Zo gewild is Amsterdam nu ook weer niet

Amsterdam zou dé plek zijn waar mensen gaan samenklonteren. Maar de vorming van één metropool is niet waarschijnlijk, denken Anet Weterings en Edwin Buitelaar.

Het is al vaker gezegd: "voorspellen is moeilijk, vooral als het om de toekomst gaat." Dus wanneer iemand zich hier wel aan waagt, en ook nog eens met grote stelligheid, dan moet je sceptisch zijn. Hoogleraar Grootstedelijke vraagstukken Zef Hemel doet in deze krant (16 augustus) de voorspelling dat de grote stad, in het bijzonder Amsterdam, dé plek is waar het de komende jaren gaat gebeuren. De laatste tijd wordt een dergelijke opkomst van Amsterdam vaker gepresenteerd als een welhaast onvermijdelijke ontwikkeling. Maar naar onze overtuiging is daarvoor de (feitelijke) onderbouwing te dun en wordt onvoldoende rekening gehouden met onzekerheden.

Hemel baseert zijn toekomstvoorspelling op de situatie in Amsterdam op dit moment en het (recente) verleden. Kort samengevat stelt hij dat Amsterdam altijd al de stad is geweest met de beste voorzieningen, de meeste kansen, de beste reputatie en het grootste succes. Die aantrekkingskracht van Amsterdam zou in de toekomst nog groter worden, omdat de behoefte tot ontmoetingen ervoor zorgt dat mensen in toenemende mate zich in elkaars fysieke nabijheid willen vestigen.

Wij betwisten niet de uitzonderlijke kwaliteiten van Amsterdam als woonplek en daarmee de op het eerste gezicht zonnige toekomst voor die stad. Maar de ontwikkelingen in het verleden bevestigen de onzekerheid van die toekomst. De trek naar de stad binnen Nederland is een recent verschijnsel. Het binnenlands migratiesaldo van Amsterdam is pas sinds de start van de crisis (in 2008) positief; de daaraan voorafgaande 35 jaar zijn er meer mensen vanuit Amsterdam vertrokken naar elders in Nederland dan omgekeerd. Zeker in de jaren zeventig en tachtig domineerden de grootstedelijke problemen en was Amsterdam verre van geliefd als woonplek. En juist verdergaande metropoolvorming gaat vaak gepaard met problemen zoals congestie en overlast die de aanlokkelijkheid van een stad aantasten.

undefined

Openbaar vervoer

Daarnaast is samenklonteren in één grote stad een voldoende noch noodzakelijke voorwaarde om elkaar te ontmoeten. Goede infrastructurele ontsluiting zorgt ervoor dat je sneller met het openbaar vervoer van de binnenstad van Amsterdam naar de binnenstad van Utrecht reist dan van Amsterdam-West naar Oost. De binnensteden van twee steden zijn dus soms 'dichterbij' dan twee plekken binnen dezelfde stad die hemelsbreed minder ver uit elkaar liggen. Hoe beter de ontsluiting tussen steden, hoe meer keuzevrijheid mensen hebben in hun woon- en werkplek. Ze kunnen er dan voor kiezen in de ene stad te gaan wonen en in de andere stad te gaan werken. Samenklontering in Amsterdam is geenszins onvermijdelijk.

En zelfs als die wens tot samenklonteren daadwerkelijk en massaal bestaat, dan staat het beperkte woningaanbod dit vooralsnog in de weg. Het vergroten hiervan is essentieel voor metropoolvorming maar geen geringe beleidsopgave. Wanneer dat niet lukt dan kan Amsterdam niet uitgroeien tot de voorspelde metropool en zullen bovendien de huizenprijzen in Amsterdam nog verder stijgen. Maar in tegenstelling tot wat Hemel stelt zal dat er volgens ons niet toe leiden dat hogeropgeleide jongeren hun toevlucht nemen tot steden als Londen en New York. Aangezien ze daar de woningen ook niet weggeven, om het heel voorzichtig te zeggen, is het waarschijnlijker dat ze uitwijken naar kleinere (studenten)steden in Nederland. Waar ze ook heen gaan, van metropoolvorming in Nederland is dan geen sprake. Een voortzetting van het huidige, meer gespreide verstedelijkingspatroon is dan ook veel waarschijnlijker.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden