Zo onthoud je de woordjes die je leert ook echt

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Woordjes leren gaat beter als het brein moeite moet doen. Dat blijkt uit onderzoek waarop onderwijspsycholoog Gesa van den Broek maandag promoveert aan de Radboud Universiteit

Maaike Bezemer

Leerlingen pikken een taal beter op als iemand ze overhoort, dan wanneer ze woordenlijstjes steeds opnieuw doorlezen. Klinkt misschien niet zo heel verrassend, maar Gesa van den Broek heeft heel precies uitgezocht hoe het brein bij beide leervormen werkt en waarom de ene methode effectiever is dan de ander.

Op hersenscans van proefpersonen heeft ze gezien dat een goede overhoring hersengebieden activeert die echt helpen bij het onthouden. “Je gebruikt die delen van het brein die ook actief worden bij extra concentratie, bij het selecteren van relevante informatie. Verwerking waarbij je je inspant, heeft betere langetermijnresultaten.”

Het lijkt een goed teken als leerlingen antwoorden al snel kunnen oplepelen, maar de kans is groot dat ze dan putten uit hun werkgeheugen, de opslag voor de korte termijn. Woordjes afdekken en dan snel herhalen is dus niet zo zinvol, zegt Gesa van den Broek. Tien keer achter elkaar het woord quiet met vertaling opsommen, of intypen, ook niet. Dat blijft niet hangen. “Het is positiever als je echt moet graven naar een antwoord.”

Wegzakken en herhalen

Niet alle online oefenprogramma’s zijn even effectief. Vaak skippen die een woord, zodra je dat een keer goed hebt vertaald, zegt de onderzoeker. “Het moet juist later nog een paar keer terugkomen. Laat het eerst een paar minuten wegzakken en herhaal dan opnieuw.”

Goed nieuws voor ouders die graag willen helpen? “Ik denk het wel, omdat een kind zelf misschien geneigd is de stof alleen maar door te lezen. Of toch stiekem onder zijn hand spiekt, als hij het niet gelijk weet. En waar sommige leerlingen bij het leren steeds bovenaan, bij de eerste rij woordjes beginnen, vraagt een overhorende ouder de woorden hopelijk door elkaar.”

Het lijkt logisch om bij het leren van woordjes informatie en context bij te leveren. Dat kunnen die ouders beter niet te veel doen. Van den Broek deed een test in Swahili, met het woord funguo. Ze vroeg Waar is de funguo?“ Maar ook : ‘Ik wil graag de deur op slot doen. Waar is de funguo?’. Die laatste zin verklapt al dat het woord sleutel moet zijn. Maar die context hielp juist niet bij het onthouden op lange termijn, zegt Van den Broek. "Ze snappen het woord niet meer in een andere zin."

Zo is het ook niet handig als ouders te veel tips geven, zoals de eerste paar letters van een woord. Die worden er tijdens de toets immers ook niet bijgeleverd. “Zeg liever, als dochter of zoon het antwoord niet weet, funguo is sleutel. Beter nog: laat ze het woord én de vertaling nog een keer zien of zelf lezen. En blijven proberen tot het lukt."

Ezelsbruggetjes

Ezelsbruggetjes helpen wel. “Misschien denk je bij het Spaanse woord iglesia aan iglo”, oppert de onderzoeker. Dat kan een handig sleutelwoord zijn, mits je in je hoofd het verband legt met de betekenis: kerk. “Stel voor dat een groep mensen in die iglo staat te zingen. Zet er een kruisje op. Het werkt nog beter als je er een grappig beeld van maakt.”

Van den Broek heeft verschillende leermethodes in een middelbare schoolklas uitgetest. In het voorjaar won haar team van de Radboud Universiteit een internationale wedstrijd met een zelfgemaakte methode. Die bevatte heel veel overhoringen, gaf slimme feedback en instructies over ezelsbruggetjes. Woorden die het moeilijkst te onthouden waren, werden vaker herhaald. Proefpersonen moesten zich woorden in bepaalde kamers inbeelden. En ze werden extra gemotiveerd met highscores. De Nijmeegse methode bleek het effectiefst: proefpersonen onthielden de meeste Litouwse woordjes. De deelnemers vonden deze methode trouwens ook de leukste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden