Zo'n goeie hebben ze nog niet gehad

Wat zijn ze blij bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest met hun nieuwe chefdirigent Valery Gergjev. Je hoort ze, het bestuur, de directie, de musici en wie al niet in de Doelen, zacht voor zich uit zingen: 'Zo'n goeie hebben wij nog niet gehad'.

In de rivaliteit met Amsterdam heeft Rotterdam op muziekgebied een passend antwoord gevonden. Met minder dan de meest ambitieuze dirigent van deze tijd wilden de Rotterdammers het niet doen. In het dingen naar zijn gunst werd zelfs de weg vrijgemaakt voor een jaarlijks festival dat mede zijn naam draagt: het Rotterdam Philharmonic Gergjev Festival. Let wel, in het Engels, want van nu af 'kijkt de wereld naar Rotterdam' zoals affi-ches in de Doelen het uitroepen.

Gergjev is niet onsympathiek ambitieus; hij is ambitieus omdat de muziek hem heilig is. Een documentaire die in opdracht van de NPS werd gemaakt, kreeg terecht de titel mee: 'Portret van een be-vlogen dirigent'. De bevlogenheid geldt de muziek op totale wijze. Al doet hij zijn best om een sociale indruk te maken zowel in het privé-leven als in het muziekbedrijf, toch ontsnapt hem de alleszeggende uitspraak dat elk gesprek dat niet over muziek gaat, en elk gesprek met een niet-musicus, ei-genlijk tijdverlies is.

Hij leeft met en van muziek en je hoort hem tegen orkestmusici opmerken: 'Jullie geven me verse zuurstof en energie'. Dat zegt de man die zelf een en al vulkaan is in zijn muziekactiviteiten; de documentaire toont hem dan ook in veelzijdigheid van bezigheden bij de twee muziekbedrijven die zijn leven beheersen. Dat is eerst en vooral de Kirov Opera in Sint Petersburg waar hij sinds 1988 muzikaal directeur is. Hij dirigeert er niet alleen, hij lijkt er tegelijk manager en intendant te zijn. Zo gauw de knellende beperkingen van de Sowjet-maatschappij wegvielen, maar ook omdat het geldprobleem huizenhoog rees door het inkrimpen van de staatssteun, wendde Gergjev het hoofd westwaarts en voerde zijn ensemble in lange tournees met concertante en geënsceneerde voorstellingen door het rijke Westen.

Ook Nederland kreeg Kirov al royaal op bezoek; er zullen nog vele gastoptredens op volgen. Want Gergjev en Nederland, dat is dikke mik sinds zijn debuut in de Vara-matinee in oktober 1987. De mond van de musici, pers en publiek zakte echt open van verbazing toen hij in november gasteerde bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest. 'Rotterdam, hou Gergjev vast!' luidden toen de conclusie van de recensie en de kop in onze krant na dat optreden. De aansporing was nauwelijks nodig, want binnen een maand zat een zware Rotterdamse delegatie, inclusief de toenmalige wethouder voor kunstzaken in (toen nog) Leningrad voor afrondende contractbesprekingen!

De vurige liefde op eerste gezicht, van beide kanten, is nooit meer overgegaan, maar Gergjev gaf zijn positie als vaste-gastdirigent toch weer snel op, aangezien Kirov al zijn tijd en energie nodig had, en hij bovendien door de hele wereld was ontdekt. Toch is het de Rotterdammers gelukt om Gergjev nu als chef binnen te halen, na eindeloos praten en het aanbieden van ongetwijfeld riante voorwaarden op zowel muzikaal als financieel terrein, ook ten nute van Kirov.

Het Rotterdams Orkest is bezield van een anderssoortige ambitie die in kracht en ijver echter spoort met die van Gergjev. Al bezit het de potentie om een wereldtoporkest te zijn, het ìs het nog niet. Aangezien Gergjev niet op lauweren wil rusten, maar lauweren wil oogsten, heeft hij het Rotterdams Orkest als partner in het westen verkozen boven de gevestigde namen. En dat de wereld daar naar komt kijken (en luisteren!), is geen grootspraak per affiche, maar realiteit.

Platenbaas Philips heeft een exclusief contract met Gergjev, en daar gaat het RPhO nu ook in delen. Eveneens van belang is de band die het RPhO rap legde met de commerciële klassieke radio Classic -M, een Britse onderneming. In de adviesraad zit de artistiek leider van het RPhO, Kees Hillen. En welke warme goodwill nam marketing manager Jan Geert Vierkant mee toen hij eerder dit jaar van het RPhO overstapte naar Classic -M als sponsoring director? Verder was het een heel handige zet om oud-minister van economische zaken Koos Andriessen aan te spreken op zijn liefde voor klassieke muziek en hem te strikken als voorzitter van het RPhO-stichtingsbestuur. Iemand die de toonsoort - doorgrondt. Voor alle andere toonsoorten zorgt Gergjev. De documentaire 'Een bevlogen dirigent' komt op 25 oktober om 20.50 uur op Nederland 3.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden