Zo'n gebutst kabinet is Rutte-II nou ook weer niet

Premier Rutte zag in drie jaar al twee ministers en vier staatssecretarissen vertrekken. Over de afgelopen 40 jaar bezien staat hij daarmee in de top-4 van kabinetten met snelle wissels.

Met inmiddels zes vertrokken kabinetsleden lijkt het hard te gaan in het tweede kabinet-Rutte. Klopt dat beeld? Wie de cijfers sinds het kabinet-Den Uyl op een rij zet, ziet dat bewindspersonen onder drie kabinetten in hoger tempo uit beeld verdwenen: onder Lubbers-III en Balkenende I en III.

Weliswaar vertrokken alleen onder Lubbers-III meer mensen, namelijk twaalf, maar dat zegt niet zoveel omdat het ene kabinet langer zit dan het andere. Interessanter is het om niet alleen te kijken hoeveel bewindslieden het veld moesten ruimen, maar ook binnen welke regeringsduur dat gebeurde. Die som levert een ander beeld op.

Zo komt het huidige kabinet met zes afgetreden kabinetsleden in 36 maanden tijd op een gemiddelde van één vertrekker per half jaar. Maar onder Lubbers-III vertrok er gemiddeld elke vier maanden iemand; onder het eerste en derde kabinet-Balkenende lag het tempo op respectievelijk 2,5 en 3,5 maand. Kijkend naar de laatste vijftien kabinetten brengt dat Rutte-II op plek 4.

De redenen van vertrek zijn niet anders dan voorheen. Vertrok minister Frans Timmermans van buitenlandse zaken vorig jaar naar de Europese Commissie, Hans van den Broek deed dat in 1993 ook. Verder verlieten Wim Polak en Job Cohen in het verleden het kabinet om burgemeester van Amsterdam te worden.

Ook een geheid struikelblok vormen voor bewinsdlieden de uitkomsten van parlementaire enquêtes; Wilma Mansveld telt vele voorgangers. Zo traden Wim van Eekelen en René van der Linden in 1988 af om de paspoortaffaire; Ed van Thijn en Ernst Hirsch Ballin stopten in 1994 vanwege de IRT-affaire; Benk Korthals in 2002 naar aanleiding van de bouwfraude.

Daarnaast traden er de afgelopen decennia bewindslieden terug om gezondheidsredenen, zoals Joep Mommersteeg en Antoon Veerman midden jaren zeventig. Anderen overleden tijdens hun regeerperiode, zoals Ien Dales en Koos Rietkerk, beiden op dat moment minister van binnenlandse zaken.

Opstapper & opvolger

Ministers:

Timmermans - Koenders

Opstelten - Van der Steur

Staatssecretarissen:

Verdaas - Dijksma

Weekers - Wiebes

Teeven - Dijkhoff

Mansveld - Dijksma - Van Dam

(staatssecretaris Dijksma krijgt de portefeuille van Mansveld, Van Dam neemt Dijksma's post over)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden