Interview

Zo werkt Shell aan een energietransitie. ‘Een deel van de milieuwinst moet van ons komen’

Beeld AFP

Voorlopig is er nog ruim vraag naar benzine en diesel, maar dat verandert in de toekomst. Hoe gaat olie- en gasgigant Shell daar mee om? Yuri Sebregts, chef technologie bij Shell, blikt vooruit.

Shell bereidt zich op de toekomst voor, Yuri Sebregts geeft als chief technology officer (zeg maar: chef technologie) vorm aan die voorbereiding. Hij moet ervoor zorgen dat Shell op technologisch gebied voorop blijft lopen en ziet toe op de digitalisering van het concern.

Jaarlijks spendeert Shell zo'n 1 miljard dollar aan onderzoek: ruim drieduizend mensen, zo'n 3,5 procent van Shells werknemersbestand, houden zich ermee bezig. Er lopen 1400 onderzoeksprojecten, zegt Sebregts, deels in samenwerking met universiteiten en kennisinstituten. Shells belangrijkste onderzoekscentra staan in Amsterdam, Houston (VS) en Bangalore (India). Sebregts: "De wereld wordt op den duur minder afhankelijk van olie en gas. Tegelijkertijd stijgt de vraag naar energie. Dus moeten we onze energie op andere manieren gaan opwekken.”

Milieuwinst

Nog altijd onderzoekt Shell of benzine en diesel beter en schoner kunnen worden. Sebregts: "Als Europa nieuwe eisen stelt aan uitlaatgassen en autofabrikanten hun motoren veranderen, moeten wij onze brandstoffen aanpassen. Een deel van de milieuwinst die Europa zo nastreeft, zal van ons moeten komen."

Yuri Sebregts: ‘Er gaat op energiegebied de komende tijd heel veel veranderen.’ Beeld -

Sebregts verwacht dat dat onderzoek nog een tijd blijft bestaan. Pas als fabrikanten stoppen met de ontwikkeling van benzine- en dieselmotoren zal er geen behoefte meer aan zijn.

Bestaande producten en productiemethoden kunnen goedkoper, groener, beter. Dankzij digitale technologieën en het verzamelen van veel informatie is Shell efficiënter gaan werken. Voorbeelden? "Op de raffinaderij in Pernis hebben we meer dan vijfduizend regelkleppen. Die kunnen kapotgaan, je weet alleen nooit wanneer. Maar als je veel statistische informatie hebt over die kleppen is te achterhalen welke er kwetsbaar zijn. Die kan je dan inspecteren", zegt Sebregts.

Sensoren

Drones houden de nieuwbouw van een chemiecomplex in de Amerikaanse staat Pennsylvania in de gaten. Zo kunnen de bouwers dagelijks beschikken over een compleet overzicht van de gemaakte vorderingen op het bouwterrein. Bij het opboren van olie en gas maakt Shell gebruik van sensoren. Sebregts: "We kunnen nu beter dan vroeger zien en voorspellen wat er onder het aardoppervlak gebeurt. Dat bepaalt weer waar en hoe we boren, en hoeveel boringen we doen." Mede dankzij de digitalisering kan Shell grote projecten zo'n 35 procent goedkoper uitvoeren dan een jaar of vijf geleden.

Waterstof en laadpalen

Sebregts is voorzichtig met concrete voorspellingen: de ervaring heeft Shell geleerd dat de toekomst er altijd wat anders uitziet dan eerder was gedacht. Concreet is hij wel over de elektrische auto: die heeft zeker toekomst. Shell doet onderzoek naar koelvloeistoffen: voor e-auto's is een andere samenstelling nodig dan voor benzineauto's. Shell is al in de laadpalen-voor-stekkerauto's-business gestapt. In 2025 moeten er in Europa bij vijftienhonderd Shell-stations palen staan: vijfhonderd daarvan zijn snelladers die langs snelwegen komen. De eerste snelladers zijn al klaar. Shell zet trouwens ook in op waterstof: over een paar jaar moet er in Duitsland op vierhonderd plekken waterstof zijn te 'tanken'.

Over een paar jaar moet je op vierhonderd plekken in Duitsland waterstof kunnen 'tanken'. Beeld -

Batterijen

De opslag van energie is een belangrijk vraagstuk, zegt Sebregts. "In Duitsland wekken windmolens op sommige dagen meer energie op dan er verbruikt wordt. Dat zal in de toekomst, als wind en zon belangrijke energiebronnen zijn, veel vaker voorkomen. Dan is het goed als je die energie kan opslaan om later te kunnen gebruiken. Opslag van energie is, zegt Sebregts, "lastig, echt lastig. Voor een huis lukt dat nog wel. Maar voor bedrijven?"

Energie is op te slaan in batterijen en ook daar doet Shell onderzoek naar. Shells concurrent Total heeft al batterijenfabrieken opgekocht, maar Shell gaat die kant niet op. Wel nam het een belang in een Duits bedrijf, Sonnen, dat batterijen-voor-thuis maakt. Mensen met zonnepanelen op hun dak kunnen in die batterijen de stroom opslaan die ze op dat moment niet nodig hebben.

Shell doet onderzoek naar batterijen die geen kobalt bevatten. Dat metaal, nu gebruikt in de gangbare lithium-ionbatterijen, wordt vooral gewonnen in mijnen in Congo, vaak onder niet al te mensvriendelijke omstandigheden. Ook studeert Shell op batterijen die geschikt zijn voor zwaar wegtransport. Energie kan ook worden opgeslagen in waterstof of in synthetische brandstoffen. In theorie veelbelovende technieken. Maar duur. Ook daar doet Shell onderzoek naar.

Veel verschillende onderzoeken, op veel verschillende terreinen. Dat kan moeilijk anders, beoogt Sebregts. Een enkel alternatief voor fossiele brandstoffen is er niet, energieconcerns als Shell moeten op meerdere paarden tegelijk wedden. Dat Shell een rol gaat spelen in de verkoop van stroom - het heeft met pensioenfonds PGGM een bod gedaan op het Rotterdamse energiebedrijf Eneco - staat vast. Shell gaat door met de laadpalen voor e-auto's en zal mogelijk vaker investeren in grote windparken op zee. Sebregts: "Er gaat op energiegebied de komende tijd heel veel veranderen."

Bescheiden bedrag voor onderzoek

Shell geeft dit jaar ongeveer 1 miljard dollar uit aan onderzoek. Dat is minder dan in 2008 (1,2 miljard) en 2013 (1,3 miljard). Het gaat om toegepast onderzoek (nieuwe producten of verbetering van producten) en om fundamenteel wetenschappelijk onderzoek.

Afgezet tegen Shells omzet (388 miljard dollar in 2018) is die 1 miljard een bescheiden bedrag. Shell investeert jaarlijks voor ongeveer 25 miljard dollar en keerde vorig jaar 15,7 miljard aan dividend uit aan zijn aandeelhouders. Daarnaast is het in 2018 weer begonnen met de inkoop van eigen aandelen. Daar besteedt Shell tot 2021 zo'n 25 miljard dollar aan.

Lees ook:

Shell schroeft de winst op, maar hoe staat het met de verduurzaming?

De olie- en gasreus profiteerde in 2018 van de hogere olie- en gasprijzen. Maar hoe zit het met de vergroening van het bedrijf, de omschakeling naar andere vormen van energie?  ‘Dat heeft tijd nodig, je kunt ook niet aan Messi vragen ineens te gaan tennissen.’

‘Shell wil budget voor groene energie verdubbelen’

Shell zal vanaf 2020 jaarlijks 4 miljard dollar (3,26 miljard euro) in duurzame energiebronnen steken, een verdubbeling van het huidige budget. Die verwachting heeft Maarten Wetselaar, directeur van de nieuwe energie-activiteiten van Shell.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden