’Zo’n duikie is geen prestatie’

„De nieuwjaarsduik is begonnen als één grote grap”, zegt Ok van Batenburg (81), de organisator van de eerste duik bij het strand van Zandvoort in 1960. Van Batenburg was – en is – trainer van de Haarlemse zwemclub Njord ’59 (nu: Zwemvereniging Haarlem). Hij liet zich tot de organisatie van de eerste nieuwjaarsduik verleiden door enkele wedstrijdzwemmers die hij trainde.

Eerst wilde Van Batenburg zeker weten of de zwemmers wel bestand waren tegen een duik in het ijskoude water. „Ik wilde niet dat er doden zouden vallen.” Daarom organiseerde hij op Tweede Kerstdag 1959 met zes waaghalzen een proefduik in Bloemendaal. In stilte. „Anders zou iedereen denken dat we gek waren.”

Omdat de zwemmers kerngezond het water uitkwamen – ’het was reuzefris’ – kon de nieuwjaarsduik doorgaan. 28 wedstrijdzwemmers – mannen en vrouwen – sprongen in het water. De volgende dag stond een verslag van de duik in de krant. „Een paar jongens waren bijdehand en op propaganda gesteld.”

Het krantebericht bezorgde de zwemtrainer wel kopzorgen. „Meteen hingen mijn huisarts en de zwembond KNZB aan de telefoon. Het was veel te koud, het menselijk lichaam kon daar helemaal niet tegen, zeiden ze.” De KNZB verbood Njord ’59 zelfs de duik nog langer te organiseren. „Anders zouden ze onze club royeren.” De zwemmers weken voor dat dreigement. Enkele jaren ondernamen ze geen duik meer.

In 1965 gaf de KNZB zijn zegen aan de nieuwjaarsduik in Scheveningen, die werd georganiseerd door Jan van Scheijndel, de vermaarde zwemmer die in 1969 het Kanaal overzwom. „De zwembond ging toen ineens doen alsof zo’n duikie een hele prestatie is, maar er is niks aan. Het is gewoon het koude water in en er zo snel mogelijk weer uit.”

Van de dertig nieuwjaarsduiken waar Van Batenburg zich aan waagde, staat vooral die van 1963 hem bij. „Het was min tien. Toen we tot onze knieën in de zee stonden, riep ik: terug! We konden onze benen amper bewegen. Als we koppie onder waren gegaan, waren we niet meer boven gekomen.”

Veiligheid staat voor de zwemtrainer, die sinds drie jaar duikmeester is van het inmiddels door worstenfabrikant Unox gesponsorde festijn, voorop. Hij maant treuzelaars die te lang wachten voor ze hun kleren weer aantrekken, altijd tot spoed. „Mijn vrienden zeggen dan dat ik me te veel opwind.”

Van Batenburg maakt zich zorgen om de kou op 1 januari. „Wil je alsjeblieft opschrijven dat mensen slippers aan moeten doen als er sneeuw ligt? Anders krijgen ze blaren onder hun voeten.” Hij is dan ook opgelucht als hij hoort dat her en der officiële duiken zijn afgelast vanwege de kou. Hoewel hij zelf al een paar jaar niet meer duikt, omdat zijn vrienden het te gevaarlijk vinden voor zijn gezondheid, begint het iedere keer te kriebelen als hij bij een nieuwjaarsduik is. „Dan denk ik: zal ik het niet toch nog één keertje wagen? Maar ik doe het maar niet, anders gaan ze schelden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden