament) ook al weet: de gereformeerde verzoeningsleer vind je niet zo maar terug in de bijbel.

Mijns inziens moet daar nog iets aan toegevoegd worden. De heer Greven zou gelijk hebben als hij had geschreven: de karikatuur van de gereformeerde verzoeningsleer, die vandaag in omloop is, vind je niet zo maar terug in de bijbel. De gangbare karikaturale voorstelling van deze verzoeningsleer is dat God 'omgeturnd' moest worden. Hij zou pas 'tot andere gedachten' gekomen zijn door het kruisoffer van Christus. Voordat Hij een God van liefde zou kunnen zijn, zou Hij eerst bloed moeten zien.

Van dergelijke gedachten is geen sprake in de bijbel. Het is juist God zelf die vanuit zijn oeverloze liefde het initiatief tot verzoening heeft genomen. In Christus heeft Hij zich vereenzelvigd met onze schuld. Iedere student die de laatste dertig jaar niet heeft zitten slapen bij het bestuderen van de brieven van Paulus weet dat ook, al zou hij alleen maar 2 Kor. 5 bestudeerd hebben. Daar lezen we immers dat God zelf de wereld met zichzelf verzoend heeft en het daarvoor noodzakelijke offer heeft gegeven!

Als prof. Den Heyer telkens beweert dat Jezus Christus niet voor onze zonden is gestorven, dat Hij niet het Lam Gods is dat de zonden der wereld wegneemt, is dat niet alleen in strijd met de gereformeerde verzoeningsleer, maar gaat deze visie ook vierkant in tegen het getuigenis van heel de Schrift. Als de dood van Jezus geen heilsbetekenis meer heeft, dan heeft de hele christenheid zich 2000 jaar lang mooi voor de gek laten houden en verstomt het loflied: 'Halleluja, lof zij het Lam, dat onze zonden op zich nam!'

Als in de bijbel ons aangezegd wordt dat er geen andere weg is naar verzoening en vernieuwing dan die welke geopend is door Christus' kruisoffer en dat het verkrijgen van die verzoening alleen plaats vindt door het geloof in zijn naam, dan is dat geen product van middeleeuwse denkbeelden - zoals Greven beweert - maar het warmkloppende hart van het evangelie. God heeft de wereld niet met zichzelf verzoend door de kracht en de wijsheid van mensen, maar door de zwakheid en de dwaasheid van het kruis. Als we dat bestrijden, beroven we het kruis van zijn kracht. Als dat hart uit het Evangelie wordt weggesneden, bloedt de kerk dood.

Ondertussen blijft de vraag recht overeind staan, hoe professor Den Heyer toch tot zijn visie is gekomen. Elke theologiestudent die de laatste jaren niet heeft zitten slapen onder zijn colleges weet, dat zijn visie op de verzoening heel nauw samenhangt met zijn grote belangstelling voor het joods-rabbijnse denken en zijn zoektocht naar de historische Jezus die hij binnen het kader van dit denken hoopt te vinden. Dat is op zichzelf voortreffelijk. Maar dat mag toch nooit betekenen dat we vanuit dat joodsrabbijnse denken het volstrekt nieuwe van het Nieuwe Testament gaan wegsnijden en we alles van de persoon van Jezus gaan afstropen wat daarmee niet overeenstemt? Zo houden we uiteindelijk slechts een inspirerend en voorbeeldig mens over. Dat is natuurlijk al heel wat in deze tijd waarin we zo weinig inspirerende en voorbeeldige mensen ontmoeten. Maar zulke mensen kunnen de gebroken relatie met God nog niet herstellen. Daarvoor heb ik Jezus Christus als de enige Middelaar nodig.

Dat is natuurlijk ergerniswekkend voor de mens die zijn eigen heilsweg wil traceren via zelfverwerkelijking of via het houden van de tora. Maar er is geen andere weg. Er is in onze tijd veel gelovige moed voor nodig om dit te verkondigen. Het is die gelovige moed, die ik zo mis in de verontruste reactie van Jan Greven op de verontruste reacties op Den Heyer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden