Analyse

Zo'n vijfpartijen-coalitie, die komt er wel na 12 september

Demissionair minister Jan Kees de Jager na het overleg over het begrotingsakkoord met de Kunduz-coalitie.Beeld anp

Het begrotingsakkoord tussen de fracties van VVD, CDA, D66, ChristenUnie en GroenLinks kan straks een schimmige en verwarrende verkiezingscampagne veroorzaken.

Ze hebben in elkaar geïnvesteerd en er zijn vertrouwensbanden ontstaan, nu de vijf partijen het tot in detail eens zijn geworden over de manier waarop het begrotingstekort in 2013 moet worden teruggedrongen naar drie procent, zoals Brussel eist. "We zijn trots", zegt een Kamerlid van de ChristenUnie over het pakket bezuinigingen en hervormingen.

"Ik ben blij dat we er met vijf partijen in zijn geslaagd", zegt premier Rutte, nu ook even in zijn rol van VVD-leider. Aan het mislukken van het Catshuisakkoord van VVD, CDA en PVV en aan het sneuvelen van zijn kabinet denkt hij liever even niet terug.

Eigen kiezersmarkt
Dat ze blij zijn en trots op deze 'Kunduz-coalitie' wil nog niet zeggen dat de vijf betrokken partijen elkaar kunnen sparen in de campagne voor de Kamerverkiezingen van 12 september. Ieder gaat voor zijn eigen kiezersmarkt.

Rutte maakte woensdag alvast duidelijk dat zijn VVD het herstelakkoord voor de begroting van 2013 in de campagne zal verdedigen. Maar hij voorspelt ook dat er genoeg stof over blijft voor meningsverschillen met de bondgenoten van dit moment.

Rutte: "De verkiezingen gaan er over hoe het land er uit moet zien tot 2017. Over wat het perspectief is na 2020." Dat is wat anders dan een akkoord voor één jaar, zoals de vijf partijen nu voor 2013 hebben afgesproken, wilde hij maar zeggen.

Ook in de andere vier partijen bezweren ze om het hardst dat ze stevig campagne gaan voeren en elkaar gewoon zullen aanvallen, ondanks dit gedurfde eendrachtige akkoord waarin alle vijf partijen hun nek hebben uitgestoken.

Nieuwe regeringscoalitie
In die verkiezingscampage zal geen van de vijf partijen openlijk willen zeggen wat velen voorspellen: de nieuwe regeringscoalitie ligt na 12 september voor het oprapen. Maar bij al die opgepoetste campagneverschillen speelt wel degelijk op de achtergrond dat er de afgelopen weken vertrouwen is ontstaan tussen de vijf partijleiders en de secondanten uit de fracties.

VVD en CDA, de coalitiepartijen van het gesneuveldde minderheidskabinet, kunnen elkaar na de verkiezingen makkelijk vasthouden. In het gezamenlijke besef dat niet zij, maar de PVV schuld had aan de val van het kabinet Rutte.

De drie oppositiepartijen D66, ChristenUnie en GroenLinks voelen zich momenteel gezamenlijk 'de architect' van het akkoord over de begroting van 2013. Zullen zij elkaar ook in de komende kabinetsformatie blijven opzoeken, aan tafel met VVD en CDA?

Die kans is reëel. Het ging nu weliswaar om puur financiële afspraken en niet over lastige immateriële kwesties zoals abortus en euthanasie, waarin de ChristenUnie ver afstaat van D66 en GroenLinks.

Toch kan door het huidige akkoord een sfeer zijn geschapen waarin ook over niet-financiële kwesties de vrede kan worden bewaard. Dan kunnen de drie huidige bevriende oppositiepartijen het, ondanks een heftige campagne, in de kabinetsformatie waarschijnlijk wel eens worden met de twee oude regeringspartijen VVD en CDA. Al moet de kiezer wel even meewerken aan dit scenario.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden