Zo'n kameel zit toch onwaarschijnlijk knap in elkaar

“Peter, heb je even? Vanochtend heeft een geit met zijn neus klemgezeten in een kinderwagentje. Het bloedt niet door, maar kom je toch even kijken? Voor de zekerheid.” Als Peter Klaver door de tuin loopt, schieten de oppassers van alle kanten op hem af met vragen. Maar komt hij het apenhuis binnen, dan maakt de Patas-makaak rechtsomkeert. Zelfs zonder witte jas wordt hij al van verre herkend. De dierenarts . . . . wegwezen.

Peter Klaver (36) is de enige arts in Artis. Hij behandelt sidderaal en olifant, hangbuikzwijn en vale gier. En als er geen zieke dieren zijn, ontwikkelt hij een methode om krokodillen te seksen of, zoals vanochtend, probeert hij een nieuw soort zwangerschapstest uit bij een orang oetang. En? “Nee, niet zwanger”.

We kijken naar Jos, het kleine kameeltje. Deze zomer heeft de dierenarts moeder volledig moeten verdoven om baby te verlossen. Het kameeltje lag met een achterpootje omhoog volkomen klem. Na de bevalling wilde moeder-kameel niets van haar kind weten.

“Dat komt bij mensen ook voor”, excuseert Klaver de kamelenmoeder. “Daarom worden zwangere vrouwen bij een keizersnee het liefst gedeeltelijk verdoofd. Dan kunnen ze de bevalling toch bewust meemaken.”

Inmiddels is de kleine Jos met de fles al wat groter gebracht en is het met de moedergevoelens ook nog goed gekomen. Het kameeltje ligt lekker tegen moeder aangeplakt en staart dromerig voor zich uit. Even verderop doet vader alsof hij niets met de zaak te maken heeft. Groot en zwart, met zijn pluizige winterkleed in volle glorie, kijkt hij over iedereen heen.

Peter Klaver omschrijft het kamelen-karakter als 'rustig, maar soms opvliegend': “Ze kunnen van iets schrikken dat je denkt: waar maak je je druk om. Door een opwaaiend blaadje kunnen ze ineens wegstuiven, terwijl ze van een grote lawaaierige auto niet op of om kijken.”

“Kamelen zijn sobere dieren en noeste werkers. Ze kunnen lief en aanhankelijk zijn voor mensen die ze kennen. Maar het zijn ook kuddedieren. Stel dat je met een klein groepje een andere kant optrekt, dan is de kans groot dat de kamelen elkaar 's nachts weer proberen op te zoeken. Een bedoeïenen-verhaal vertelt dat een kameel altijd de weg weet terug te vinden naar de plek waar hij geboren is.”

De speciale band tussen de dierenarts uit de Noordoostpolder en het hittebestendige lastdier begon toen Peter Klaver na zijn studie een tijdje in Saoedi-Arabië werkte. Terwijl hij zelf de woestijn alleen tussen vijf en zeven 's avonds een beetje dragelijk vond, verbaasde hij zich over het geweldige uithoudingsvermogen van de kameel. Dagenlang door de brandende zon sjokken, weinig water en voedsel nodig hebben en dan ook nog eens geduldig mensen of bagage voortzeulen.

Na een ontmoeting met schrijfster en Sahara-reizigster Arita Baaijens raakte Klaver helemaal in de ban van de kameel. Baaijens was naar Artis gekomen met de vraag of hij een dierenarts kende die veel van kamelen wist en een artikel kon schrijven voor haar bundel 'De geur van kamelen'. Niet gehinderd door bescheidenheid wees Klaver onmiddellijk op zichzelf. Als een razende stortte hij zich vervolgens in de literatuur en kon zich na enige tijd met recht 'kamelenkenner' noemen.

Zijn bijdrage aan de onlangs verschenen bundel 'De geur van kamelen' behandelt de wonderbaarlijke aanpassingen waardoor een kameel zich prettig kan voelen in een snikhete woestijn. Over hetzelfde onderwerp hield hij afgelopen zondag een lezing in Artis.

Hoe wonderbaarlijk het is, zo'n kamelenleven in de Sahara, heeft Peter Klaver inmiddels aan den lijve ondervonden. Vorig jaar zomer kreeg de dierenarts een kaartje uit Egypte met de vraag of hij zo spoedig mogelijk vier dromedarissen kon komen castreren. Carlo Bergman, een Duitse onderzoeker en vriend van Arita Baaijens, trok al jaren met een kudde dromedarissen door de woestijn, maar kreeg problemen met geslachtsrijpe mannetjes-kamelen. (“Ja, je mag een dromedaris 'kameel' noemen, alleen is niet iedere kameel een dromedaris.”) Normaal gesproken worden deze onruststokers in een kudde naar de slager gebracht, maar Bergman was zo aan de beesten gehecht geraakt, dat hij die oplossing niet over z'n hart kon verkrijgen.

Peter Klaver hoefde niet lang over het vreemde verzoek na te denken. Een dromedaris castreren had hij weliswaar nog nooit bij de hand gehad, maar ach . . . een castratie is een castratie, en toen hij de boeken er op na had geslagen, dacht hij dat het geen probleem kon zijn. Samen met een bevriende dierenarts vloog hij naar Cairo en reisde van daaruit met een bus vijfhonderd kilometer naar het oasedorpje Farafra. Uit de wind, achter een heuveltje, was de operatie - uitgevoerd met hoed en zonnebril - in een handomdraai gepiept.

Als tegenprestatie mochten de dierenartsen een paar weken mee op expeditie. Op zoek naar oude karavaanroutes, naar rotstekeningen uit de tijd van de Farao's en ruïnes uit de Romeinse tijd. Tweehonderd kilometer trokken ze te voet door de woestijn, terwijl de dromedarissen als pakezels de bagage droegen.

“Het was prachtig”, vertelt Klaver. “We vonden inderdaad sporen van menselijke beschaving van duizenden jaren geleden. Door de droogte blijft alles in een woestijn intact. En dan dat buiten slapen, onder een dekbedje van sterren . . .”

“Maar ik moet eerlijk zeggen, het is vooral heerlijk als afwisseling. Mijn gewone leven in Artis is zo druk en hectisch, dat ik zo nu en dan graag rust en afzondering opzoek. Maar na drie weken begin ik altijd ongelooflijk naar een krant te verlangen.”

De dierenarts van Artis woont traditiegetrouw in de dierentuin zelf. In zo'n oud 'vakwerkhuis', naast de ijsberen.

“Mooie buren”, vindt Klaver. “Hoewel je bij het kijken naar ijsberen altijd wel goed beseft hoe groot de beperkingen van een dierentuin zijn. Meer dan bij sommige andere beesten. Ik denk dat sociale dieren, die zelf hun eten bij elkaar scharrelen, het bij ons best goed hebben. Als je olifanten maar genoeg takken geeft om mee te slepen, te breken en op te eten, voelen die zich hier echt wel thuis. Maar om het een leeuw of tijger naar de zin te maken is veel lastiger. Twee keer zoveel ruimte geven is niet eens altijd een oplossing. Het gaat er veel meer om te zorgen dat ze zich niet vervelen. Daar proberen we van alles aan te doen. Kijk, ze zijn er nu mee bezig. 'Gedragsverrijking' heet dat.”

We zien een oppasser kleine zaadjes in het hok rondstrooien, zodat de apen straks weer even een werkje hebben.

Klaver: “Als een moeder voor haar kind verzinnen we steeds andere afleidingen: eten verstoppen, andere speeltjes . . . Maar de ene dierentuin heeft de dieren meer te bieden dan de andere. In Emmen bijvoorbeeld hebben ze het goed voor elkaar. En in Blijdorp zijn ze ook verder dan hier. Wij hebben al heel wat dieren naar andere dierentuinen overgeplaatst, omdat we ze niet goed genoeg konden huisvesten. En dat is niet alleen een kwestie van vriendelijk willen zijn voor de dieren. Het is ook een kwestie van klantvriendelijkheid. Bezoekers pikken het gewoon niet, 'zielige' dieren. We zitten nu nog met de orang oetangs die te klein wonen, en de roofdieren. Daar gaan we dus nog iets aan doen.”

Net als bij een gewone dokter klinkt ineens een 'pieper'. Klaver moet even bellen. Geen noodgeval. Of hij straks even langs komt bij de springbokjes. Volgende week gaan er zes op reis naar een andere dierentuin, en of hij een middeltje heeft om ze onderweg wat minder springerig te maken.

Hoe leuk is eigenlijk nog een kameel, als je de hele dag zoveel andere bijzondere dieren om je heen hebt? Peter Klaver moet daar even over nadenken. “Natuurlijk, bij de pinguïns verveel ik me nooit. En van apen krijg je een warm gevoel. Zelfs koeien vind ik hartstikke leuke beesten, want die zijn zo in harmonie met hun omgeving. Maar wat ik zo mooi vind van de kameel: dat beest heeft zoveel dingen bedacht om onder die barre omstandigheden te overleven. Ik kijk daar toch vooral naar als dokter, en dan zie ik hoe onwaarschijnlijk knap zo'n beest in elkaar zit.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden