Lezersreacties

Zo klinkt de stilte volgens lezers van Trouw

Beeld Nanne Meulendijks

Hoe klinkt Nederland tijdens quarantaine? Trouw riep lezers vorige week op om geluidsfragmenten in te sturen. Geluidswetenschapper Tjeerd Andringa analyseerde de inzendingen. 

Trouw-lezers spitsten naar aanleiding van artikelen over stilte hun oren. Zij hoorden een kraaiende haan in de vroege ochtend, kerkklokken, een pruttelende motor, bijen, gebrom van bladzuigers en hogedrukreinigers vanover schuttingen, flarden van gesprekken op straat, het geraas van wind, de roep van de koekkoek, voetstappen op een grindpad en nog veel meer.

Via onderstaande speler beluistert u een compilatie van enkele ingestuurde fragmenten. 

De redactie ontving niet alleen geluidsfragmenten, maar ook brieven over geluiden, met daarin een hoop overdenkingen en gedichten over stilte (lees hier een selectie). Zo inspireerden ‘luidruchtige mussen’ Joke van Overbruggen uit Nuenen tot dichten en schrijft Hans Mulder uit Leidschendam over ‘ongehoorde rust’. 

De afwezige ochtendspits

Geluidswetenschapper Tjeerd Andringa van de Rijksuniversiteit Groningen: “Stilte betekent ongestoord zijn. De inzendingen laten zien wat het effect daarvan kan zijn; dat het subtiele komt bovendrijven. En dat subtiele kan ons raken en een gevoel van verbondenheid geven.”

Er klinkt gekraak door de telefoon: “Excuses ik ben even wat eten aan het knabbelen,” zegt hij en vervolgt dan: “Onze samenleving vraagt altijd aandacht door de herrie om ons heen. Als het lawaai minder is zoals nu, hebben mensen meer ruimte om te ervaren wat er in hun omgeving ís en genieten daarvan.” 

Neem lezer Jaap Sijben, zegt Andringa, die in Amsterdam het geluid van de bries, kerkklokken en meeuwen opnam en daarbij het morgenrood filmde. Normaal klinkt de ochtendspits in het centrum van Amsterdam totaal anders, met rinkelende trams en haastende mensen, nu vormt het beeld in combinatie met het geluid bijna een soort meditatie.

En de vogels en de natuurgeluiden in meer inzendingen terug. Het zijn geluiden die al sinds mensenheugenis op aarde klinken. “Uit de reacties blijkt ook dat mensen juist deze geluiden ervaren als een warme deken van genoeglijkheid”, zegt Andringa. “Dat komt omdat ze ons helpen ons te verbinden met onze omgeving.”

Die connectie is heel belangrijk, weet Andringa. Dat zegt hij niet als Moeder-Aardegoeroe, maar als geluidswetenschapper, omdat uit onderzoek blijkt dat kleine en natuurlijke omgevingsgeluiden mensen een veilig gevoel geven – dat is een evolutionair principe. Anders dan een laag overgaand vliegtuig, hoort getjilp bij onze natuurlijke habitat als mens.

Die veiligheid heeft als voordeel dat mensen vrijer en creatiever kunnen denken, omdat ze niet bezig hoeven te zijn met de bedreigingen die herrie met zich meebrengt. Zo registreert ons brein het geluid van auto’s als bedreiging. Andringa: “Daarom vind ik het heel leuk en ook logisch dat er op de redactie ook een aantal gedichten is binnengekomen. Die gaan over zaken die voor mensen écht van belang zijn: als het stiller is, is daar in het hoofd van mensen meer ruimte voor.”

Lees ook: 

Geen vliegtuigen, volop vogelgefluit: wat de afwezigheid van herrie met ons doet

Hoort u het ook, de afwezigheid van herrie? Amper vliegtuigen, geen gebral in de straten en volop vogelgefluit. Wat brengt die stilte ons?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden