Reisreportage

Zo hoort het op een traditionele bruiloft in Japan

Beeld Hollandse Hoogte / Hemis Creative and Travel Imagery

Hoe hoort het eigenlijk op een Japanse bruiloft? Iris Hannema leerde het op een plechtigheid van haar neef met een Japanse, even buiten Tokio. Trouwen in den vreemde deed zij zelf al eerder, in Jordanië. 

Ik staar naar de foto. Hoe heette hij nou ook alweer, zijn naam komt niet meer boven. Alleen de herinnering aan die vreemde dag in de woestijn van Jordanië, Wadi Rum, is blijven hangen. Ik was 21, hij kwam uit Brazilië, dat herinner ik me nog wel. Zijn gezicht zou ik ook vergeten zijn, ware het niet dat er op ‘onze trouwdag’ een foto is gemaakt die ik nog altijd heb. Hij valt op met zijn zwarte haar in een knotje en felblauwe ogen, ik zit er wat oenig bij in een groene wijde blouse en een roze doek over mijn haren gedrapeerd.

De woestijnwind blies droge, hete lucht, mijn lippen waren er zichtbaar pijnlijk van gebarsten, en de lucht was hallucinerend blauw, geen wolken, alleen maar die knallende zon. Daar zitten we, in kleermakerszit voor een ­cognackleurige tent, omringd door feestende bedoeïenen die een aantal uur daarvoor hadden besloten dat deze twee buitenlanders per direct met elkaar in de echt moesten worden verbonden.

Ik kende de Braziliaan nauwelijks, we logeerden alleen allebei in dezelfde krappe kamer van een hostel, zes stapelbedden in een kelder zonder ramen. We raakten aan de praat en bleken die ochtend allebei hetzelfde van plan te zijn, iets bekijken in de woestijn, geen idee meer wat, dus besloten we die dag samen op te trekken. In die formatie werden we door bedoeïenen gespot. De standaardvraag in het Midden-Oosten kende ik toen nog niet: Ben je getrouwd? “Nee”, antwoordde ik braaf, en daarop brak onrust uit. Vrouw en man samen op reis en niet gehuwd? En toen moest er dringend en stante pede getrouwd worden. Er kon geen ‘nee, hartelijk dank’ gezegd worden, daarvoor waren de bedoeïenen te gastvrij, te enthousiast en wij te avontuurlijk; het leek ons wel wat, een gebbetje in de woestijn.

Huwelijksnacht

Bij de huwelijksceremonie zaten we op onze knieën, er werd gesproken in het Arabisch, voor ons allebei een onverstaanbare taal. Na afloop werd er door de volwassenen maar vooral door de kinderen ‘Kiss, kiss!’ gescandeerd en dat deden we, een keurige kus op de mond, en het publiek ging uit z’n dak. Daarna werden er kinderen en ouderen uit een van de tenten gejaagd en was het tijd voor onze ‘huwelijksnacht’. Beduusd liepen we de tent in die onder gelach en nog meer gejoel werd dichtgeritst en we gingen zitten op het uitgerolde tapijt.

“My husband”, zei ik tegen hem, en hij grinnikte terug, “my wife”. We hebben een half uur zitten wachten voordat we de tent weer uit durfden en eenmaal buiten werden we gekust en omhelsd, ik door de vrouwen, hij door de mannen. De volgende dag scheidden onze wegen, ik vertrok naar Egypte, hij naar de Jordaanse hoofdstad Amman, en we hebben elkaar nooit meer gezien.

Een aantal jaar later bevond ik me weer op een buitenlands huwelijk, deze keer trouwde een lid van mijn familie met zijn Japanse vriendin. Mijn ouders en zus hadden ook besloten om te gaan, dus na zoveel jaar alleen op reis te zijn geweest, vertrokken we nu in familieformatie. En als dat al niet genoeg zenuwen opleverde, kwam er nog een spanningsfactor bij: het was van levensbelang om de Japanse etiquette streng te bewaken. Gezichtsverlies is een van de vreselijkste dingen die een Japanner kan overkomen en in de praktijk betekende het dat wij Hollanders, toch vrij wars van regels en een in het buitenland ongekende directe tong, de bruid en haar familie mogelijk met duizend-en-één gestes en woorden zouden kunnen beledigen.

Beeld EPA

Sneltreinvaart

We namen allemaal onze intrek in een super-de-luxe hotelkamer van The Yokohama Royal Park Hotel, net buiten Tokio, met zeventig verdiepingen het hoogste hotel van Japan. Naast hotel bleek de wolkenkrabber een huwelijks­fabriek. In de gangen moest ik ontelbaar vaak opzij springen voor weer een ander bruidspaar dat met een gestreste cameraman achter zich aan haastig ergens naartoe op weg was; de meeste in witte, westerse bruidsjurken, compleet met sleep en kroontje.

De oma van onze Japanse bruid betaalde de hotelovernachtingen, dus om haar te bedanken oefende ik samen met mijn zus dagenlang de Japanse zin ‘heel erg bedankt voor het hotel’. Wanneer we dat aan de oma zouden moeten zeggen, wisten we niet.

De shintoï̈stische inzegening tussen de twee culturen verliep in sneltreinvaart. Alles ging op de klok en was perfect georganiseerd. De bruidegom, een Hannema, droeg een lange zwarte rok, zij was in een witte pij met een ronde hoofdkap en er mocht niet gefotografeerd worden. Ik probeerde het hele half uur mijn lachen in te houden, want dat effect hebben religieuze ceremonies op me.

Zevengangendiner 

De Japanse vrouwen hadden kimono’s aan, de Nederlandse dames waren in het zwart, kerstachtig, en omdat de Japanse kant geen Engels sprak, en wij geen Japans, werd er door de oosterse en westerse familieleden over en weer wat af gebogen, diep gebogen, onhandig gebogen. En dat bleven we doen, de hele tijd, want we hadden geen idee wat de etiquette zei over het moment van stoppen met buigen, en ik voelde me boven alles opgelaten van al die nederigheid over en weer.

Daarna bogen mijn zus en ik naar de Japanse oma, lang en heel diep, wat in Japan betekent dat je heel veel respect voor iemand hebt, en bedankten haar dan eindelijk voor het hotel, in het Japans en netjes in de verleden tijd. De Japanse familie lag in een deuk en het buigen hield op.

Na het volledige Franse zevengangendiner en natuurlijk het aansnijden van de bruidstaart, een miniatuurversie van de hotelwolkenkrabber, werden de familiefoto’s gemaakt op een enorme trap met kroonluchters erboven, maar omdat ik compleet verdwaalde in de krochten van de verschillende hoteltorens, sta ik niet op de officiële trouwfoto’s.

Vervolgens vertrokken de pasgetrouwden op een vierdaagse huwelijksreis, kort, want werken is in Japan veel belangrijker dan vakantie. Opgelucht waren we na afloop allemaal, al zei niemand van mijn familie dat hardop: we hadden het toch maar even voor elkaar gekregen dat er geen culturele uitglijers waren gemaakt en niemand van de Japanse kant per ongeluk tot in hun gevoelige vezels was beledigd. In Japanse bewoordingen: er was door de Hollanders geen gezichtsverlies geleden.

Hoe je te gedragen op een traditionele bruiloft in Japan

• Het uit je hoofd leren van ‘hallo’, ‘goedendag’ en ‘bedankt’ in het Japans is een kleine moeite en iedereen waardeert het.

• Ga gepast gekleed, maar probeer niet volledig te imiteren, dus draag liever geen kimono. Je bent en blijft een buitenlander en dat is prima.

• Informeer wat voor cadeaus anderen meebrengen, dit is de truc om erachter te komen wat je zelf geacht wordt mee te nemen.

• Grappen zijn in de meeste gevallen niet intercultureel overdraagbaar en kunnen totaal verkeerd vallen.

• Jongere Japanners spreken en schrijven best een woordje Engels, maar zijn vaak te verlegen of te bang om fouten te maken. Je kunt dus best tegen iemand zeggen dat jij ook niet perfect Engels spreekt, maar het toch heel fijn vindt om het samen te proberen. 

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden