Zo ging 't dus in 1813, nou ja, zo ongeveer

Van de 'brief aan mijn buurvrouw' die Halina Reijn voorlas bij de viering van tweehonderd jaar koninkrijk begreep ik aanvankelijk niet veel. Totdat ik de tekst (van Frank Houtappels) nalas op internet en de conclusie trok: het is eigenlijk prachtig wat deze actrice heeft gedaan. Ze grijpt de start van ons nationale jubileum aan om een pleidooi te houden voor actief burgerschap. Zonder dat met zoveel woorden te zeggen. Zoals ze ook nergens verwijst naar die Rotterdamse vrouw die tien jaar dood in haar woning lag. Maar iedere goede luisteraar voelde dat haar voordracht zaterdag dáár over ging: dat we een koninkrijk zijn geworden dat na twee eeuwen vaak als los zand aan elkaar hangt.

Reijn gebruikte de tv, kortom, om ons een beetje dichter bij elkaar te brengen. De NOS probeerde 's avonds precies hetzelfde door tijdens het 'Koninkrijksconcert' een multicultureel kinderkoor in het bijzijn van de hele koninklijke familie het 'Wilhelmus' te laten vertolken. Waarbij het ontroerde dat prinses Beatrix zonder problemen overschakelde van het volkslied naar 'Pipo de clown' en 'De fabeltjeskrant' tijdens de potpourri van Brigitte Kaandorp. Uitstekende keuze om Ruben Nicolai de feestavond te laten presenteren. Hij deed het vlot, onderhoudend en met humor.

Minder geschikt voor tv was het historische schouwspel van Aus Greidanus op het Scheveningse strand. Het kleine scherm belette de kijker om het live-spektakel over de aankomst van prins Willem Frederik in 1813 goed te kunnen volgen. En dan hebben we het nog niet over de historische onjuistheden. "Er stonden geen grote groepen te juichen op het strand", wist Willem I-biograaf Jeroen Koch in 'EenVandaag'. "De prins kwam in het donker om vijf uur 's morgens aan."

En de gevechten? "Nou, die hebben niet hier maar elders plaatsgevonden", vertelde prof. Henk te Velde aan NOS-presentatrice Astrid Kersseboom. "Die strijd wordt er alleen bijgehaald om het totaal-verhaal goed te kunnen vertellen." Kersseboom: "Een beetje verdichting dus?" "Een beetje verdichting", beaamde de hoogleraar vaderlandse geschiedenis.

Geen publiek dus in 1813, evenmin gevechten. Ook de aankomst van de prins ging destijds iets anders dan nu. Kersseboom: "Willem Frederik zat in een roeiboot, maar daar is de zee vandaag te wild voor. Vandaar een amfibievoertuig." Dus ook al geen roeiboot. Wel hypermoderne marineschepen op de achtergrond. "Het gaat een beetje sneller dan in 1813", meldde Kersseboom.

We zagen hoe de prins (Huub Stapel) in zijn koets werd toegezongen door figuranten. Wat een historisch genoegen toch: onze eerste koning tegen een decor van uitbundige Scheveningse hoogbouw. Door de Keizerstraat ging het, geheel op z'n vroeg negentiende-eeuws: langs afhaalchinees River Kwai, langs Fred en Remy, 'kappers aan zee', langs Mitchell Juwelier met z'n rolluiken, en langs Willy's Taverne ('live voetbal kijken op groot scherm').

Te Velde vond dat 'het dorp Scheveningen' zich met het spektakel ontzettend goed op de kaart had gezet. "Dat is inderdaad gelukt", bevestigde Kersseboom meteen. Waarop ze liet volgen: "De kop is eraf, zullen we maar zeggen." En daar viel historisch weinig op af te dingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden